Umowa zlecenie stanowi obecnie najczęściej wybieraną formę współpracy, tuż obok umowy o pracę. O ile obliczenie i określenie terminu zakończenia okresu wypowiedzenia tej drugiej nie dostarcza zazwyczaj pracownikowi większych trudności, o tyle w przypadku umowy zlecenia sytuacja nie jest już tak oczywista. Jak poprawnie określić moment rozwiązania umowy zlecenia?
Umowa o pracę i umowa zlecenie różnią się od siebie, przede wszystkim w zakresie przepisów, które je regulują. Tym, co niejednokrotnie przesądza o wyborze umowy o pracę, jest temat okresu wypowiedzenia – chroniący pracownika, gwarantowany prawem, stanowiący swego rodzaju zabezpieczenie. W przypadku umowy zlecenie jednak, strony również mogą ustalić okres wypowiedzenia. Sprawdź, jak obliczyć, kiedy dokładnie zakończy się Twoja umowa zlecenie.
ZOBACZ RÓWNIEŻ: Umowa o pracę a umowa zlecenie – różnice
Spis treści
Wypowiedzenie umowy zlecenia – kiedy?
Umowa zlecenie może zostać rozwiązana na kilka sposobów. Nie jest oczywiście możliwe ustalenie, w którym strony w pełnym zakresie ograniczyły dopuszczalności rozwiązania zlecenia w taki sposób, że w praktyce zakończenie współpracy jest niemożliwe.
Przede wszystkim, umowa zlecenie kończy się naturalnie wskutek wygaśnięcia, tj. wtedy, gdy zlecenie zostało wykonane lub też upłynął termin oznaczony w umowie, w przypadku umowy zlecenia zawartej na czas określony. W braku również odmiennej umowy, zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 748 Kodeksu cywilnego). Nie wygasa natomiast wówczas gdy powyższa sytuacja dotyczy dającego zlecenie, o ile w umowie nie ustalono inaczej.
Poza „naturalnym” zakończeniem zlecenia, możliwe jest również jego wcześniejsze rozwiązanie. Mowa oczywiście o porozumieniu stron oraz wypowiedzeniu. Co do zasady, wypowiedzenie zlecenia następuje ze skutkiem natychmiastowym. Możliwe jest jednak ustalenie okresu wypowiedzenia.
Przyjrzyjmy się niżej przepisom mówiącym o dopuszczalności rozwiązania zlecenia za wypowiedzeniem.
Wypowiedzenie umowy zlecenia w każdym czasie
Wypowiedzenie umowy zlecenia może nastąpić zarówno z inicjatywy zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy. Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego, każda ze stron może wypowiedzieć umowę zlecenie w każdym czasie – wówczas rozwiązanie umowy zlecenia następuje ze skutkiem natychmiastowym. Mogą się z tym jednak wiązać określone konsekwencje, o których niżej.
Wypowiedzenie zlecenia z ważnych powodów
Należy jednak mieć na uwadze, że żadna ze stron nie może zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów. Nie będą zatem ważne regulacje zawarte w umowie zlecenia, które znosiłyby możliwości wypowiedzenia, jak również w pełni ograniczałyby dopuszczalność rozwiązania zlecenia z ważnych przyczyn.
Z jakich ważnych powodów można wypowiedzieć umowę zlecenie? Mowa nie tylko o naruszeniu zasady wzajemnego zaufania stron (utrata zaufania do drugiej strony), ale również np. zmianie miejsca zamieszkania, zmianie profilu działalności czy chorobie. Ocena, czy dany powód jest ważny, zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Aby uniknąć negatywnych konsekwencji wypowiedzenia umowy zlecenia i zarzutu, że nastąpiło bez ważnego powodu, najlepiej jest napisać wypowiedzenie umowy zlecenia wskazując w nim konkretne powody rozwiązania umowy.
SPRAWDŹ TEŻ: Wzór wypowiedzenia umowy zlecenia
Umowne ustalenie okresu wypowiedzenia zlecenia
Zgodnie jednak z zasadą swobody umów (art. 3531 Kodeksu cywilnego), strony mogą ułożyć stosunek prawny (tu: współpracę w ramach umowy zlecenia) według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Oznacza to, że strony mogą nie tylko dopuścić możliwość rozwiązania umowy zlecenia za porozumieniem stron, ale również ustalić okres wypowiedzenia tak, aby rozwiązanie umowy nie następowało ze skutkiem natychmiastowym.
Rozwiązanie umowy zlecenia w wyniku porozumienia stron
Strony umowy zlecenia mogą je rozwiązać wskutek obopólnej decyzji. W tym celu jedna ze stron powinna złożyć drugiej stronie stosowne oświadczenie woli, wyrażając chęć rozwiązania umowy zlecenia. Oświadczenie powinno zawierać termin oznaczony jej zakończenia, przy czym rozwiązanie umowy zlecenia za porozumieniem stron może nastąpić zarówno w trybie natychmiastowym (czyli np. tego samego dnia, kiedy strona zdecydowała się rozwiązać umowę zlecenia), jak również z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Wówczas druga strona może wyrazić zgodę na zaproponowane warunki i nastąpi zakończenie współpracy.
