Praca na pół etatu – z czym się wiąże? Czy pracownikowi przysługuje urlop?

Praca na pół etatu to rozwiązanie dla osób, które nie mogą podjąć zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracownik na pół etatu stanowi także korzyść dla pracodawcy, który nie potrzebuje pracownika pełnowymiarowego, a zależy mu na pomocy w określonych godzinach. Dowiedz się, na czym polega praca na pół etatu oraz jakie korzyści i obowiązki nakłada na obie strony umowy.

Praca na pół etatu - zegarek na tle dwóch kolorów

Wymiar czasu pracy zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu Pracy może wynieść maksymalnie 8 godzin pracy dziennie i 40 godzin pracy tygodniowo w pięciodniowym tygodniu pracy i maksymalnie 4-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Nie licząc np. sytuacji zastosowania systemu równoważonego czasu pracy, zatrudnieni zwykle pracują właśnie 8 godzin dziennie. Praca poniżej tego czasu traktowana jest jako część etatu. Jest to doskonałe rozwiązanie zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika. Pracodawca czasem potrzebuje jedynie kogoś do pomocy i w czasie pełnego dnia pracy, czyli 8 godzin nie znalazłby dla pracownika wystarczająco obowiązków, a mimo to byłby zobowiązany do wypłacenia pełnego wynagrodzenia. Pół etatu to także doskonała praca dla mam, studentów, czy osób, które chcą sobie zwyczajnie dorobić.

Pół etatu — ile to godzin?

Przeglądając oferty pracy, natrafiamy na ogłoszenia dotyczące zatrudnienia na 1/2 etatu, 1/4 etatu, czy 3/4 etatu. Kandydat do pracy może zatem wybrać takie ogłoszenie, które odpowiada ilości jego wolnego czasu. Ile przepracuje, zatrudniając się na pół etatu? Skoro pełen etat wynosi 40 godzin, to 1/2, czyli połowa etatu to dokładnie 20 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Jednak to, ile godzin dziennie pracownik zobowiązany jest przepracować, jest uzależnione od umowy. Zgodnie z Kodeksem pracy według podstawowego wymiaru czasu pracy, pracownik może pracować maksymalnie 8 godzin dziennie, jednak nie określono minimalnej liczby godzin w dniu pracy. Dlatego pracodawca może w poniedziałki oczekiwać np. 2 godzin pracy, a w środy już 6 godzin. Ważne by suma czasu pracy w tygodniu nie przekroczyła 20 h.

Umowa o pracę na pół etatu

Umowa o pracę na pół etatu jest tak samo wiążąca, jak umowa o pracę na pełen etat. To oznacza, że zatrudniony jest pracownikiem, miejsce m stosunek pracy, a z jego tytułu pracownik ma prawo do określonych świadczeń, takich jak urlop, czy ubezpieczenie chorobowe. Umowa o pracę na pół etatu wygląda tak samo, jak umowa o pracę na pełen etat. Jedyna różnica polega na wskazaniu rozkłady czasu pracy. W przypadku umowy o pracę na pół etatu będzie to nie 40 godzin w tygodniu, a 20 godzin. Wzór umowy o pracę na pół etatu powinien także zawierać harmonogram pracy. Umowa o pracę na pół etatu nie może prowadzić do poszkodowania pracownika pod względem mniej korzystnych warunków niż te dotyczące pracowników pełnowymiarowych.

Art. 29(2) § 1 Kodeksu pracy

Zawarcie z pracownikiem umowy o pracę przewidującej zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy nie może powodować ustalenia jego warunków pracy i płacy w sposób mniej korzystny w stosunku do pracowników wykonujących taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, z uwzględnieniem jednak proporcjonalności wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą, do wymiaru czasu pracy pracownika.

Wypowiedzenie umowy o pracę na pół etatu

Mogłoby się wydawać, że jeśli umowa o pracę na pół etatu wynosi mniej godzin, to krótszy będzie również okres wypowiedzenia. Jednak wynosi on dokładnie tyle samo, co w przypadku umowy o pracę na pełen etat. Okres wypowiedzenia jest uzależniony od stażu pracy zatrudnionego i wynosi:

  • dwa tygodnie w przypadku stażu pracy krótszego niż 6 miesięcy,
  • 1 miesiąc w przypadku osób pracujących powyżej 6 miesięcy,
  • trzy miesiące w razie przepracowania minimum trzech lat u danego pracodawcy.

