Obowiązki zleceniobiorcy i zleceniodawcy – o czym warto pamiętać?

Jakie są obowiązki zleceniodawcy na umowie zlecenie? Na co może pozwolić sobie zleceniobiorca? W artykule wyjaśniamy najważniejsze kwestie dotyczące stron umowy cywilnoprawnej. Sprawdź zakres obowiązków zleceniodawcy i dowiedz się, czego może od ciebie żądać.

Umowa zlecenie jest dokumentem stworzonym na podstawie Kodeksu cywilnego. Osoby, która na jej podstawie została zatrudniona, nie obowiązują prawa i obowiązki pracownika zawarte w Kodeksie pracy. Z kolei wiele umów cywilnoprawnych działa na podobnych zasadach co umowa o pracę. Stąd wiele nieścisłości, ponieważ ich różnice w świetle prawa są dość istotne.  Obecnie wielu pracodawców proponuje zatrudnienie w formie umowy zlecenia. Sprawdź więc, jakie są obowiązki zleceniodawcy na umowie zlecenie i na co może pozwolić sobie zleceniobiorca.

Co to jest umowa zlecenie?

Umowa zlecenia (nazywana umową starannego działania) zaliczana jest do umów cywilnoprawnych. Co to oznacza? Umowa ta podlega Kodeksowi cywilnemu, a nie Kodekowi pracy, tak jak to ma miejsce w przypadku umowy o pracę. Decydując się na zawarcie umowy zlecenia mamy dużą elastyczność dotycząca odprowadzania składek na ubezpieczenie chorobowe, lub co do wyboru miejsca wykonywania pracy.

Decydując się na podpisanie umowy zlecenia, decydujemy się na wypełnienie pracy, która zlecił nam zleceniodawca. W takim przypadku my jako zleceniobiorca musimy wywiązać się z zapisów umowy zlecenia dotyczących między innymi czasu, w jakim ma zostać wykonane zlecenie. W praktyce oznacza to, że zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania zlecenia, czyli określonych czynności, po czym umowa wygasa.

Co powinno znaleźć się w umowie zlecenie?

Ważny jest fakt, że w przypadku umowy zlecenia nie obowiązują zapisy, które mają zastosowanie w umowie o pracę dotyczące miejsca wykonywanej pracy, zakresu obowiązków oraz czasu wykonywania pracy. Co zatem powinna zawierać umowa zlecenie?

• miejsce oraz data zawarcia umowy zlecenia
• dane osobowe dwóch stron zawierających umowę
• nazwa działalności gospodarczej
• Numer Identyfikacji Podatkowej
• opis zlecenia — dokładny opis zleconej czynności
• określenie zakresu współpracy
• wynagrodzenie
• czas wykonania zlecenia

W przypadku, gdy jedną ze stron jest spółka elementem, który konieczne musi znaleźć się w umowie, jest także nazwa spółki, jej adres, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz osoby uprawnione do reprezentowania spółki.

Tak naprawdę zleceniobiorca jest praktycznie niezależny od zleceniodawcy pod względem czasu i miejsca wykonywania zlecenia. Ponadto ma także możliwość powierzenia zlecenia osobie trzeciej, jeśli został on do tego zmuszony szczególnymi okolicznościami.

Mimo to, zleceniobiorcę obowiązuje kilka zasad, do których po podpisaniu umowy zlecenia musi się stosować. Chodzi tu przede wszystkim o wykonanie usługi z należytą starannością oraz do stosowania się do wskazówek zleceniodawcy, co do sposobu wykonania zlecenia, chyba że wystąpiły nieprzewidziane okoliczności, a zleceniobiorca nie ma możliwości uzyskania zgody zleceniodawcy na zmianę sposobu postępowania. Ponadto, jeśli w umowie znajdą się zapisy dotyczące uzgodnienia przekazania zlecenia osobie trzeciej, zleceniobiorca musi przed taką decyzją skontaktować się ze zleceniodawcą.

Umowa zlecenie i obowiązki zleceniodawcy

Umowa cywilnoprawna stanowi cywilnoprawny stosunek obligacyjny. Jest on wyznaczony przez treść konkretnej umowy oraz przepisy prawa zawarte w Kodeksie cywilnym. Cała treść, która wynika z umowy zlecenie, rozumiana jest przez pryzmat prawa cywilnego, nie prawa pracy. Obowiązki zleceniodawcy na umowie zlecenie muszą być zaakceptowane przez obydwie strony. To samo dotyczy zleceniobiorcy, który podpisując daną umowę, powinien przestrzegać jej przepisów. Prawa i obowiązki stron umowy zlecenia regulują przepisy Kodeksu cywilnego.

