Zmiana nazwiska to krok, na który zwykle decydujemy się w związku ze ślubem, ale nie tylko. Tak naprawdę każdy może zmienić nazwisko, pod warunkiem, że ma ku temu istotne argumenty. Zmienić możemy nazwisko własne, a w niektórych przypadkach także nazwisko dziecka. Sprawdź, jak wygląda procedura zmiany nazwiska i ile to trwa.
Nie mamy wpływu na to, z jakim nazwiskiem i imieniem się rodzimy. Nazwisko dziedziczymy, a imię wybierają nam rodzice. W uzasadnionych przypadkach możemy jednak zmienić zarówno imię, jak i nazwisko. O tym, kiedy dokładnie możemy zmienić imię i nazwisko mówi nam ustawa o zmianie imienia i nazwiska z dnia 17 października 2008 roku.
Spis treści
Kiedy można zmienić nazwisko?
Zgodnie z treścią ustawy, dopuszczalne powody zmiany nazwiska lub imienia obejmują:
- zmianę ze względu na nazwisko ośmieszające lub naruszające godność człowieka;
- zmianę na nazwisko używane;
- zmianę na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;
- zmianę na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, z którego obywatelstwo wnioskodawca posiada.
Z kolei cudzoziemcy którzy uzyskali na terenie Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, mogą zmienić imię lub nazwisko w razie zagrożenia prawa do życia, zdrowia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego.
Jak wygląda zmiana nazwiska po ślubie?
Choć teoretycznie nie ma obowiązku zmiany nazwiska po ślubie, to wiele par się na to decyduje. Wejście w związek małżeński w większości przypadków oznacza przyjęcie przez żonę nazwiska męża. Coraz częściej możemy spotkać się także z odwrotną sytuacją, gdy to mąż przyjmuje nazwisko żony. Często żona decyduje się na nazwisko dwuczłonowe. Małżonkowie mogą również pozostać przy swoich nazwiskach i nic w tym zakresie nie zmieniać.
Również oboje małżonków może zdecydować się na dwuczłonowe nazwisko. Przy czym nie ma znaczenia tutaj kolejność nazwisk. Ciężej jest połączyć nazwiska osobom, które już przed zawarciem związku małżeńskiego mają dwuczłonowe nazwisko. Niedopuszczalne jest nazwisko trzyczłonowe. Na nowe nazwisko należy zdecydować się jeszcze przed zawarciem małżeństwa, podczas tworzenia protokołu przedślubnego. W momencie wydania aktu małżeństwa pary powinny posługiwać się już nowym nazwiskiem. Jest to formalny dzień zmiany nazwiska. Czasem jest tak, że panna młoda lub pan młody nie zdecydują się na zmianę nazwiska przed ślubem. Nic straconego. Zmiana nazwiska w trakcie trwania małżeństwa możliwa jest w ramach administracyjnej zmiany nazwiska.
Zmiana nazwiska po rozwodzie
Średnio jedno na trzy małżeństwa w Polsce kończy się rozwodem. W 2023 roku do sądów okręgowych w Polsce wpłynęło o 3% więcej pozwów rozwodowych niż w 2022 roku. To blisko 81 tys. pozwów. Często w takim momencie byli małżonkowie chcą cofnąć swoją decyzję i powrócić do poprzedniego nazwiska. To jak najbardziej jest możliwe. W tym celu w ciągu trzech miesięcy od momentu uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek może złożyć oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem, by powrócić do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. Ten kwestią reguluje art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.
Osoby, które spóźnią się ze złożeniem oświadczenia, mogą zmienić nazwisko w drodze administracyjnej. Administracyjna zmiana nazwiska po rozwodzie przebiega na podstawie ustawy o zmianie imienia i nazwiska, czyli wymaga określenia ważnych powodów.
Kiedy jest możliwa zmiana nazwiska dziecka?
