Szkolenia BHP – wstępne i okresowe. Jak często muszą się odbywać?

Szkolenia BHP to podstawa w zapewnieniu bezpiecznego miejsca pracy. Obowiązkiem pracodawcy jest organizacja szkoleń wstępnych i cyklicznych. Dowiedz się, jaka jest częstotliwość szkoleń i kto może je prowadzić.

Szkolenia BHP - osoba robiąca notatki na szkoleniu

To pracodawca jest odpowiedzialny za zapewnienie prawidłowych warunków pracy. Dotyczy to nie tylko niezbędnych do wykonywania swoich obowiązków narzędzi, czy odpoczynku, lecz przede wszystkim bezpieczeństwa. Oprócz dostosowania samego zakładu i stanowisk pracy wiedzę należy przekazać również pracownikom. Z tego względu organizowane są szkolenia BHP. Praca w odmiennych środowiskach generuje niebezpieczeństwa o różnej skali nasilenia. Z tego powodu szkolenia bezpieczeństwa i higieny pracy są dostosowane do rodzajów obowiązków. W zakładzie pracy gdzie znajdują się szkodliwe warunki pracy, czy ciężkie maszyny, zagrożeń jest więcej, ale to nie oznacza, że w przestrzeni biurowej nie ma ich wcale. Dlatego częstotliwość szkoleń BHP jest dostosowana do zawodów.

Szkolenia BHP dla pracowników – kto im podlega?

Pracownik, który nie ma wiedzy na temat zasad BHP, nie może zostać dopuszczony do pracy. Szkolenia BHP należy powtarzać również w czasie już trwającego stosunku pracy. Wiedza musi być aktualizowana, gdyż zmieniają się przepisy, a i pracownik, który przez lata od ostatniego szkolenia nie znalazł się w sytuacji zagrożenia, może nie pamiętać o tym, jak się w jego obliczu zachować. W teorii wszyscy zatrudnieni podlegają szkoleniom BHP. Niezależnie od tego, gdzie pracują i co należy do ich obowiązków. W przypadku najbardziej zagrożonych środowisk, szkolenie BHP na umowie zlecenie również powinno mieć miejsce. Szkolenia BHP dotyczą również praktykantów i osób zatrudnionych w celu przyuczenia do zawodu.

Szkolenia BHP: częstotliwość

Szkolenie BHP niezależnie od jego rodzaju powinno się odbyć w godzinach pracy i to pracodawca musi pokryć jego koszty. Po zakończonym szkoleniu pracownik powinien potwierdzić na piśmie zapoznanie się z jego treścią.

StanowiskoSzkolenie pierwszeSzkolenie okresoweRodzaj szkoleniaMinimalny czas trwania szkolenia (minuty)
Pracodawcy i kierownicyDo 6 miesięcy od zatrudnieniaMin. raz na 5 latKurs, seminarium, samokształcenie720
Pracownicy administracyjno-biurowiDo 12 miesięcy od zatrudnieniaMin. raz na 6 lat*Kurs, seminarium, samokształcenie
Inżynieryjno-techniczniDo 12 miesięcy od zatrudnieniaMin. raz na 5 latKurs, seminarium, samokształcenie720
RobotniczyDo 12 miesięcy od zatrudnieniaMin. raz na 3 lataInstruktaż stanowiskowy i wykład360
Robotniczy na szczególnie niebezpiecznych stanowiskachDo 12 miesięcy od zatrudnieniaMin. raz na rokInstruktaż stanowiskowy i wykład360
Pracownicy służby BHPDo 12 miesięcy od zatrudnieniaMin. raz na 5 latKurs, seminarium, samokształcenie1440 (180 ćwiczeń)

*Jeśli stanowisko administracyjno-biurowe nie przekracza 3 grupy ryzyka zawodowego, to nie jest wymagane i nie występuje jego minimalny czas.

Szkolenia BHP – rodzaje

Możemy wyróżnić dwa rodzaje szkoleń BHP.

Szkolenie wstępne.

Przyjmuje formę instruktażu opracowanego w zgodzie z programami określonych grup stanowiskowych. Ma miejsce jeszcze przed podjęciem pracy przez pracownika. Składa się z takich modułów, jak:

  • Instruktaż ogólny.

