Okres wypowiedzenia to termin, który pojawia się w momencie rozwiązywania stosunku pracy. Określa czas, w jakim zatrudniony wciąż musi świadczyć pracę na rzecz zakładu mimo nadchodzącego końca umowy. Sprawdź, ile wynoszą okresy wypowiedzenia i jaki jest sposób ich ustalania.
Zgodnie z Kodeksem pracy, umowę o pracę można rozwiązać na trzy sposoby. Poprzez: zwolnienie dyscyplinarne, porozumienie stron, wypowiedzenie. Zwolnienie dyscyplinarne oznacza natychmiastowe rozwiązanie stosunku pracy. W razie porozumienia stron to pracownik wraz z pracodawcą ustalają dogodny moment rozwiązania umowy. W przypadku wypowiedzenia zakończenie zatrudnienia wyznacza Kodeks pracy. Określa on możliwość zastosowania konkretnego rodzaju rozwiązania umowy, warunki zachowania okresu wypowiedzenia, czy jego długość.
Spis treści
Czym jest wypowiedzenie
Wypowiedzenie to jednostronne oświadczenie woli zakończenia współpracy. Stronami umowy są pracodawca i pracownik. O wypowiedzeniu mówimy, gdy jeden z nich złoży oświadczenie woli stanowiące o rozwiązaniu umowy. Jednak samo złożenie wypowiedzenia nie przesądza o natychmiastowym zakończeniu współpracy. Strony obowiązuje tzw. okres wypowiedzenia umowy o pracę, czyli czas między złożeniem wypowiedzenia a rozwiązaniem stosunku pracy. Prościej ujmując to okres, który pracownik musi przepracować u danego pracodawcy już po złożeniu oświadczenia woli, zanim całkowicie zakończy współpracę z firmą. Wypowiedzenie pracownikowi umowy (lub pracodawcy) powinno zostać złożone na piśmie albo elektronicznie. W obu przypadkach musi zostać opatrzone podpisem – standardowym lub elektronicznym.
Okres wypowiedzenia oddala rozwiązanie umowy w czasie. Ma to zagwarantować bezpieczeństwo każdej ze stron umowy. Jeśli to pracodawca rozwiąże umowę za wypowiedzeniem, pracownik ma czas na znalezienie kolejnej pracy. W sytuacji, gdy to pracownik złoży oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy, pracodawca nie traci pracownika z dnia na dzień. Ma wystarczająco dużo czasu na przeprowadzenie rekrutacji. Zazwyczaj w czasie okresu wypowiedzenia pracownik zajmuje się doszkalaniem nowozatrudnionego na swoje miejsce. Wdraża go w swoje obowiązki, co pozwala na bieżąco zachować w firmie uporządkowaną organizację.
W jakich przypadkach można rozwiązać umowę za wypowiedzeniem?
Zastosowanie okresu wypowiedzenia wynika z przepisów prawa. Zatem dotyczy tylko umów, które można rozwiązać za wypowiedzeniem stron. Czyli umowy o pracę na okres próbny, czas określony i nieokreślony. Pracownik może złożyć wypowiedzenie umowy na czas określony, nieokreślony lub próbny bez poinformowania o przyczynie. Może to zrobić w każdym czasie trwania stosunku pracy.
Natomiast pracodawca w przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony, zobowiązany jest do podania przyczyny rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron. Uzasadnienie musi być na tyle silne, by pracownik nie wniósł o bezskuteczność wypowiedzenia.
Rozwiązanie umowy na czas określony i czas nieokreślony – aktualizacja
Zmiany w przepisach prawa pracy, które weszły w życie 26 kwietnia 2023 r., wprowadziły istotne zmiany dotyczące rozwiązywania umów o pracę. Obecnie proces wypowiedzenia umowy o pracę, niezależnie od tego, czy jest zawarta na czas określony, czy nieokreślony, rządzi się bardzo podobnymi zasadami.
Co nowego w rozwiązaniu umowy na czas określony?
Przed zmianami w prawie, umowa na czas określony była bardziej elastyczna dla pracodawców – mogli oni rozwiązać ją bez podania przyczyny. Teraz, podobnie jak w przypadku umów na czas nieokreślony, pracodawca musi uzasadnić swoją decyzję. To rozwiązanie zwiększa ochronę pracowników i zmusza pracodawców do bardziej przemyślanych działań.
Należy również pamiętać, że umowa na czas określony ulega rozwiązaniu automatycznie z upływem czasu, na jaki została zawarta, bez potrzeby podejmowania dodatkowych działań przez strony. Pracodawca nie ma obowiązku informowania o zbliżającym się końcu umowy ani gwarancji dalszego zatrudnienia.
Ile wynoszą okresy wypowiedzenia?
W przypadku umowy o pracę zawartej na czas określony, lub nieokreślony okres wypowiedzenia umowy wynosi:
- 2 tygodnie, jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż przez pół roku,
- 1 miesiąc, jeżeli pracował dłużej niż 6 miesięcy,
- 3 miesiące, jeśli był zatrudniony u danego pracodawcy dłużej niż 3 lata.
W przypadku umowy zawartej na okres próbny wynosi:
- 3 dni przy umowie zawartej na krócej niż 2 tygodnie,
- 1 tydzień przy umowie zawartej na co najmniej 2 tygodnie,
- 2 tygodnie, jeśli umowa została zawarta na 3 miesiące.