Rodzice mogą zmienić także nazwisko dziecka. Mają na to 6 miesięcy od daty sporządzenia aktu urodzenia. Podstawę prawną w tym kierunku stanowi art. 70 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. prawo o aktach stanu cywilnego. Zmienić można nie tylko nazwisko dziecka, ale i imię nadane przez rodziców. Ważne, aby nazwisko nie było silnie kojarzone historycznie, czy nie odnosiło się do osób sławnych. Zmiana nazwiska dziecka na nazwisko ojczyma jest możliwa, gdy dziecko nosi nazwisko panieńskie matki, a matka i ojczym wejdą ze sobą związek małżeński.
Zmiana nazwiska dziecka bez zgody ojca
W przeciwnym razie, gdy dziecko nosi już nazwisko ojca lub nazwisko utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców, ojciec dziecka musi wyrazić zgodę na zmianę nazwiska. Zmiana nazwiska małoletniego dziecka następuje za jego zgodą, jeśli skończyło 13 lat. Nie zawsze matka i ojciec dziecka są zgodni co do nazwiska dziecka, dlatego też mogą wystąpić oddzielnie do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na jego zmianę. Dziecko jest reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego. Zmiana nazwiska dziecka bez zgody ojca nie jest możliwa. Wyjątek stanowi sytuacja, po odebraniu praw rodzicielskich ojcu także, gdy nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych lub, gdy nie żyje.
Procedura zmiany nazwiska. Jak zmienić nazwisko?
Procedura zmiany nazwiska nie zawsze jest taka sama. Wszystko zależy od tego, czy zmieniamy nazwisko w związku z pewną okolicznością, czy chcemy wykorzystać do tego przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Niezależnie od tego, czy jest to administracyjna zmiana nazwiska, czy taka, która ma związek ze ślubem, formalności będziemy dokonywać w urzędzie stanu cywilnego. Postępowanie w przypadku administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska kończy się wydaniem decyzji o zmianie imienia lub nazwiska, bądź też uzyskaniem decyzji odmownej.
Jak wygląda zmiana imienia lub nazwiska? Wnioskodawca składa wniosek o zmianę imienia lub nazwiska do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego. Jednak nazwisko mogą zmienić także osoby, zamieszkałe poza granicami Polski. Wówczas wniosek należy złożyć za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzję o zmianie imienia lub nazwiska wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego, do którego wniosek został złożony. Decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Zmiana nazwiska – gdzie zgłosić?
- Jeśli chcemy zmienić nazwisko w związku ze ślubem, chęć zmiany nazwiska należy zgłosić w urzędzie stanu cywilnego. Urzędnik poinstruuje nas, w którym miejscu należy wpisać nowe nazwisko kobiety, mężczyzny lub obojga.
- Tuż przed ślubem spisujemy zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa i na tym samym dokumencie oświadczamy, jakie nazwiska będą nosić małżonkowie i ich dzieci.
- W przypadku ślubu konkordatowego oświadczenie o zmianie nazwiska także składane jest przed kierownikiem USC. Wcześniej trzeba się zgłosić do urzędu stanu cywilnego, aby złożyć to samo oświadczenie, co w przypadku ślubu cywilnego.
- Gdy zmiana nazwiska dotyczy dziecka, to rodzic lub dziecko (w zależności od wieku) wyraża zgodę na zmianę nazwiska przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo jego zastępcą.
Zmiana nazwiska – jakich argumentów użyć?
Argumenty umożliwiające zmianę nazwiska dokładnie opisuje wyżej wspomniana ustawa. Problemu ze zmianą nazwiska nie powinny mieć osoby, których nazwisko jest ośmieszające lub naruszające godność człowieka. Przykładowe uzasadnienie zmiany nazwiska powinno więc nawiązywać do warunków ujętych w art. 4 ustawy. Niestety potrzeba zmiany nazwiska wynikająca ze względów estetycznych, czy z faktu, że po prostu nie podoba się nosicielowi, nie stanowi wystarczającego dokumentu. Warto pamiętać, że taka decyzja wpływa również na inne dokumenty, jak zmiana aktu urodzenia. Nie jest to więc możliwość dostępna dla każdego obywatela na wyciągnięcie ręki.
