Konflikty w pracy nie są przyjemne. Dla wielu osób takie sytuacje są stresogenne i dodatkowo utrudniają wykonywanie codziennych obowiązków, a w skrajnych sytuacjach mogą prowadzić do zupełnego rozstrojenia pracy firmy. Czy jako pracodawca powinieneś reagować na konflikty pracownicze? Jak radzić sobie z napiętą atmosferą w firmie?
Rozwiązywanie konfliktów to trudna sztuka. Zarówno w życiu prywatnym jak i w życiu zawodowym większość z nas nie potrafi racjonalnie poprowadzić konfliktowej sytuacji, w taki sposób, aby dwie strony mogły dojść do porozumienia. Dlaczego jest to takie trudne? Ponieważ tam, gdzie są konflikty, do głosu dochodzą także emocje i to bardzo silne emocje. To właśnie dlatego ważne jest, aby obie strony konfliktu potrafiły świadomie podchodzić do rozmów dotyczących swoich emocji i budowały świadomości swoich błędów oraz racji. Dopiero w takim środowisku możliwe jest przekłucie konfliktu w coś pozytywnego. Owszem – da się to zrobić, jednak w tym wypadku należy przede wszystkim skupić się na rozwijaniu swojej wiedzy dotyczącej źródeł konfliktów i sposobów ich rozwiązywania. Nieporozumień i kłótni nie da się uniknąć, jednak można nauczyć się je bardziej kontrolować. Jest to szczególnie ważne w miejscu pracy, gdzie na kontakt ze współpracownikami jesteśmy wystawieni przez większą część dnia. Czy jako pracodawca możesz stworzyć środowisko pracy, które pozwoli szybko i sprawnie przygaszać konflikty?
Spis treści
Konflikt w pracy – z czego wynika?
Powody powstawania konfliktów w pracy są równe. Mogą dotyczyć zarówno spraw bardzo ważnych, takich jak wielomilionowe kontrakty, ale mogą także dotyczyć nieumytego kubka pozostawionego w zlewie. Przyczyny konfliktów w pracy zależne są od wielu aspektów. Jednym z nich jest oczywiście ogólna atmosfera w pracy. Jeśli pracownicy ciągle są zestresowani, to wystarczy mała iskra, aby wybuchały między nimi kłótnie i niezgodności.
Brak docenienie ze strony przełożonego lub faworyzowanie tylko niektórych pracowników niezależnie od ich osiągnięć zawodowych powoduje napięci, które prędzej czy później musi znaleźć gdzieś ujście. w takim wypadku stronami konfliktu mogą być współpracownicy, oraz przełożeni. Taki konflikt wpływa na zanik pracy zespołowej, a to jedna z gorszych rzeczy, jaka może wydarzyć się wśród pracowników.
Potencjalne przyczyny konfliktów w pracy
Do sytuacji konfliktowych dochodzi i będzie dochodzić, ponieważ każdy z nas jest inny. Różnimy się charakterami i spojrzeniami na świat. Mamy także inne podejście do spraw zawodowych. Nie da się więc uniknąć nieporozumień. Szczególnie jeśli mówimy o firmie, która zatrudnia więcej osób. Jakie jednak możemy wyróżnić przyczyny konfliktów w pracy? Są to zazwyczaj:
- inne podejście do obowiązków zawodowych,
- różny stopień zmotywowania i efektywności,
- inne pomysły na usprawnienie procesów firmowych,
- nadmierna lub znikoma przepisowość,
- inne podejście do wykonywania poleceń służbowych,
- nieprawdziwy obraz swojej pozycji w firmie,
- zazdrość o sukcesy zawodowe, relacje z innymi lub z przełożonym,
- niedopasowanie charakterów,
- brak komunikacji,
- powierzchowne ocenianie,
- różnice w poglądach politycznych,
- inne spojrzenie na temat rodziny i związku.
