Umowa o pracę – co zapewnia i jakie są jej rodzaje?

Umowa o pracę to potwierdzenie zasad współpracy między pracownikiem a pracodawcą. Wszystkie warunki zatrudnienia muszą zostać przedstawione na piśmie, a jej treść być zgodną z obowiązującymi przepisami prawa pracy. Sprawdź, jakie są rodzaje umów o pracę.

pracownicy negocjują umowę o pracę

Umowa o pracę – co to jest?

Podpisana umowa o pracę jest zgodą pracownika na wykonywanie wcześniej określonych obowiązków pod kierownictwem pracodawcy. Z kolei zatrudniający zobowiązuje się płacić za wykonanie zadania najpóźniej do 10. dnia każdego miesiąca.

Obok umów cywilnoprawnych jest najbardziej popularnym sposobem nawiązywania stosunku pracy. Jednak w porównaniu do umowy zlecenia albo umowy o dzieło, zapewnia pracownikowi więcej przywilejów i praw, takich jak prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego. Dodatkowo wydaje się bardziej bezpieczną formą zatrudnienia ze względu na ochronę przed niespodziewanym zwolnieniem.

Umowa o pracę – rodzaje

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, umowy tego typu można zawierać na trzy sposoby:

  • na okres próbny,
  • na czas określony,
  • czas nieokreślony.

Poza tym, istnieją jeszcze inne specyficzne rodzaje umowy o pracę, jak umowa o pracę tymczasową lub na zastępstwo.

Umowa o pracę na okres próbny

Umowa na czas próbny jest sprawdzianem kwalifikacji pracownika i jego dopasowania do warunków pracy. To też szansa, aby mógł on zastanowić się, czy stanowisko mu odpowiada. Trzeba pamiętać o tym, że umowa na czas próbny nie może trwać dłużej niż 3 miesiące, ale istnieje możliwość jej skrócenia. Po tym czasie pracodawca powinien zdecydować o zatrudnieniu pracownika na czas określony lub nieokreślony. Umowa na czas próbny musi być sporządzona na piśmie, zawierać datę, informację o podpisujących ją stronach, miejscu wykonywania pracy, wymiarze czasu pracy, wysokości wynagrodzenia oraz dacie rozpoczęcia obowiązków służbowych. Ponowne zawarcie umowy na czas próbny z tym samym pracownikiem jest możliwe pod warunkiem, że ma być on zatrudniony do wykonywania innego rodzaju pracy. Kodeks pracy dopuszcza również drugą sytuację, w której jednokrotne ponowne zawarcie umowy na okres próbny jest dopuszczalne. Jeśli pracownik ma być zatrudniony w celu wykonywania tego samego rodzaju pracy, muszą upłynąć co najmniej 3 lata od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy o pracę.

Umowa o pracę na czas określony

Umowa na czas określony należy do umów terminowych. Jej zawarcie umożliwia pracodawcy lepsze poznanie pracownika, a pracownikowi – nowego miejsca pracy. Umowa na czas próbny często jest zbyt krótka, by obie strony mogły zdecydować, czy chcą ze sobą współpracować przez dłuższy okres. Umowa na czas określony może być zawarta maksymalnie na 33 miesiące. Jednocześnie ten sam pracodawca nie może zaproponować więcej niż trzech takich umów z tym samym pracownikiem

Umowa o pracę na czas nieokreślony

Umowa na czas nieokreślony jest podpisywana bez konkretnego terminu jej zakończenia, dlatego daje pracownikowi największe poczucie stabilizacji. Osoba zatrudniona w ten sposób jest chroniona przed zwolnieniem z zaskoczenia. Nie bez powodu umowa na czas nieokreślony jest najbardziej pożądana przez wszystkich pracowników.

Umowa o pracę tymczasową

Umowa o pracę tymczasową jest specyficznym rodzajem umowy o pracę podpisywanym z agencją na czas określony. Oznacza to, że zadania powierzone pracownikowi mają charakter sezonowy lub doraźny. Po stronie agencji leżą wszystkie obowiązki formalne, m.in. delegowanie pracownika do odpowiedniego pracodawcy czy wypłacanie wynagrodzeń. Pracodawca z kolei jest odpowiedzialny za przeszkolenie pracownika oraz przygotowanie dla niego miejsca pracy. Umowa o pracę tymczasową jest często zawierana w okresie wakacyjnym, kiedy stali pracownicy udają się na wakacje i brakuje personelu. W pracy tymczasowej nie obowiązują limity umów na czas określony.