Podkreślić w tym miejscu jeszcze raz należy, że rozwiązanie umowy zlecenie za porozumieniem bazuje na wzajemnym zaufaniu stron i stanowi ich wspólną decyzję o rozstaniu. Nie ma możliwości rozwiązania umowy za porozumieniem stron, gdy chociaż jedna z nich nie zgadza się w pełni na zaproponowane przez drugą warunki. Jeżeli umowa zlecenia miałaby zakończyć się z inicjatywy jednej ze stron, to będziemy mieć do czynienia z wypowiedzeniem umowy zlecenia.
Wypowiedzenie umowy zlecenia przez zleceniobiorcę
Jeżeli to przyjmujący zlecenie wypowiada umowę zlecenia i robi to bez ważnych powodów, a dodatkowo zlecenie było odpłatne, to obowiązany jest do naprawienia szkody. W praktyce wiąże się to z zapłatą wskazanej uprzednio w umowie kary określonej kwotowo lub ustalonej zgodnie z wytycznymi w umowie zawartej między stronami.
W art. 363 Kodeksu cywilnego wskazano ogólnie, że naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
Powyższe oznacza, że przy braku ważnych powodów zleceniodawca może żądać nie tylko zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, ale jeśli wymagać będą tego okoliczności – przywrócenia stanu poprzedniego, czyli tego sprzed rozpoczęcia realizacji zlecenia.
Możliwa jest również sytuacja, w której określona uprzednio w umowie zleceniu kwota nie wystarcza na pokrycie powstałych wskutek wypowiedzenia szkód. Wówczas zleceniodawca może wystąpić do sądu cywilnego z żądaniem wyższej kwoty.
Wypowiedzenie umowy zlecenia przez zleceniodawcę
Jeżeli to dający zlecenie wypowiada umowę zlecenia, powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia. Oczywiście obowiązek ten istnieje, jeżeli realizacja zlecenia wymagała poniesienia wydatków.
Dający zlecenie w przypadku odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom.
Jeśli natomiast wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, musi także naprawić szkodę. Powinno się to odbyć na takich samych zasadach, jak w przypadku wypowiedzenia umowy zlecenie przez zleceniobiorcę.
Okres wypowiedzenia umowy – przepisy
To czas, który chroni zarówno pracodawcę, jak i pracownika lub zleceniobiorcę. Jego długość zależy od rodzaju umowy oraz przepisów prawnych, które ją regulują. W niektórych przypadkach strony mogą ustalić w umowie dłuższy okres wypowiedzenia, co pozwala na lepsze przygotowanie się do zakończenia współpracy. Warto jednak pamiętać, że niezależnie od zapisów umownych, prawo przewiduje minimalne okresy wypowiedzenia, których nie można skrócić w sposób naruszający interesy pracownika.
Wypowiedzenie umowy o pracę – Kodeks pracy
Jak zostało wspomniane wyżej, do umowy zlecenia oraz umowy o pracę stosuje się przepisy różnych ustaw. W przypadku tej drugiej, Kodeks pracy wyraźnie wskazuje minimalne długości okresów wypowiedzenia zależne od długości trwania umowy (strony mogą w treści umowy ustalić dłuższy, ale również krótszy okres wypowiedzenia – w przypadku rozwiązania umowy za porozumieniem stron). Ustawa ta określa też, jak dokładnie obliczyć długość okresu wypowiedzenia oraz kiedy dokładnie się on rozpoczyna i kiedy się kończy.
Wypowiedzenie umowy zlecenia – Kodeks cywilny
Do przypadku wypowiedzenia umowy zlecenia nie stosuje się przepisów Kodeksu pracy, a regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym. To właśnie tam należy szukać odpowiedzi na pytanie, kiedy możliwe jest wypowiedzenie zlecenia, jak również wskazówek w zakresie dokładnego wyliczenia terminów wypowiedzenia – jego początku oraz zakończenia.
Termin wypowiedzenia umowy – jak obliczyć
Obliczanie terminu wypowiedzenia może być skomplikowane, ponieważ zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj umowy, sposób jej rozwiązania czy obowiązujące regulacje prawne. Niezależnie od tego, czy umowa podlega Kodeksowi pracy, czy Kodeksowi cywilnemu, należy zwrócić uwagę na sposób liczenia dni, tygodni czy miesięcy, aby uniknąć błędów formalnych. W niektórych sytuacjach okres wypowiedzenia może ulec wydłużeniu lub skróceniu, na przykład jeśli strony ustaliły indywidualne warunki w umowie. Dodatkowo, przy umowach o pracę warto pamiętać o zasadzie zaokrąglania okresu wypowiedzenia do pełnego tygodnia lub miesiąca, co ma wpływ na moment zakończenia stosunku pracy.
Rozwiązanie umowy o pracę
Dla przypomnienia, okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 § 21 Kodeksu pracy).