Jak napisać wniosek o zmianę nazwiska?
We wniosku wpisujemy:
- miejscowość i datę;
- tytuł dokumentu;
- dane osoby, która chce zmienić nazwisko;
- imię, imiona i nazwisko oraz nazwisko rodowe;
- numer PESEL;
- imię lub nazwisko, na które chcemy zmienić personalia;
- adres do korespondencji;
- uzasadnienie zmiany nazwiska;
- oświadczenie wnioskodawcy, że nie złożył już wcześniej wniosku do innego kierownika urzędu stanu cywilnego lub nie została wydana decyzja odmowna w związku z chęcią zmiany nazwiska.
Wniosek o zmianę nazwiska – wzór
Poniżej znajduje się gotowy wzór o zmianę nazwiska. Dokument należy pobrać i uzupełnić o swoje dane.
Pobierz: wniosek o zmianę nazwiska
………………………………………….
miejscowość i data
………………………………………….
nazwisko i imię wnioskodawcy
………………………………………….
nazwisko rodowe
………………………………………….
adres zamieszkania
………………………………………….
adres korespondencyjny
………………………………………….
PESEL
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego
w ……………………….
Wniosek o zmianę imienia/nazwiska
Wnoszę o zmianę imienia/imion/nazwiska/nazwiska rodowego*
z…………………………………………….. na ………………………………….
UZASADNIENIE
…………………………………………………………………………………..…………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………….……………………………………. ………………………………………………………………………………………………….…………………………………….
Jednocześnie oświadczam, że nie złożyłem wcześniej w tej samej sprawie wniosku do innego kierownika urzędu stanu cywilnego ani nie została wydana już decyzja odmowna.
……………………………………….
data i podpis wnioskodawcy
*Niepotrzebne skreślić
Jak poinformować pracodawcę o zmianie nazwiska?
Zmiana nazwiska pociąga za sobą wiele konsekwencji formalnych. Wnioskodawca musi pamiętać o tym, by poinformować swojego pracodawcę oraz zmienić wszelkie dokumenty, na czele z dowodem osobistym. Do poinformowania o zmianie nazwiska wykorzystujemy oświadczenie o zmianie nazwiska, które możemy wysłać do pracodawcy, czy uczelni. W oświadczeniu musimy wskazać:
- dane pracownika, który zmienił nazwisko;
- dane pracodawcy;
- tytuł;
- oświadczenie o zmianie nazwiska;
- datę zmiany nazwiska;
- nazwisko zmienione oraz nowe nazwisko;
- prośba o aktualizację danych;
- podpis.
Poniżej znajduje się wzór oświadczenia o zmianie nazwiska, który można wykorzystać przy dopełnianiu formalności w pracy, czy na uczelni.
Pobierz: oświadczenie o zmianie nazwiska
………………………..
miejscowość i data
………………………………….
imię i nazwisko wnioskodawcy
………………………………….
adres pracownika
………………………………….
dane pracodawcy
………………………………….
nazwa firmy
Oświadczenie o zmianie nazwiska
Oświadczam, że w dniu ………………. zmianie uległo moje dotychczasowe nazwisko: z ……………………………………….. na ……………………………………….
Proszę o aktualizację moich danych osobowych.
Z wyrazami szacunku
…………………………..
(podpis wnioskodawcy)
Zmiana nazwiska – wymiana dokumentów
Dowód osobisty po zmianie nazwiska pozostaje ważny przez 120 dni. Jednak czas na zawnioskowanie o nowy dowód po otrzymaniu aktu małżeństwa wynosi tylko 30 dni. Po trzech miesiącach od zmiany danych w rejestrze PESEL, dowód osobisty staje się nieważny. Aby zmienić dokument, należy udać się do urzędu miasta bądź gminy. Nie ma tutaj znaczenia miejsce zameldowania. Trzeba wziąć ze sobą dotychczasowy dowód osobisty. Jakie dokumenty jeszcze trzeba zmienić?