Zleceniobiorca, przyjmując zapisy umowy zlecenia, zobowiązuje się do wykonania określonej w umowie czynności prawnej przy zachowaniu najwyższej staranności i jakości usług w celu należytego wykonania zlecenia.

W zamian za to zleceniodawca w umowie zlecenia zobowiązuje się do zapłaty określonej kwoty po czasie wykonania zlecenia (chyba że strony ustalą inaczej). Ponadto zleceniodawca powinien zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które ten poczynił w celu prawidłowego wykonania zlecenia wraz z odsetkami ustawowymi. Dodatkowo powinien on także zwolnić zleceniobiorcę od wszelkich zobowiązań, które zaciągnął przyjmujący zlecenie w celu wykonania zleconej, określonej czynności prawnej na rzecz zleceniodawcy (np. przejęcie długu).

Umowa zlecenie i obowiązki zleceniodawcy – wydatki, wynagrodzenie

Obowiązkiem zleceniodawcy jest przede wszystkim pokrycie wszystkich wydatków zleceniobiorcy, które związane są z należytym wykonaniem zlecenia. Musi on również zwolnić go z zaciągniętych w celu wykonania zlecenie różnych zobowiązań (artykuł 742 i 743 Kodeksu cywilnego). Praca wykonywana przez zleceniobiorcę jest odpłatna, dlatego obowiązkiem zleceniodawcy jest wypłacenie mu odpowiedniego wynagrodzenia ustalonego w umowie zlecenia. Terminy wypłaty mogą być w niej indywidualnie ustalone.

Przez umowę zlecenia zleceniodawca zobowiązuje się dołożyć wszelkich starań, aby zleceniobiorca otrzymał i rozumiał wszystkie prawa i obowiązki zawarte w umowie zleceniu. Mimo to jego nadrzędnym obowiązkiem jest zapłata wynagrodzenia ustalonego wcześniej w umowie zlecenia.

Od każdej umowy zlecenie należy odprowadzić od kwoty brutto składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz na ubezpieczenie społeczne, jednak według Kodeksu cywilnego nie jest konieczne opłacanie składki chorobowej.

Warto także wiedzieć, że wysokość minimalne wynagrodzenie godzinowe na umowie zlecenie zmienia się wraz ze zmianami minimalnej pensji na etacie, która w 2022 roku wynosi 3010 zł brutto, co oznacza, że minimalna stawka godzinowa to 19,7 zł brutto.

Obowiązki zleceniobiorcy na umowie zlecenie

Zleceniobiorca w przypadku umowy zlecenia może oczekiwać jedynie takich praw, które zawarte są w umowie zlecenie i Kodeksie cywilnym. Dlatego w ramach tej umowy na przykład obowiązuje zapis, że podchodząc do swoich obowiązków, pracownik zobowiązany jest do wykonywania pracy starannie i sumiennie. Powinien również stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy i nie są sprzeczne z przepisami prawa i umową o pracę.

Obowiązkiem zleceniobiorcy na umowie zlecenie jest również:

• informowanie zleceniodawcy o przebiegu sprawy oraz złożenie sprawozdania w wykonanego zlecenia,
• wydanie zleceniodawcy wszystkiego, co przy wykonywaniu zlecenia uzyskał,
• wynagrodzenie szkody, która powstała przy wykonaniu zlecenia, do której dopuścił przyjmujący zlecenie, również wtedy gdy powierzył obowiązki w wykonywaniu zlecenia osobie trzeciej, nawet jeśli jest to uszkodzenie przypadkowe,
• wykonywanie zleconej czynności, na którą została zawarta umowa zlecenia według zaleceń i wytycznych zleceniodawcy, chyba że z ważnych powodów musi nastąpić zmiana postępowania według wytycznych dającego zlecenie.

Ponadto zleceniobiorca nie może używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy zleceniodawcy, które przy wykonywaniu zlecenia uzyskał od zleceniodawcy. A w przypadku, gdy po wykonaniu zlecenia okaże się, że zużyte środki wykraczają ponad koszty znajdujące się w zapisach umowy zlecenia, zobowiązany jest on do zwrócenia odsetek ustawowych.

Zgodnie z prawem zleceniobiorcy na umowie zlecenie, nie musi on przestrzegać czasu pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wewnątrzzakładowych regulaminów. Chyba że umowa zlecenia zawiera taki zapis, a dwie strony zgodnie podpisały tego rodzaju umowę zlecenie.

