Wypowiedzenie – czym jest i ile wynosi okres wypowiedzenia?

Wypowiedzenie umowy o pracę jest ściśle regulowane przepisami Kodeksu pracy. Nieco inaczej jest w przypadku umów cywilnoprawnych. Tutaj strony mają pewną dowolność co do ustalenia okresu wypowiedzenia, a nawet jego braku. Sprawdź, jak wypowiedzieć umowę, czym jest okres wypowiedzenia i ile wynosi. Poznaj przykłady wypowiedzeń.

Wypowiedzenie umowy o pracę to jedno z najczęściej wyszukiwanych haseł dotyczących kwestii zatrudnienia. Związanie z danym pracodawcą nie oznacza konieczności pozostania w firmie już do emerytury. Zawsze możemy zmienić pracę. Z pracy nie można jednak odejść z dnia na dzień. Obowiązuje okres wypowiedzenia. Wypowiedzenie nie jest jednak zarezerwowane tylko dla umów o pracę. Z terminem możemy spotkać się także w odniesieniu do umowy zlecenie, czy B2B. W tych przypadkach jednak obowiązują nieco inne regulacje, o czym poniżej. 

Co to jest wypowiedzenie? 

Wypowiedzenie to termin określający jednostronne oświadczenie woli dotyczące rozwiązania stosunku prawnego. Kwestie wypowiedzenia dotyczą umów. W szczególności umowy o pracę, lecz także umów cywilnoprawnych (na innych zasadach). W przypadku umowy o pracę kwestie wypowiedzenia dokładnie określa Kodeks Pracy. Wypowiedzenie może mieć różne formy oraz inny okres wypowiedzenia. W zależności od rodzaju wypowiedzenia niesie także inne skutki. W przypadku umów cywilnoprawnych podejście do wypowiedzenia jest bardziej elastyczne. Tutaj strony umowy w oparciu o zasadę swobody umów, mogą same określić m.in. okres wypowiedzenia. Zwykle mówiąc o wypowiedzeniu, ludzie mają na myśli sam dokument wypowiadający umowę, jak i okres wypowiedzenia umowy.

Okres wypowiedzenia. Czym jest? 

Okres wypowiedzenia to czas, który dzieli moment wyrażenia oświadczenia woli między momentem finalnego rozwiązania umowy. W przypadku umowy o pracę, okres wypowiedzenia jest czasem, w którym pracownik dalej wykonuje swoje obowiązki, choć obie strony umowy zdają sobie sprawę o nadchodzącym końcu współpracy. Okres wypowiedzenia w pewnym zakresie chroni obie strony umowy. Pracodawca nie zostaje z dnia na dzień z nieobsadzonym stanowiskiem pracy. Może szukać nowego pracownika na miejsce odchodzącego, rozłożyć zadania pracownika na nowe osoby, oraz poprosić osobę zwalniającą stanowisko pracy o przyuczenie nowej. 

Pracownik natomiast może przeznaczyć okres wypowiedzenia na poszukiwanie nowej pracy. Dzięki temu otrzyma wynagrodzenie za okres wypowiedzenia. Czasem jednak okres wypowiedzenia stanowi przeszkodę dla którejś ze stron umowy. Pracownik może znaleźć nową pracę, w której nie będą na niego długo czekać. Czasem pracodawca potrzebuje zwolnić miejsce pracy dla nowej osoby. Jest jednak alternatywne rozwiązanie, które umożliwia wypowiedzenie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Pracownik i pracodawca muszą dojść do porozumienia.

Wypowiedzenie umowy o pracę – rodzaje wypowiedzeń

Umowa nie zawsze zostaje rozwiązana za wypowiedzeniem. Czasem po prostu upływa jej ważność. Innym razem może dojść do poważnych naruszeń, które doprowadzą do rozwiązania umowy w sposób natychmiastowy. Kodeks pracy dokładnie wskazuje (w art. 30), jak umowa o pracę może zostać rozwiązana. Natomiast jeśli chodzi o umowy cywilnoprawne, np. umowę zlecenie, to w tym przypadku zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego. Najpierw przyjrzyjmy się wypowiedzeniu umowy o pracę. Zgodnie z Kodeksem pracy, umowę o pracę można rozwiązać w czterech trybach. 