Posługując się zatem przykładem, jeżeli okres wypowiedzenia wynosi miesiąc, a wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło np. 15. dnia miesiąca, to momentem rozpoczęcia okresu wypowiedzenia będzie 1. dzień kolejnego miesiąca tak, aby mógł upłynąć pełen miesiąc, a zakończenie okresu wypowiedzenia nastąpiło ostatniego dnia miesiąca.
Zakończenie umowy zlecenia – kiedy?
Termin wypowiedzenia umowy zlecenia oblicza się inaczej, niż w przypadku umowy o pracę. Aby określić moment zakończenia zlecenia w przypadku, gdy w umowie zlecenie wskazano okres wypowiedzenia, należy sięgnąć do Kodeksu cywilnego, a konkretnie przepisów o terminach.
Jak liczyć okres wypowiedzenia umowy zlecenia
Zgodnie z art. art. 111, jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. W tym przypadku zdarzeniem pewnym będzie wypowiedzenie umowy zlecenie.
Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca (art. 112). Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą (art. 115).
Termin wypowiedzenia – kiedy?
Jeżeli zatem w umowie zlecenia strony związały się miesięcznym okresem wypowiedzenia, a wypowiedzenie nastąpiło przykładowo 10. dnia miesiąca, to okres wypowiedzenia upłynie 10. dnia kolejnego miesiąca.
Jeżeli zaś określono termin tygodniowy, to jeśli np. zleceniobiorca wypowie zlecenie we wtorek, to jego umowa rozwiąże się we wtorek za tydzień. Jeśli zdarzy się, że będzie to dzień wolny od pracy – w kolejnym dniu.
Wypowiedzenie umowy zlecenia a obowiązki stron – co warto wiedzieć?
Rozwiązanie umowy zlecenia nie oznacza, że wszystkie zobowiązania między stronami wygasają natychmiast. Po wypowiedzeniu umowy zleceniobiorca powinien rozliczyć się z powierzonych mu zadań i – jeśli to konieczne – przekazać dokumentację lub materiały związane ze zleceniem. Zleceniodawca z kolei ma obowiązek uregulowania należnych wynagrodzeń oraz zwrotu poniesionych kosztów, jeśli były one uzasadnione realizacją zlecenia. Ważne jest również, aby każda ze stron upewniła się, że nie pozostają żadne nierozwiązane kwestie prawne, takie jak kary umowne czy ewentualne roszczenia wynikające z niedotrzymania warunków umowy. Prawidłowe zakończenie współpracy pomaga uniknąć późniejszych nieporozumień i problemów prawnych.
Jakie konsekwencje może mieć nagłe wypowiedzenie umowy zlecenia?
Wypowiedzenie umowy zlecenia bez wcześniejszego uzgodnienia z drugą stroną może prowadzić do nieoczekiwanych konsekwencji, zwłaszcza gdy rozwiązanie następuje nagle. Zleceniobiorca, który porzuci zlecenie bez ważnego powodu, może zostać zobowiązany do pokrycia szkody, jaką poniósł zleceniodawca na skutek niewykonania umowy. Podobnie, jeśli to zleceniodawca decyduje się na nagłe zakończenie współpracy bez uzasadnionej przyczyny, może być zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia za wykonaną część pracy oraz rekompensaty za zerwanie umowy. W niektórych przypadkach nieoczekiwane wypowiedzenie może skutkować sporami sądowymi lub koniecznością negocjacji warunków rozwiązania umowy. Dlatego przed podjęciem decyzji o nagłym wypowiedzeniu warto dokładnie przeanalizować wszystkie aspekty prawne i finansowe.
Najczęstsze pytania o wypowiedzenie umowy zlecenia i okres wypowiedzenia
Przed zakończeniem współpracy warto sprawdzić, jakie prawa i obowiązki mają obie strony oraz jak prawidłowo liczyć termin rozwiązania umowy. Poniżej znajdują się odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania (FAQ) dotyczące umowy zlecenia.
- Czy można złożyć wypowiedzenie umowy zlecenia w dowolnym momencie?
Tak, złożyć wypowiedzenie umowy zlecenia można co do zasady w każdym czasie, o ile nie narusza to obowiązujących przepisów. - Czy umowa zlecenia zawsze rozwiązuje się od razu?
Nie, choć możliwe jest rozwiązanie zlecenia ze skutkiem natychmiastowym, strony mogą wcześniej ustalić okres wypowiedzenia. - Jakie przepisy regulują wypowiedzenie umowy zlecenia?
Zasady rozwiązania umowy zlecenia określają przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeks pracy. - Czy umowa zlecenia jest umową o pracę?
Nie, jest umową cywilnoprawną, najczęściej wykorzystywaną do wykonywania określonych czynności lub świadczenia usług. - Czy po wypowiedzeniu umowy strony mają jeszcze jakieś obowiązki?
Tak, mogą być zobowiązane do rozliczenia wynagrodzenia, kosztów świadczenia usług lub dokonania określonej czynności prawnej, jeśli wynika to z umowy lub przepisów.