Jeśli umowa została zawarta na okres próbny, wówczas okres wypowiedzenia wynosi:

  • 3 dni robocze, gdy okres próbny wynosi maksymalnie 2 tygodnie,
  • 1 tydzień przy okresie próbnym o długości powyżej dwóch tygodni,
  • dwa tygodnie przy okresie próbnym o długości 3 miesięcy.

Umowę o pracę na pół etatu można wypowiedzieć na trzy sposoby:

  • za wypowiedzeniem pracownika lub pracodawcy z zachowaniem okresu wypowiedzenia;
  • na mocy porozumienia stron;
  • bez wypowiedzenia – w trybie natychmiastowym z winy pracownika lub pracodawcy.

Oczywiście umowa również naturalnie wygasa po okresie jej ważności.

Urlop na pół etatu

Jak już wyżej wspomniano, w pracy na pół etatu należą się wszelkie korzyści pracownicze, w tym urlop wypoczynkowy, urlop na żądanie, czy urlop okolicznościowy. Pracownik zatrudniony na pół etatu ma tak samo ma prawo do:

  • 20 dni urlopu, jeśli wykazuje staż pracy niższy niż 10 lat,
  • 26 dni urlopu w roku kalendarzowym, jeśli przepracował więcej niż 10 lat.

Należy jednak pamiętać, że etat ma wpływ na ostateczną długość urlopu. Mówi nam o tym art. 154 Kodeksu pracy:

§ 2. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Aby wyznaczyć długość urlopu niepełnoetatowca, należy pomnożyć liczbę przysługujących dni urlopowych przez wymiar etatu. Na przykład 26 x 1/2 = 13 dni urlopowych. Urlop wypoczynkowy udzielany jest na dni, jednak przelicza się go według godzin. Zatem w tym przykładzie, aby wyznaczyć liczbę godzin urlopowych, należy pomnożyć 13 dni x 8 godzin, co daje wynik 104 godzin urlopu. Jeśli pracownik na pół etatu zechce skorzystać z urlopu wówczas godziny każdego dnia pracy, na który bierze urlop pomniejszą jego wymiar urlopu. Przykładowo, jeśli pracownik zwykle pracuje od poniedziałku do piątku przez 4 godziny dziennie, to jeden dzień urlopu obniży wymiar 104 o 4 godziny do 100 godzin.

Nowy pracownik na pół etatu uzyskuje urlop proporcjonalnie do wymiaru pracy pracownika. Przykładowo, jeśli pracownikowi na pół etatu w skali roku przysługuje 10 dni urlopu, to z każdym miesiącem jego wymiar wzrośnie o 0,83 dnia urlopu (1/12 x 10).

Praca na pół etatu a emerytura

Jak wygląda przeliczenie emerytury w przypadku niepełnoetatowca? Pracownik zatrudniony na pół etatu ma w przyszłości prawo do emerytury. Praca na pół etatu tak samo wlicza się do stażu pracy, jak zatrudnienie na pełen etat. Jednak pół etatu oznacza mniej przepracowanych godzin, a w konsekwencji niższe wynagrodzenie. To właśnie wynagrodzenie stanowi podstawę do składki emerytalnej. Zatem konsekwencją pracy na pół etatu może być niższa emerytura niż w przypadku pracowników pełnoetatowych. Jednak na jej ostateczną wysokość wpływ ma więcej czynników jak np. staż pracy. Praca na pół etatu stanowi okres składkowy, zatem pracownik podlega w tym czasie ubezpieczeniu. Zakaz dyskryminacji pracowników zakłada, że zatrudnionych nie można dyskryminować również za rodzaj etatu. Staż pracy wynosi zatem tyle, ile okres świadczenia pracy, a nie ilość wykonanej pracy.