Wypowiedzenie umowy o pracę za porozumieniem stron

Choć ten tryb bywa nazywany przez ludzi wypowiedzeniem, to nie mamy tutaj do czynienia z wypowiedzeniem, lecz z porozumieniem. W tym przypadku obie strony umowy muszą zgodzić się na rozwiązanie stosunku pracy lub innego rodzaju umowy. Spisują dokument, w którym wyznaczają termin zakończenia współpracy oraz jej zasady. Ten tryb rozwiązania umowy może wyjść z inicjatywy każdej ze stron. Warunkiem jest udzielenie zgody przez obie strony. Oferta może zostać przedstawiona przez pracownika, czy pracodawcę, ale mogą również wspólnie sporządzić porozumienie. Wypowiedzenie za porozumieniem stron nie musi mieć formy pisemnej, lecz warto taki dokument sporządzić do celów dowodowych.

Rozwiązanie umowy o pracę przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia

Jest to klasyczne rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem. W tym przypadku zachowany zostaje okres wypowiedzenia regulowany przez Kodeks pracy. Jest to zarówno wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika, jak i wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę. Każda ze stron może w ten sposób rozwiązać stosunek pracy. Dotyczy to każdego rodzaju umowy o pracę, zarówno tej zawartej na czas określony, jak i umowy na czas nieokreślony. Za wypowiedzeniem rozwiążemy także umowę na okres próbny. Aby rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem, należy przekazać drugiej stronie umowy pisemne oświadczenie woli o zakończeniu współpracy.

Wypowiedzenie umowy o pracę bez okresu wypowiedzenia 

W tym trybie stosunek pracy ulega natychmiastowemu rozwiązaniu. Pracownik już w dniu otrzymania wypowiedzenia przestaje wykonywać swoje zadania. Ten tryb wypowiedzenia może nastąpić tylko w szczególnych sytuacjach. Jest to jednostronne oświadczenie woli o natychmiastowym rozwiązaniu umowy przedstawione drugiej stronie umowy o pracę. W dokumencie musi znaleźć się przyczyna wypowiedzenia umowy. Nie może to być jednak dowolna przyczyna, a jedynie taka, która spełnia przesłanki wymienione w Kodeksie pracy. 

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika

Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeśli lekarz wyda orzeczenie stwierdzające szkodliwy wpływ pracy na zdrowie pracownika. Wyjątek stanowi sytuacja, w której pracodawca może przenieść pracownika na inne stanowisko pracy, które nie będzie zagrażać jego zdrowiu. Zgodnie z art. 55:

§  1.  Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe.

Pracownik może rozwiązać umowę o pracę także, gdy pracodawca dopuści się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Przykład stanowi sytuacja, w której pracodawca nie wypłaca pracownikowi wynagrodzenia, czy naruszenie godności osobistej pracownika.

Pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę 

Pracodawca może wypowiedzieć umowę w trybie dyscyplinarnym, jeśli zostaną spełnione przesłanki art. 52 § 1 Kodeksu Pracy, czyli gdy:

• pracownik dopuści się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych;
• pracownik popełni przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku;
• pracowników straci uprawnienia niezbędne do wykonywania pracy (z własnej winy).

Przykładem ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych przez pracownika, jest choćby naruszenie przepisów BHP.
Umowa oczywiście ulega rozwiązaniu także wtedy, gdy upłynie czas, na jaki została zawarta. Wówczas żadna ze stron nie musi podejmować dodatkowych kroków w celu rozwiązania umowy.

Okres wypowiedzenia – umowa o pracę. Ile wynosi okres wypowiedzenia? Tabela

Okres wypowiedzenia umowy o pracę Jest uzależniony od rodzaju umowy i stażu pracy u danego pracodawcy. W przypadku umowy o pracę zawartej na czas określony i nieokreślony okres wypowiedzenia jest taki sam. 