- Zmienić trzeba także paszport. Jego ważność to 60 dni od dnia doręczenia decyzji administracyjnej, orzeczenia sądu lub ślubu. Czas na złożenie dokumentów o wydanie paszportu także wynosi 30 dni.
- Należy także pamiętać o wymianie prawa jazdy. Tutaj także wnioskodawca ma na to 30 dni. Dokument wymienia się w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta.
- Trzeba także zawnioskować o wydanie nowego dowodu rejestracyjnego (dotyczy właścicieli pojazdów).
- Osoby, które posiadają nieruchomości, muszą również zmienić nazwisko w księdze wieczystej. Wniosek w tej sprawie składamy w sądzie wieczystoksięgowym właściwym dla miejsca położenia nieruchomości.
Ile kosztuje zmiana nazwiska?
Sama zmiana nazwiska wiąże się tylko z opłatą za wydanie decyzji o zmianie imienia lub nazwiska w wysokości 37 zł. Płacimy także za ewentualne pełnomocnictwo, które kosztuje 17 zł. Trzeba jednak pamiętać, że dodatkowe koszty dochodzą, gdy musimy zmienić także paszport, prawo jazdy, czy inne dokumenty, co finalnie może wynieść nawet kilkaset złotych po dopełnieniu wszelkich formalności. Zmiana nazwiska następuje w momencie wydania aktu małżeństwa lub miesiąc od momentu złożenia kompletnego wniosku. Tyle trzeba czekać na decyzję. Sprawy mogą się wydłużyć nawet do ok. 2 miesięcy, jeśli są nieco bardziej skomplikowane. Jeśli wniosek o zmianę nazwiska zostanie odrzucony, wnioskodawca może odwołać się do wojewody.
Zmiana nazwiska i imienia w Polsce – najczęstsze pytania
Zmiana imienia lub nazwiska jest w Polsce możliwa, ale tylko z ważnych powodów określonych w ustawie z 17 października 2008 r.. W wielu sytuacjach (ślub, rozwód, ochrona przed ośmieszającym nazwiskiem) istnieją uproszczone ścieżki postępowania i gotowe wzory pism.
-
Kiedy mogę zmienić imię lub nazwisko?
Zmiana jest dopuszczalna z ważnych powodów, m.in. gdy nazwisko jest ośmieszające, narusza godność, chcesz przyjąć nazwisko faktycznie używane lub przywrócić imię/nazwisko bezprawnie zmienione albo zgodne z prawem państwa, którego jesteś obywatelem. -
Gdzie i jak złożyć wniosek o zmianę nazwiska?
Wniosek składa się do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego (w Polsce) albo za pośrednictwem konsula (za granicą), podając dane osobowe, nowe imię/nazwisko, PESEL, adres do korespondencji i krótkie uzasadnienie oraz dołączając wymagane dokumenty i dowód opłaty. -
Ile kosztuje administracyjna zmiana imienia lub nazwiska?
Opłata skarbowa za wydanie decyzji wynosi 37 zł, a dodatkowo możesz ponieść koszty pełnomocnictwa oraz późniejszej wymiany dokumentów, takich jak dowód osobisty, paszport czy prawo jazdy. -
Czy po ślubie lub rozwodzie mogę swobodnie wybrać nazwisko?
Przed ślubem małżonkowie składają oświadczenie w USC, czy przyjmują wspólne, dwuczłonowe lub dotychczasowe nazwiska, a po rozwodzie w ciągu 3 miesięcy można oświadczeniem w USC lub u konsula wrócić do nazwiska sprzed ślubu lub później wnosić o zmianę administracyjną. -
Jakie dokumenty trzeba wymienić po zmianie nazwiska?
Po zmianie danych osobowych należy w ustawowych terminach złożyć wnioski o nowy dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, dowód rejestracyjny oraz zaktualizować wpisy w księgach wieczystych i poinformować m.in. pracodawcę o nowym nazwisku.