Świadczenie przedemerytalne a praca na pół etatu

Świadczenie przedemerytalne przysługuje określonym osobom po spełnieniu pewnych warunków. Należy do nich odpowiednio długi staż pracy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), osiągnięcie wymaganego wieku (56 w przypadku kobiet i 61 w przypadku mężczyzn) i okres przynajmniej pół roku pracy w danej firmie. Świadczenie przedemerytalne umożliwia dotrwanie do emerytury osobom, które np. z racji swojego wieku mają trudności ze znalezieniem zatrudnienia. Świadczenie przedemerytalne nie stanowi jednak wysokiej kwoty – w roku 2022 jest to 1350,70 zł brutto. Dlatego emeryci zastawiają, się, czy mogą dorobić sobie w czasie pobierania świadczenia przedemerytalnego, pracując gdzieś na pół etatu.
Rzeczywiście nie ma przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia przez świadczeniobiorcę, jednak należy liczyć się z koniecznością pilnowania wysokości dochodu. Ponieważ, jeśli:

  • wynagrodzenie emeryta przekracza kwotę 25% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w roku kalendarzowym przed terminem waloryzacji, świadczenie zostaje pomniejszone o kwotę przekroczenia,
  • wynagrodzenie emeryta przekracza kwotę 70% prognozowanego wynagrodzenia w roku kalendarzowym przed terminem waloryzacji, świadczenie zostanie zawieszone.

Jednak w przypadku pełnego etatu ryzyko przekroczenia granicy wzrasta ze względu na godziny pracy. Mniej godzin pracy oznacza niższe wynagrodzenie i tym samym niższe ryzyko utraty świadczenia przedemerytalnego.

Pół etatu a wynagrodzenie

Wynagrodzenie pracownika zatrudnionego na pół etatu również podlega zasadom najniższej krajowej. Jednak kwotę wynagrodzenia minimalnego pomniejsza się proporcjonalnie o połowę. W 2022 najniższa krajowa wynosi 3010 zł brutto. To oznacza, że najniższa krajowa w 2022 dla pracowników na pół etatu wynosi 1 505 zł brutto, co przekłada się na 1 181,78 zł ” na rękę”. Minimalna stawka godzinowa wynosi 19,70 zł brutto, czyli 14,91 zł netto.

Koszty zatrudnienia pracownika na pół etatu

Zakładając, że w 2022 pracodawca zamierza wypłacić pracownikowi wynagrodzenie minimalne,

jego struktura rozkłada się następująco:

  • Wynagrodzenie minimalne brutto: 1 505 zł
  • Wynagrodzenie minimalne netto: 1 181,78 zł
  • Składki pracownika: 323,22 zł
  • Składki pracodawcy: 271,36 zł
  • Całkowity koszt zatrudnienia pracownika na pół etatu: 1 776,36 zł

Oprócz kosztów wynagrodzenia trzeba mieć na uwadze inne obowiązki. Jeśli pracodawca zatrudnia pracownika na pół etatu, to musi się liczyć z koniecznością zapewnienia mu szkolenia BHP i przeprowadzeniem wstępnych badań lekarskich do pracy. Umowa na pół etatu wiąże się z koniecznością:

Praca na pół etatu a nadgodziny

W przypadku pracy na pół etatu mamy do czynienia nie tylko z nadgodzinami, lecz z godzinami ponadwymiarowymi.

  • Godziny ponadwymiarowe wstępują, gdy pracownik zatrudniony na część etatu przekroczy danego dnia obowiązujące go godziny pracy. Przykładowo, jeśli zwykle pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach od 8 do 12, a któregoś dnia zostanie do 14, to mówimy o godzinach ponadwymiarowych. Za godziny ponadwymiarowe pracownikowi należy się dodatkowe wynagrodzenie.

Mówi o tym art. 151 § 5 Kodeksu pracy

Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 151(1) § 1.

  • Godziny nadliczbowe pojawiają się dopiero po przekroczeniu podstawowego wymiaru czasu pracy wynoszącego 8 godzin. To znaczy, że jeśli pracownik zatrudniony na pół etatu zostanie w pracy zamiast 4 godzin – 9 godzin, to przez 4 godziny wykonuje pracę w godzinach ponadwymiarowych, a za 9 godzinę przysługuje mu dodatkowe wynagrodzenie z tytułu godzin nadliczbowych. Za nadgodziny przysługuje dodatek w wysokości 50% lub 100% w zależności od okoliczności.

Ofertę pracy na pół etatu warto postrzegać jako rozwiązanie dla osób, które nie mają czasu na pełen etat, lub chcą sobie jedynie dorobić. Czasem pracodawcy proponują elastyczne godziny pracy, co sprzyja zachowaniu work-life balance. Pracownik na pół etatu może cieszyć się prawami pracownika pełnoetatowego i jednocześnie pracować tyle godzin, ile potrzebuje.

Oceń artykuł
0/5 (0)