• Przy stażu pracy do 6 miesięcy obowiązuje dwutygodniowy okres wypowiedzenia. 
• Dla osób zatrudnionych od 6 miesięcy do 3 lat obowiązuje 1-miesięczny okres wypowiedzenia. 
• W przypadku pracowników zatrudnionych powyżej 3 lat obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia.

Wypowiedzenie umowy na okres próbny

Umowa zawarta na okres próbny to czas, w którym pracodawca może ocenić pracę nowozatrudnionego i podjąć decyzję o dalszej współpracy, albo ją zakończyć. To także korzystne dla pracownika, który również może się rozmyślić co do swojego wyboru. Umowa na czas próbny zwykle zawierana jest na okres trzech miesięcy. Wydaje się to niewiele czasu, jednak w niektórych sytuacjach strony mogą być tak niezadowolone ze współpracy, że zdecydują się przerwać ją wcześniej. W przypadku tego rodzaju umowy także obowiązuje okres wypowiedzenia. Gdy umowa na okres próbny została zawarta:

• na czas nieprzekraczający dwóch tygodni – okres wypowiedzenia wynosi 3 dni;
• na czas powyżej dwóch tygodni – okres wypowiedzenia wynosi 1 dzień;
• na 3 miesiące – okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie.

Umowa na zastępstwo: okres wypowiedzenia

Umowa na zastępstwo to sposób na tymczasowe zatrudnienie pracownika, który uzupełnia na pozór obsadzone stanowisko pracy, lecz pod nieobecność innego pracownika. Umowa na zastępstwo w rzeczywistości jest umową na czas określony. W jej przypadku obowiązuje zatem taki sam okres wypowiedzenia jak w przypadku innych umów na czas określony. Standardowo jednak umowa na zastępstwo, w której nie wskazano terminu zastępowania innego pracownika, ulega rozwiązaniu, gdy do pracy wróci osoba zastępowana.

Przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę 

Jeśli przedmiotem wypowiedzenia jest umowa na czas określony, wypowiedzenie musi zawierać powód rozwiązania umowy. Jest to stosunkowo nowy przepis. W 2023 roku miejsce miała zmiana w Kodeksie pracy. Od 26 kwietnia tego roku pracodawca musi podać przyczynę rozwiązania umowy o pracę, nawet jeśli była ona zawarta na czas określony. Wcześniej taki przepisy obowiązywał tylko w przypadku rozwiązania umowy zawartej na czas nieokreślony.

Wypowiedzenie umowy zlecenia

Umowa zlecenie to jedna z umów cywilnoprawnych, która często jest stosowana we współpracy, w której równie dobrze, można by zastosować umowę o pracę. Jednak stanowi ona niższy koszt dla pracodawcy. Taką umowę także można wypowiedzieć i to niezależnie od czasu, na jaki została zawarta. Umowę zlecenie można rozwiązać w każdym czasie i wygasa ona ze skutkiem natychmiastowym. W przeciwieństwie do umowy o pracę umowa zlecenie daje większą elastyczność w zakresie warunków wypowiedzenia.

Strony umowy mogą dowolnie ustalić termin wypowiedzenia. Wypowiedzenie umowy zlecenia powinno mieć taką samą formę jak umowa, czyli najczęściej pisemną. Jednak warto pamiętać, że w razie wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym bez ważnego powodu, zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność finansową za szkodę, którą poniósł zleceniodawca. Przyczyny wypowiedzenia umowy zlecenia to np. nadużycie zaufania przez jedną stronę umowy, czy choroba lub inna sytuacja, której nie dało się przewidzieć.

Wypowiedzenie umowy B2B

Umowa B2B (business-to-business) to umowa zawierana między dwoma firmami. Współpraca polega więc na świadczeniu usług przez przedsiębiorcę na rzecz danej firmy. Jest to jedna z umów, która często zawierana jest właśnie zamiast umowy o pracę. Taka umowa także może zostać wypowiedziana, lecz oczywiście na zupełnie innych zasadach niż umowa o pracę. Tutaj także duże znaczenie mają ustalenia stron umowy. Jeśli w kontrakcie zawarte zostaną informacje na temat okresu wypowiedzenia o określonej długości, taki też będzie strony obowiązywał.