Cztery ostatnie punkty to tak naprawdę uniwersalne powody, które stoją za konfliktami także w prywatnym życiu. W pracy nie da się jednak uniknąć rozmów na tematy światopoglądowe np. podczas przerw. Integracja z zespołem i dzielenie się swoimi spostrzeżeniami także spoza pracy, to niezwykle ważny element budowania zgranego zespołu. Warto jednak pamiętać, że zacieśnianie więzi może również prowadzić do powstawania konfliktów, których polem nie jest tylko podejście do pracy.
Czy konflikt to coś złego?
Mówiąc o rozwiązywaniu konfliktu w pracy większość z nas ma od razu negatywne skojarzenia. Z własnego doświadczenia wiemy, że kłótnia nie jest niczym dobrym. Wręcz przeciwnie – wzbudza w nas negatywne emocje, powoduje rozdrażnienie, smutek, czy nawet wściekłość. Zdecydowanie wpływa na pogorszenie sytuacji panującej w zespole i utrudnia pracę. Ale czy na pewno? Istnieje bowiem coś takiego jak konstruktywne konflikty. Jeśli obie strony sporu walczą o coś, co jest dla nich ważne np. w projekcie grupowym, jest szansa, że z takiej kłótni narodzi się kompromis, który będzie znacznie lepszy niż wykorzystanie tylko jednego pomysłu.
Jak możemy przeczytać na portalu Hrk.pl:
Często są motorem napędowym do zmian. Konstruktywne konflikty, które pojawiają się np. podczas pracy zespołowej, mogą sprzyjać wypracowaniu nowych metod pracy, a nawet poprawieniu relacji między współpracownikami czy pracownikami a kadrą zarządzającą. Dobrze rozwiązana sytuacja kryzysowa może wnieść nową jakość do Twojej firmy.
Rozwiązaniu konfliktu powinien towarzyszyć plan na długoterminową poprawę relacji. Nie chodzi tylko o to, aby przyklepać problem na chwilę. Jeśli uda Wam się znaleźć rozwiązanie, które utrzyma się w czasie, może okazać się, że konflikt ten zaowocował nowymi usprawnieniami, na które zapracowały obie strony. Taka konfrontacja może także oczyścić atmosferę i wydobyć błędy komunikacyjne, co bezpośrednio przekłada się uniknięcie takich sytuacji w przyszłości i stworzenie planu działania, który pomoże usprawnić procesy w firmie.
Jak konflikt wpływa na firmę?
Pozytywne relacje między pracownikami to podstawa dobrze działającej firmy. W przyjaznej atmosferze masz pewność, że w kryzysowej sytuacji możesz liczyć na pomoc przełożonego lub współpracowników. Członkowie zespołu razem szukają źródła problemów i dyskutują o sposobach jego rozwiązania. Gdy pojawia się konflikt, taka współpraca zostaje zachwiana. Brak zrozumienia, brak klarownej komunikacji, wzajemne uszczypliwości, czy nawet wzajemne podkładanie sobie kłód pod nogi to zachowania, które negatywnie wpływają na wydajność zespołu.
Konflikt, który pojawił się w miejscu pracy, często przenosi się także inne działy, skutecznie uniemożliwiając efektywną współpracę. Co więcej, powoduje, że pracownicy jak i ich zachowanie sprawiają, że stosunek zależności między przełożonym a podwładnymi znacznie się rozluźnia, co rzutuje na wykonywanie obowiązków służbowych. Niezależnie czy jest to konflikt między szefem a pracownikami, czy może między współpracownikami, to może on negatywne odbić się na całej strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa.
Sposoby rozwiązywania konfliktów w pracy
Sposoby rozwiązywani konfliktów są naprawdę różne i wiele zależy od specyfiki ludzi pracujących w danej firmie. W jednym miejscu sprawdzi się szczera rozmowa, natomiast w drugim, konieczne jest nieco twardsze przedstawienie sprawy. Jakie możemy wyróżnić najpopularniejsze sposoby rozwiązywania konfliktów?