Pierwszy moduł wprowadza pracownika w zagadnienia związane z podstawami bezpieczeństwa w pracy. Wyjaśnia przepisy zawarte w Kodeksie pracy, układach zbiorowych, regulaminie zakładu pracy. Niekiedy w pobliżu zagrożenie znajdują się wyłącznie pracownicy i to oni są zobligowani do udzielenia pierwszej pomocy. Dlatego przekazywana jest im także wiedza na temat nagłych postępowań.

  • Instruktaż stanowiskowy.

W tej części pracownicy zapoznają się z ryzykiem zawodowym, które występuje wyłącznie w na ich stanowisku pracy. Przedstawiane są im wszelkie czynniki, jakie mogą zagrażać ich zdrowiu, czy życiu. Jest to istotne w przypadku gdy do obowiązków pracownika należy obsługa niebezpiecznej maszyny. Przykład może stanowić krosno na stanowisku tkacza. Pracownik uczy się metod bezpiecznej pracy i  ochrony własnego zdrowia i życia wobec zagrożeń powodowanych jej czynnikami.

Szkolenie okresowe.

Jego celem jest aktualizacja już poznanej wiedzy w zakresie szkolenia BHP i jej ugruntowanie. Szkolenia okresowe pozwalają również zapoznać się z nowymi rozwiązaniami w kwestii bezpieczeństwa i higieny pracy. Szkolenie okresowe odbywa się cyklicznie, a jego częstotliwość jest uzależniona od rodzaju grupy zawodowej. Pracownicy muszą po szkoleniu okresowym przystąpić do egzaminu sprawdzającego poziom przyswojenia wiedzy. Gdy uda im się zdać egzamin otrzymują od organizatora szkolenia BHP zaświadczenie.

Informacje na temat odbycia szkolenia z bezpieczeństwa i higieny pracy znajdują się w aktach pracowniczych. Wzór karty szkolenia wstępnego można znaleźć w załączniku nr 2 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Szkolenia BHP a COVID

W okresie pandemii szkolenia wstępne mogą być realizowane online. Wyjątek stanowi tylko instruktaż stanowiskowy na stanowisku:

  • robotniczym,
  • na którym pracownik narażony jest na działanie czynników niebezpiecznych,
  • związanego z odbywaniem praktyki zawodowej lub praktyki studenckiej.

Jeśli szkolenia z bezpieczeństwa i higieny pracy powinny się odbyć w czasie epidemii lub w ciągu 30 dni od jej odwołania to termin zostaje wydłużony do 60 dni liczonych od dnia, w którym nastąpiło odwołanie.

Formy szkoleń BHP

  • Instruktaż

Instruktaż trwa minimum 2 godziny lekcyjne. Polega na aktualizacji i uzupełnianiu wiedzy już uzyskanej. Uczy zachowania się w pracy w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

  • Kurs

Kurs jest znacznie dłuższy od instruktażu i trwa aż 15 godzin lekcyjnych. Składa się zarówno z zajęć teoretycznych, jak i praktycznych.

  • Samokształcenie kierowane

W przypadku tej formy organizator szkolenia dostarcza pracownikom materiały online i jednocześnie zapewnia konsultacje w zakresie tematyki szkolenia.

  • Seminarium

Seminarium trwa minimum 5 godzin lekcyjnych umożliwiających uzyskanie, aktualizowanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności w zakresie BHP.

Kto może prowadzić szkolenia BHP?

Program szkolenia jest możliwy do zrealizowania tylko przez osoby, które mają wiedzę, doświadczenie i odpowiedni warsztat dydaktyczny. Szkolenie okresowe BHP może zostać przeprowadzone przez pracodawcę lub zewnętrznego organizatora na zlecenie pracodawcy. To może być:

  • placówka kształcenia ustawicznego i centrum kształcenia zawodowego,
  • szkoła ponadpodstawowa,
  • podmiot z systemu szkolnictwa wyższego i nauki,
  • stowarzyszenie działające w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • przedsiębiorca prowadzący działalność szkoleniową BHP.

Instruktaż może przeprowadzić pracownik służby BHP, osoba wyznaczona do wykonywania zadań służby, czy sam pracodawca. Jeśli w firmie znajduje się pracownik, który ma odpowiednią wiedzę i kwalifikacje do przeprowadzania szkoleń BHP to również może zostać powołany do tej roli. Przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego mogą wykonać osoby kierujące pracownikami lub pracodawca. Oczywiście musi mieć do tego kwalifikacje i przeszkolenie w kwestii prowadzenia instruktażu.