Wypowiedzenie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę. Jaki okres? 

Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, mogą przejść na emeryturę. Oczywiście nie muszą tego robić, jednak wielu decyduje się udać na wyczekiwany odpoczynek. Trzeba jednak pamiętać, że emerytura nie przysługuje z automatu. Warunkiem do jej przyznania jest wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę. W tym celu pracownicy składają wypowiedzenie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę.

W tym w przypadku obowiązuje taki sam okres wypowiedzenia jak w przypadku umów o pracę na czas określony i nieokreślony. Dwa tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące. Strony mogą jednak zawrzeć porozumienie, co pozwoli skrócić okres wypowiedzenia i przejście na upragnioną emeryturę od razu po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Jak liczyć okres wypowiedzenia?

Problem często stanowi ustalenie, od kiedy się liczy okres wypowiedzenia. O ile obliczanie okresu wypowiedzenia nie stanowi tajemnic dla pracowników działu HR, tak pracownicy często mają z tym problem. Niestety nie jest tak, że złożenie wypowiedzenia skutkuje od razu naliczaniem okresu wypowiedzenia już w dniu złożenia wypowiedzenia. Przykładowo miesięczny okres wypowiedzenia zaczyna swój bieg dopiero od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono wypowiedzenie. Prawo pracy określa, kiedy okres wypowiedzenia rozpoczyna swój bieg.

• Dwutygodniowy okres wypowiedzenia rozpoczyna się w najbliższą niedzielę po złożeniu wypowiedzenia – koniec okresu wypowiedzenia przypada na sobotę.
• Miesięczny okres wypowiedzenia lub 3-miesięczny okres wypowiedzenia rozpoczyna swój bieg pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu złożenia wypowiedzenia. Koniec 1-miesięcznego lub 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia przypada na ostatni dzień miesiąca.

Przykład: Pracownik ma umowę o pracę na czas określony (na rok). Obowiązuje go 1-miesięczny okres wypowiedzenia. Dokument złożył 13 maja. To oznacza, że miesięczny okres wypowiedzenia zaczyna biec 1 czerwca i zakończy się w dniu 30 czerwca.

Czy zwolnienie lekarskie przedłuża okres wypowiedzenia?

Pracownicy, którzy są na wypowiedzeniu, często decydują się pójść na zwolnienie lekarskie. Jest to nagminna sytuacja, szczególnie jeśli rozstają się z pracodawcą w konflikcie. Oczywiście zdarzają się także takie sytuacje, w których pracownik rzeczywiście zachoruje i musi przyjść na L4. Wówczas pojawia się pytanie, czy zwolnienie lekarskie przedłuża okres wypowiedzenia. Nie. L4 nie wpływa na długość wypowiedzenia. Co więcej, jeśli pracownik w trakcie wypowiedzenia pójdzie na urlop, lecz w tym samym czasie zachoruje i otrzyma L4, wówczas urlop się anuluje i otrzyma za niego ekwiwalent.

Jak i kiedy złożyć wypowiedzenie?

Kiedy najlepiej złożyć wypowiedzenie? Pracownik może tego dokonać w każdej chwili. Musi jednak sporządzić wypowiedzenie na piśmie. Aby było skuteczne, musi zostać doręczone do adresata w taki sposób, by mógł się zapoznać z jego treścią. Nawet jeśli tego nie zrobi. Pracownicy często analizują, w którym momencie najlepiej złożyć wypowiedzenie. Jest to indywidualna sprawa. Jeśli zależy nam na szybkim odejściu z firmy, warto pośpieszyć się ze złożeniem wypowiedzenia, jeśli miesiąc dobiega końca.

W przeciwnym razie może dojść do sytuacji, w której pracownik będzie musiał przepracować jeszcze pełne dwa miesiące (jeśli wypowiedzenie złoży na początku miesiąca). Pracownik może dostarczyć wypowiedzenie osobiście, jak i wysłać pocztą, czy przez e-mail (jednak dokument musi zostać opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym).