Spotkanie konfrontacyjne
To jeden z popularniejszych sposobów rozwiązywania konfliktów w pracy. Polega na zorganizowaniu konfrontacji między dwoma stronami konfliktu. Najlepiej jednak, aby na takim spotkaniu była obecne bezstronna osoba, która przypilnuje, aby kłótnia nie eskalowała. Chodzi przede wszystkim o dotarcie i wyjaśnienie genezy konfliktu oraz znalezienie rozwiązania, które usatysfakcjonuje dwie strony. Takie spotkanie najczęściej sprawdza się w przypadkach mniejszych konfliktów, które są bardziej osobiste i naznaczone dużą dawką emocji. Może rozładować to większość konfliktów w pracy, choć wiele zależy od nastawienia każdej stron. Konfrontacja polega bowiem na otwartym zaprezentowaniu swoich racji. Dodatkowo każdy z nich ma przedstawić swoje argumenty oraz sposób, w jaki chcą rozwiązać konflikt.
Mediacje
W tym wypadku chodzi przede wszystkim o znalezienie rozwiązania, unika się natomiast szukania genezy konfliktu. W wielu przypadkach odpowiedź na pytanie jak rozwiązywać konflikty w pracy to właśnie mediacje – szczególnie jeśli przyczyną kłótni są sprawy typowo zawodowe, takie jak różne podejście do rozwinięcia projektu lub kontaktu z klientami. Konieczna jest obecność mediatora, który oczywiście musi być bezstronny. To on prowadzi dyskusję i w pewnym stopniu wypracowuje kompromis. Ostatecznie, dobrze poprowadzone mediacje doprowadzają do tego, że obie strony dochodzą do momentu przyjęcia rozwiązania, które zadowoli wszystkich obecnych, a co najważniejsze sprawi, że firma zyska. To właśnie poprzez mediacje w sprawie poglądów na wyzwania pracownicze można sprawić, że konflikt przerodzi się w coś pozytywnego.
Zwalczanie
To bardzo ciekawa i tak naprawdę dość niebezpieczna metoda, choć może okazać się także skuteczna. Chodzi o moment, w którym pracodawca lub przełożony wręcz nakazuje obu stronom dojść do porozumienia. W ten sposób wywiera na pracownikach presję, która skutkuje zażegnaniem konfliktu. Pracownicy muszą bowiem sami uporać się z problemem, choć jednocześnie pracodawca interesuje się sytuacją i dostrzega jej negatywne skutki, o których informuje załogę. Należy jednak pamiętać, że sposób ten może wzmagać emocje a dodatkowo budzić frustracje i wściekłość, ponieważ większość osób nie lubi być traktowana „po łepkach”. Takie rozwiązanie sprawdzi się zazwyczaj w „twardych” środowiskach, w których pracują ludzie nastawieni na cel, którzy zdają sobie sprawę z konsekwencji, jakie niesie w miejscu zatrudnienia konflikt pracowniczy. Metoda ta opiera się na rezygnacji każdej ze stron ze swojego stanowiska, co jak wiemy z życia, nie jest ani proste, ani przyjemne.
Głosowanie
Można też rozwiązywać konflikty poprzez głosowanie. Ten sposób sprawdza się tylko wtedy, jeśli mówimy o sprawach służbowych. W skrócie chodzi o to, aby przedstawić dwa poglądy na forum i pozwolić zespołowi zagłosować, które rozwiązanie wydaje im się bardziej skuteczne. W ten sposób można dość łatwi i szybko rozwiązać problemy z podstawowymi kwestiami dotyczącymi codziennej pracy. Konflikt, który dotyczy np. sposobu komunikacji w grupie, przepływu informacji, czy rodzaju feedbacku, można więc rozwiązać w sposób demokratyczny. W tym wypadku jednak należy pamiętać, że wygrywa tylko jedna ze stron, co może doprowadzić do spadku motywacji w drugiej osobie. Warto więc pilnować, aby takie głosowania nie miały miejsca zbyt często i zachowywały równowagę.