Kiedy powinny odbywać się szkolenia okresowe dla pracowników administracyjno-biurowych?

Do końca 2018 roku pracownicy biurowi musieli odbyć szkolenie okresowe raz na 6 lat. W kolejnym roku nadeszły zmiany niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym. Na mocy zmian z obowiązku okresowych szkoleń BHP zostali zwolnieni pracownicy administracyjno-biurowi wykonujący swoją pracę u pracodawcy o maksymalnie trzeciej kategorii ryzyka. Uznano, że w grupach, gdzie czynniki szkodliwe są stosunkowo niskie, nie są konieczne częste szkolenia.

Prawo objęło takie grupy jak:

  • produkcja: odzieży i skór, komputerów, wyrobów optycznych,
  • poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji,
  • handel detaliczny (oprócz sprzedaży samochodów),
  • transport lotniczy,
  • informacja i komunikacja, edukacja,
  • działalność: detektywistyczna, ochroniarska, kulturalna, rekreacyjna, rozrywkowa, naukowa, techniczna, finansowa, ubezpieczeniowa, związana z rynkiem nieruchomości, gastronomiczna i administracyjno-biurowa.

Jeśli pracodawca działa w którymś z wyżej wymienionych obszarów, ale na danym stanowisku normy ryzyka przekroczą trzecią kategorię, wówczas musi w ciągu 6 miesięcy przeprowadzić szkolenie okresowe.

Czy pracodawca zawsze ma obowiązek utworzenia służby BHP?

Służba BHP zajmuje się doradztwem i kontrolą zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. To, czy pracodawca musi ją utworzyć, jest uzależnione od liczby pracowników zatrudnionych w zakładzie. W przypadku więcej niż 100 podwładnych pracodawca musi taką służbę powołać. Jeśli nie przekroczy tej liczby zatrudnionych, to zadania służby może powierzyć jednemu z pracowników. Także sam pracodawca może zastąpić służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, ale tylko w przypadku gdy uzyska w tym kierunku uprawnienia, przejdzie szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i przede wszystkim zatrudnia maksymalnie 10 pracowników. W przypadku maksymalnie 3 kategorii ryzyka – do 50 osób.

Jak długo jest ważne szkolenie wstępne BHP?

Wstępne szkolenie z zakresu BHP ma stosunkowo krótką ważność. W przypadku pracowników jest aktualne maksymalnie do 12 miesięcy. Natomiast osoby wykonujące zadania kierownicze muszą szybciej zaktualizować swoją wiedzę. W przypadku kierowników szkolenie wstępne traci ważność po 6 miesiącach.

Kto nie musi odbyć szkolenia BHP?

Istnieją pewne odstępstwa od obowiązku organizacji szkolenia. Pracodawca nie musi szkolić pracownika, jeśli:

  • pracownik przechodzi na kolejną umowę dotyczącą tego samego stanowiska pracy o takim  samym stopniu ryzyka i obowiązkach,
  • nowo zatrudniony pracownik okaże zaświadczenie o wykonaniu szkolenia okresowego o wymaganym zakresie w danym czasie,
  • jeśli pracownik w tym okresie wziął udział w szkoleniu dla innych grup stanowiskowych, ale jego program objął również zagadnienia wymagane na nowym stanowisku pracy.

Szkolenia BHP: podsumowanie

Szkolenia mogą się wydawać niekiedy wręcz nudnym obowiązkiem. Pracownicy na początku każdej pracy poznają część już znanych zagadnień, a następnie w czasie szkoleń okresowych znów mają z nimi kontakt. Szkolenia są jednak niezbędne do zachowania bezpieczeństwa w środowisku pracy. Pomagają zaznajomić się z czynnikami ryzyka, z zagrożeniami zdrowia, a nawet życia.

Przekazują również wiedzę na temat przepisów BHP, a to z kolei daje im możliwość kontroli i stosowania ewentualnych roszczeń w razie zaniedbań ze strony pracodawcy. Szkolenia sprawiają, że pracownicy wiedzą jak w sposób bezpieczny zarówno dla siebie, jak i współpracowników podchodzić do swoich obowiązków pracowniczych. Ponadto uczą się pomocy osobom, które ulegną wypadkowi, a to wiedza bardzo cenna, która może uratować życie.

Oceń artykuł
0/5 (0)