Okres wypowiedzenia a okres pracy u pracodawcy
To Kodeks pracy dokładnie określa długość okresu wypowiedzenia w poszczególnych przypadkach. Okres wypowiedzenia jest uzależniony od rodzaju umowy, czy stażu pracy. Długość okresu wypowiedzenia jest ustalana w oparciu o okres zatrudnienia u pracodawcy będącego stroną umowy. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku gdy zakład pracy przeszedł w posiadanie innego pracodawcy, a zatrudniony w dalszym ciągu pracował na poczet firmy. Zgodnie z art. 36 § 11 Kodeksu okres zatrudnienia u pracodawcy obejmuje cały czas zatrudnienia w firmie.
Sposób ustalania początku i końca okresu wypowiedzenia
Okres wypowiedzenia zaczyna obowiązywać już kolejnego dnia od złożenia oświadczenia woli. Jednak sposób wyznaczania jego ostatecznej długości jest uzależniony od okresu zatrudnienia. Jeśli okres wypowiedzenia wynosi tydzień, miesiąc lub ich wielokrotność:
- kończy się w sobotę (w przypadku tygodniowego okresu wypowiedzenia),
- ostatniego dnia miesiąca w przypadku okresu liczonego w miesiącach.
Warto zaznaczyć, że miesiąc wypowiedzenia zaczyna swój bieg dopiero od pierwszego dnia miesiąca następującego po tym, w którym wypowiedzenie zostało złożone. Przykładowo, jeśli pracownik złoży wypowiedzenie 12 listopada, wówczas miesięczny okres wypowiedzenia zaczyna się naliczać od 1 grudnia. To oznacza, że ostatnim dniem pracy dla pracownika będzie 31 grudnia.
Jeśli okres wypowiedzenia jest liczony w tygodniach, wówczas tydzień (7 dni) zaczyna się naliczać od pierwszej niedzieli, jaka ma miejsce po dniu złożenia oświadczenia woli. Tzn. że jeśli pracownik złoży wypowiedzenie w czwartek 18 listopada 2021 roku, a obowiązuje go 2-tygodniowe wypowiedzenie, to koniec jego pracy nastąpi dopiero 4 grudnia. W przypadku umów zawartych na okres próbny o długości 2 tygodni okres wypowiedzenia wynosi 3 dni. W takiej sytuacji pierwszy dzień wypowiedzenia to dzień następny po złożeniu oświadczenia woli.
Skrócenie okresu wypowiedzenia
Choć okres wypowiedzenia ma zabezpieczać interesy pracodawcy i pracownika, to w niektórych przypadkach może stanowić problem. Jeśli pracownik znajdzie nowe zatrudnienie, w firmie, w której szybko potrzeba nowego pracownika, wówczas za pewne będzie chciał skrócić okres wypowiedzenia. Czy to dopuszczalne? Tak, ale pod warunkiem, że w celu wcześniejszego rozwiązania umowy, ustali termin z pracodawcą. Ten może przystać na propozycję, jeśli szybko znajdzie kogoś na zastępstwo lub rozdzieli część obowiązków pracownika na wypowiedzeniu pomiędzy innych zatrudnionych. Jeśli pracownik wypowie umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, a w czasie ustaleń z pracodawcą uda się wypracować kompromis, to następuje rozwiązanie umowy za porozumieniem stron stosunku pracy.
Szczególnym przypadkiem skrócenia okresu wypowiedzenia jest zwolnienie z powodu ogłoszenia upadłości firmy, czy likwidacji pracodawcy. W takim razie np. przy zwolnieniach grupowych z przyczyn niedotyczących pracowników okres wypowiedzenia, zamiast trzech miesięcy może wynieść miesiąc. Należy pamiętać, że przy skróceniu czasu pracownik ma prawo do odszkodowania za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Warto dodać, że pominięty czas wlicza się do okresu zatrudnienia.
Wydłużenie okresu wypowiedzenia
Okresy podane są w tygodniach i miesiącach, jednak są także odstępstwa od tych terminów. Mowa o sytuacji, gdy na pracowniku spoczywa odpowiedzialność za powierzone mienie. Wówczas okres wypowiedzenia pracownika zatrudnionego krócej niż pół roku wynosi 1 miesiąc. Jeśli pracował dłużej niż pół roku, to 3 miesiące. Umowa o pracę powinna zawierać te informacje.
Okres wypowiedzenia a urlop
Warto pamiętać, że w czasie okresu wypowiedzenia pracodawca ma prawo posłać pracownika na urlop. Pracownik w takiej sytuacji zobowiązany jest do wykorzystania dni wolnych zgodnie z terminem narzuconym przez pracodawcę. Zarówno w przypadku urlopu zaległego, jak i bieżącego. Jeśli pracownik nie skorzysta z urlopu, wówczas pracodawca musi mu wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni wolne.
Okres wypowiedzenia a praca
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy pracodawca ma prawo w okresie wypowiedzenia zwolnić pracownika z konieczności świadczenia pracy. Zarówno na cały jego okres, jak i tylko część. Jest to sytuacja korzystna tylko w niektórych przypadkach, gdy pracodawca ma w tym szczególny interes. Ponieważ nawet jeśli pracownik nie wykonuje pracy na polecenie pracodawcy, to i tak w okresie wypowiedzenia należy mu się wynagrodzenie.
Jak widać, okres wypowiedzenia to kwestia sztywno uregulowana prawnie. Receptą na przepisy prawa i zmianę długości wypowiedzenia jest rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron.