Przykładowe sytuacje konfliktowe i sposoby ich rozwiązania
1. Konflikt o nierówny podział obowiązków w zespole
W zespole jedna osoba czuje się przeciążona ilością zadań, podczas gdy inni mają ich znacznie mniej. Narasta frustracja i spada motywacja do pracy.
Sposób rozwiązania:
Zorganizuj spotkanie zespołu, podczas którego każdy członek opisze swoje obowiązki i obciążenie pracą. Wspólnie stwórzcie listę zadań i rozdzielcie je na nowo – tak, by podział był bardziej sprawiedliwy i transparentny. Wprowadźcie regularne podsumowania tygodniowe, aby na bieżąco korygować ewentualne nierówności i zapobiegać powstawaniu podobnych sytuacji w przyszłości.
2. Konflikt wynikający z różnic w stylu komunikacji
Dwóch pracowników ma odmienne podejście do komunikowania się – jeden jest bardzo bezpośredni i rzeczowy, drugi woli delikatność i dyplomację. Często dochodzi między nimi do nieporozumień i napięć.
Sposób rozwiązania:
Zaproponuj krótkie warsztaty z komunikacji interpersonalnej dla całego zespołu, podczas których każdy pozna swój styl komunikacji i nauczy się rozpoznawać styl rozmówcy. Zachęć do otwartej rozmowy o oczekiwaniach i granicach w kontaktach zawodowych. Ustalcie wspólne zasady komunikacji, np. „najpierw pytam, potem oceniam”, by zmniejszyć liczbę nieporozumień.
3. Konflikt po awansie jednego z członków zespołu
Po awansie jednej osoby, w zespole pojawia się zazdrość i niechęć. Dotychczasowy kolega staje się przełożonym i relacje się psują – pojawiają się uszczypliwości i unikanie kontaktu.
Sposób rozwiązania:
Nowy lider powinien zorganizować indywidualne rozmowy z każdym członkiem zespołu, by wysłuchać ich obaw i oczekiwań. Warto podkreślić, że awans nie zmienia szacunku do dotychczasowych relacji, ale wymaga nowych zasad współpracy. Dobrym rozwiązaniem jest także wspólne ustalenie nowych reguł pracy i podkreślenie, że sukces jednego członka zespołu to szansa na rozwój dla wszystkich. W razie potrzeby można skorzystać z pomocy mediatora lub coacha.
Czy pracodawca powinien mieszać się do sytuacji konfliktowej pracowników?
Dobre relacje w pracy to podstawa efektywnej burzy mózgów i rozwoju firmy na rynku pracy. Wielu pracodawców zastanawia się, czy powinni oni interweniować i łagodzić konflikty między pracownikami. Odpowiedź jest jedna – to zależy. Od czego? Od tego, jaka jest geneza konfliktu, czy jest on bardzo zaogniony, czy raczej zamyka się w ramach małych wzajemnych złośliwości, oraz od tego, jak ten konflikt oddziaływuje na grupę. W przypadku dużych problemów, które zakłócają działanie przedsiębiorstwa pracodawca lub przełożony powinien zaangażować się w sytuację i bezpośrednio doprowadzić spór do rozwiązania.
Wychodzenie z założenia, że „problemy powinni załatwić sami” może bowiem doprowadzić do pogorszenia i eskalacji konfliktu, co może doprowadzić do poważnych utrudnień w funkcjonowaniu całej firmy, a nawet do zwolnień kluczowych pracowników. Warto więc wysłuchać obu stron i dowiedzieć się, o co tak naprawdę chodzi. Po takich spotkaniach dobrze byłoby, aby pracodawca zastanowił się nad wyborem najlepszej metody. W razie wątpliwości możesz skonsultować sprawę z zaufanym pracownikiem lub po prostu ze stronami konfliktu. Zaznacz, że taka sytuacja nie służy firmie i musicie wspólnie jak najszybciej znaleźć rozwiązanie tej kłótni.