Umowa o pracę na zastępstwo

Umowa o pracę na zastępstwo zawierana jest podczas dłuższej, usprawiedliwionej  nieobecności stałego pracownika, w celu zachowania ciągłości pracy w danym zakładzie. Umowa o pracę na zastępstwo jest zatem rodzajem umowy na czas określony i zawiera ona te same elementy, tj. oznaczenie stron, miejsce, datę, szczegóły dotyczące wynagrodzenia oraz warunków pracy. Wygasa ona w chwili powrotu nieobecnego pracownika, z dniem, który został zawarty w umowie lub w sytuacji, gdy usprawiedliwiona nieobecność pracownika przeradza się w nieobecność nieusprawiedliwiona. W pracy na zastępstwo nie obowiązują limity umów na czas określony.

Umowa o pracę kodeks pracy – co zapewnia ta forma zatrudnienia?

Jakie prawa ma osoba zatrudniona na umowie o pracę? Kodeks pracy jasno określa, że przynajmniej raz w miesiącu pracodawca musi zapłacić pracownikowi za obowiązki, które ten wykonuje. Dodatkowo zapłata powinna trafić do rąk zatrudnionego najpóźniej 10 dnia każdego miesiąca. Jeśli pracownik sobie tego życzy, musi otrzymać dokumenty z dokładnym wyliczeniem jego pensji i składkami, jakie odprowadził. Wszystkim osobom zatrudnionym w ten sposób przysługuje też prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego wynoszącego:

  • 20 dni dla osób zatrudnionych krócej niż 10 lat,
  • 26 dni, dla osób zatrudnionych na umowę o pracę dłużej niż 10 lat.

W odróżnieniu od zleceniobiorcy lub wykonawcy dzieła, osobie zatrudnionej na umowie o pracę przysługuje ochrona przed zwolnieniem w czasie ciąży i okresie przedemerytalnym, a także podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim, urlopie wypoczynkowym lub urlopie macierzyńskim. Pracownicy etatowi podlegają również obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. W związku z tym otrzymują oni wynagrodzenie również w sytuacji, gdy z powodu stanu zdrowia nie mogą wykonywać swoich obowiązków.

Umowa o pracę – brutto netto

Na umowie o pracę najczęściej widnieje kwota brutto wynagrodzenia, a więc przed potrąceniem części tej sumy na obowiązkowe składki i fundusze. Mowa o składce emerytalnej, rentowej, chorobowej i zdrowotnej, a także zaliczce na podatek dochodowy od osób fizycznych. Faktyczna pensja netto, która wpłynie na konto pracownika będzie zatem odpowiednio pomniejszona.

Umowa o pracę – jaki PIT?

Pracownicy, zleceniobiorcy i te osoby, za które zaliczki na podatek oblicza i pobiera płatnik (pracodawca/zleceniodawca) składają PIT-37.

Wypowiedzenie umowy o pracę

Stosunek pracy może ustać na kilka sposobów:

  • po upłynięciu czasu, na jaki została zawarta umowa,
  • za wypowiedzeniem – zapewniająca okres wypowiedzenia, który można wykorzystać na poszukiwanie pracy
  • bez wypowiedzenia, czyli formę często związaną ze zwolnieniem dyscyplinarnym

Dodatkowo pracownikowi, który otrzymał wypowiedzenie, należy się urlop na poszukiwanie pracy. Są to dwa lub trzy dni, w zależności od długości okresu wypowiedzenia. Dni na poszukiwanie pracy nie wliczają się do ogólnej puli urlopowej.

Umowa o pracę – okres wypowiedzenia

Okres wypowiedzenia na umowie o pracę na czas określony i nieokreślony zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Wynosi on:

  • 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;
  • 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Zobacz również: Wypowiedzenie umowy o pracę – wzór dokumentu i kilka porad

Umowa o pracę – wzór

Poniżej przedstawiamy przykładowy wzór umowy o pracę:

wzór umowy o pracę

UMOWA O PRACĘ WZÓR PDF DO POBRANIA

Oceń artykuł
5/5 (5)
Kalkulator wynagrodzeń

Kalkulator wynagrodzeń

Neto, brutto, na rękę - można zwariować.
Skorzystaj z naszego prostego i użytecznego kalkulatora wynagrodzeń

Przejdź do kalkulatora

Chcę zarabiać...

 

Przejdź do kalkulatora