Jak obliczyć urlop przy wypowiedzeniu?

Pracownicy w czasie wypowiedzenia często wykorzystują urlop wypoczynkowy, aby jeszcze szybciej rozstać się z firmą. Pracownik w czasie okresu wypowiedzenia może jednak wykorzystać wyłącznie urlop, który należy mu się w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia. Aby określić, ile wynosi urlop proporcjonalny, należy ustalić, jaki wymiar urlopu rocznego przysługuje pracownikowi w roku zakończenia zatrudnienia. Następnie dzielimy go przez 12 miesięcy roku. Kolejny krok to pomnożenie wyniku przez liczbę przepracowanych miesięcy. Zaokrąglamy to do pełnych dni, co skutkuje wyznaczeniem przysługujących dni urlopu.

Skrócenie okresu wypowiedzenia

Choć okres wypowiedzenia z założenia ma chronić strony umowy, to nie zawsze jest to korzystne rozwiązanie. Dlatego niektórzy zastanawiają się, jak skrócić okres wypowiedzenia. Zawsze można oczywiście postarać się o zawarcie porozumienia z pracodawcą, w którym wspólnie pracownik i pracodawca ustalają dzień zakończenia współpracy. Jednak pracodawca ma do dyspozycji także inny sposób.

Pracodawca może skrócić okres wypowiedzenia, tylko w uzasadnionych przypadkach. Dotyczy to pracowników, którzy pracują dłużej niż 3 lata u danego pracodawcy i mają najdłuższy, bo 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Wówczas pracodawca może skrócić okres wypowiedzenia, jeśli zwolnienie pracownika ma związek z ogłoszeniem upadłości pracodawcy, likwidacją zakładu pracy, lub inną przyczyną niedotyczącą pracownika. Jednak w tym czasie pracownikowi przysługuje odszkodowanie za czas okresu wypowiedzenia.

Co więcej, możliwe jest także wycofanie wypowiedzenia. Pracownik ma na to czas do momentu, w którym pracodawca zapozna się z treścią wypowiedzenia. Pracownik może także przekazać pracodawcy oświadczenie o anulowaniu wypowiedzenia. Jednak w tej sytuacji pracodawca musi wyrazić zgodę na cofnięcie wypowiedzenia.

Niektórzy pracodawcy, zamiast skracać okres wypowiedzenia, po prostu zwalniają pracownika z obowiązku świadczenia pracy. Nie musi on już wykonywać swoich obowiązków pracowniczych ani przychodzić do firmy. Jednocześnie zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Jak napisać wypowiedzenie z pracy?

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika powinno zawierać najważniejsze elementy, czyli:

• miejscowość i datę w prawym górnym rogu dokumentu;
• dane pracownika, zarówno jego imię i nazwisko, adres, jak i stanowisko pracy;
• można także zawrzeć dane pracodawcy;
• nagłówek, aby wiadomo było od razu, z jakiego rodzaju dokumentem mamy do czynienia;
• informacje o rozwiązanie umowy ze wskazaniem dnia i miejsca jej zawarcia;
• podpis pracownika;
• podpis pracodawcy.

Warto pamiętać, że pracodawca nie może odmówić przyjęcia wypowiedzenia od pracownika.

Wypowiedzenie umowy o pracę: wzór

Poniżej znajduje się uniwersalny wzór wypowiedzenia umowy o pracę. Możemy go wykorzystać zarówno w przypadku wypowiedzenia umowy o prace na czas nieokreślony, jak i na czas określony.

Pobierz: wzór wypowiedzenia umowy o pracę

…………………………………..

(miejscowość i data)

…………………………………..

(imię i nazwisko pracownika)

…………………………………..

(stanowisko pracownika)

Wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia

Wypowiadam umowę o pracę zawartą w dniu …………………………………………… w ………………………………………….. pomiędzy ……………………………………………………, a ………………………….……………….. z zachowaniem okresu wypowiedzenia, wynoszącego…………………………… .

……………………………………………

(podpis pracownika)

Potwierdzam otrzymanie wypowiedzenia

……………………………………………

(podpis pracodawcy)