Obowiązki zleceniobiorcy na umowie zlecenie a przepisy z Kodeksu pracy

Spora część zleceniodawców konstruuje umowę zlecenie w taki sposób, że przypomina ona umowę o pracę. To znaczy, że pojawiają się w niej takie obowiązki, które jasno wynikają z przepisów Kodeksu pracy. Mowa o na przykład karach dla zleceniobiorcy, skróconych okresach wypowiedzenia czy przestrzeganiu regulaminów. Dlatego, jak radzą eksperci z Bezprawnik.pl, zakres obowiązków zleceniobiorcy na umowie zlecenie powinien być rozpatrywany pod kątem konkretnej umowy.

Pamiętajmy jednak, że zleceniodawca nie może żądać od zleceniobiorcy wykonywania zadań wykraczających poza zakres obowiązków wypisanych w umowie. To samo dotyczy czasu i miejsca pracy. Dodatkowo umowa zlecenia, która ma wszystkie predyspozycje do tego, aby być pełnoprawną umową o pracę — w świetle prawa nią jest, nawet jeśli tytuł dokumentu i pracodawca twierdzą inaczej.

Umowę zlecenia charakteryzuje duża elastyczność, która dla jednych jest wręcz pożądana i sprawdza się w przypadku pojedynczych zleceń lub stałej współpracy polegającej na wykonywaniu poszczególnych zleceń. Jednak jeśli poszukujesz stałej pracy oraz chcesz podlegać pod wszystkie prawa i obowiązki pracownicze lepiej skierować się w stronę umowy o pracę. Jeśli więc istnieją przesłanki do zawarcia umowy o pracę, takie jak między innymi zapis nakazujący osobiste wykonywanie obowiązków w określonym miejscu oraz o określonym czasie, to prawnie jest to stosunek pracy. Taka umowa zlecenia w rzeczywistości umową cywilnoprawną nie jest.

Wypowiedzenie umowy zlecenia — obowiązki stron umowy

zlecenia

Umowa zlecenie może zostać wypowiedziana przez każdą ze stron, nawet w niektórych przypadkach ze skutkiem natychmiastowym. Zarówno zleceniodawca jak i zleceniobiorca mogą wypowiedzieć umowę, szczególnie w sytuacji, gdy jedna ze stron nie wywiązuje się z jej zapisów. Jednak w przypadku zleceniodawcy Kodeks cywilny przewiduje zakaz zrzekania się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Jeśli umowa zlecenia została zawarta w formie pisma, wypowiedzenie również musi znaleźć się na piśmie, tak aby druga strona miała możliwość zapoznania się z jego treścią.

Umowę zlecenia cechuje duża elastyczność, jednak jednocześnie wiąże się to z niebezpieczeństwem przy rozwiązywaniu umowy z dnia na dzień przez strony umowy.

Jakie prawa przysługują zleceniobiorcy na umowie zlecenie?

Umowa zlecenie, choć nie jest regulowana przez Kodeks pracy, daje zleceniobiorcy pewne prawa. Kluczowym z nich jest wynagrodzenie za wykonaną pracę, które musi być zgodne z ustaleniami umowy. Od 2024 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa, która również obejmuje osoby pracujące na podstawie umowy zlecenie. Co ważne, zleceniobiorca ma także prawo do składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, jeśli umowa podlega takim wymogom.

Zleceniobiorcy mogą również negocjować warunki swojej pracy, w tym czas realizacji zadań czy zakres obowiązków. Jeśli umowa nie spełnia oczekiwań, warto pamiętać, że każda ze stron może ją rozwiązać, o ile zostały zachowane warunki wypowiedzenia zapisane w umowie. Dla zleceniobiorcy kluczowe jest dokładne zrozumienie zapisów dokumentu przed podpisaniem.

Obowiązki zleceniodawcy wobec pracowników – kluczowe regulacje prawne

Zleceniodawca, jako strona umowy, ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki do wykonania pracy oraz terminowo wypłacić wynagrodzenie. Jeśli umowa zlecenie przewiduje minimalną liczbę godzin pracy, zleceniodawca musi dopilnować, by zleceniobiorca miał możliwość ich wykonania. Niezbędne jest również przestrzeganie zapisów dotyczących ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, o ile umowa podlega takim obowiązkom.

Dla zleceniodawców istotne jest także monitorowanie jakości realizowanych zadań i zapewnienie wsparcia, jeśli tego wymagają okoliczności. Brak rzetelnego podejścia do obowiązków wobec zleceniobiorcy może prowadzić do konfliktów, a w skrajnych przypadkach – do odpowiedzialności prawnej.