Poruszając temat wynagrodzenia chorobowego zwykle skupiamy się na sytuacji pracownika. Jednak pracodawca również może zachorować. Nie podlega on jednak pod przepisy prawa pracy. Co w takiej sytuacji? Czy może udać się na chorobowe? Sprawdźmy to.
Spis treści
Chorobowe pracodawcy a pracownika
Pracownika chroni prawo pracy, dlatego nawet w razie choroby może czuć się bezpiecznie. Odpoczywa w domu, mając wypłacane jednocześnie wynagrodzenie chorobowe. W przypadku pracodawcy natomiast sprawa jest trochę bardziej skomplikowana. Choć zarówno pracownik, jak i przedsiębiorca mogą korzystać z ochrony, jaką daje ubezpieczenie chorobowe, ich sytuacja podczas niezdolności do pracy wygląda zupełnie inaczej. Pracownikowi wystarczy zwolnienie lekarskie, by na pewien czas skupić się na powrocie do zdrowia.
Przedsiębiorca musi natomiast liczyć się z tym, że nawet podczas choroby firma nadal wymaga nadzoru, a nie wszystkie obowiązki da się odłożyć na później. Nie oznacza to jednak, że pozostaje bez żadnego wsparcia. Osoba prowadząca działalność gospodarczą także może korzystać z ubezpieczenia chorobowego i otrzymać świadczenie z ZUS, choć zasady jego przyznawania różnią się od tych obowiązujących pracowników etatowych.
Czy pracodawca ma prawo do chorobowego?
Pracownikowi wystarczy zwolnienie lekarskie, aby skorzystać z ochrony w czasie choroby, natomiast sytuacja osoby prowadzącej działalność wygląda inaczej. Pracodawca nie otrzymuje klasycznego wynagrodzenia chorobowego, ale może mieć prawo do wsparcia w formie zasiłku chorobowego, jeśli opłaca odpowiednie ubezpieczenia społeczne. Oznacza to, że po spełnieniu warunków związanych z ubezpieczeniem chorobowym i zgłoszeniem niezdolności do pracy, może on korzystać ze świadczeń wypłacanych przez ZUS. Zwolnienie lekarskie jest więc podstawą do ubiegania się o świadczenie, ale nie gwarantuje automatycznej wypłaty. Kluczowe znaczenie ma tutaj to, czy dana osoba podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w ramach ubezpieczeń społecznych.
Kto może otrzymać zasiłek chorobowy?
Zasiłek chorobowy przysługuje przede wszystkim osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym w ramach systemu ubezpieczeń społecznych. Podstawą jego wypłaty jest potwierdzona zwolnieniem lekarskim niezdolność do pracy, która uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych. W zależności od formy zatrudnienia, prawo do świadczenia wygląda jednak inaczej.
- Pracownicy zatrudnieni na etacie – podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu, dlatego w przypadku niezdolności do pracy potwierdzonej zwolnieniem lekarskim mogą liczyć na zasiłek wypłacany po stronie ZUS, po okresie finansowanym przez pracodawcę jako wynagrodzenie chorobowe.
- Osoby prowadzące działalność gospodarczą – mogą otrzymać zasiłek chorobowy, jeśli dobrowolnie opłacają składki na ubezpieczenie chorobowe w ramach ubezpieczeń społecznych. W takim przypadku świadczenie również przysługuje po zgłoszeniu niezdolności do pracy.
- Osoby współpracujące lub zatrudnione na umowach z prawem do ubezpieczenia – jeśli są objęte ubezpieczeniem chorobowym, mają prawo do świadczenia na podobnych zasadach jak inni ubezpieczeni.
Składka chorobowa przedsiębiorcy w 2026 roku – ile wynosi?
Pracownika chroni prawo pracy, dlatego w razie choroby może korzystać ze świadczeń takich jak wynagrodzenie chorobowe, wypłacane w pierwszym okresie niezdolności do pracy przez pracodawcę. W przypadku przedsiębiorcy sytuacja wygląda inaczej, ponieważ nie otrzymuje on wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy, lecz sam decyduje o opłacaniu składek w ramach ubezpieczeń społecznych. Kluczowa jest tu dobrowolna składka na ubezpieczenie chorobowe, która w 2026 roku wynosi 2,45% podstawy wymiaru. Dla przedsiębiorcy opłacającego pełny ZUS oznacza to około 138,47 zł miesięcznie, liczonych od podstawy 5652 zł. Wysokość tej składki jest częścią szerszych opłacanych przez pracodawcę składek społecznych, które decydują o prawie do świadczeń.
Ile wynosi składka przy dużym ZUS?
Warto pamiętać, że istnieją pewne ulgi dla przedsiębiorców, jednak przy tzw. dużym ZUS sytuacja wygląda już mniej korzystnie pod względem wysokości opłat. Składki liczone są tutaj od pełnej podstawy, co ma bezpośredni wpływ na wysokość obciążeń miesięcznych. Przedsiębiorcy mają podstawę wymiaru rzędu około 5600-5700 zł, podczas gdy przy preferencyjnych zasadach (np. małym ZUS) wynosi ona około 1300-1350 zł. Przekłada się to również na samą składkę chorobową, która w pierwszym przypadku wynosi około 138-140 zł miesięcznie, a w drugim około 32-33 zł. Jak widać, różnica jest więc znacząca.
Okres wyczekiwania – kiedy przedsiębiorca nabywa prawo do chorobowego?
W przypadku przedsiębiorców prawo do zasiłku chorobowego nie powstaje od razu po zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego. Obowiązuje tzw. okres wyczekiwania, który wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Dopiero po jego upływie niezdolność do pracy potwierdzona zwolnieniem lekarskim daje możliwość otrzymania świadczenia z ZUS.
Do okresu wyczekiwania wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, o ile przerwa między nimi nie przekracza 30 dni, co może skrócić czas oczekiwania na prawo do świadczeń. Warto też pamiętać, że pracownik etatowy znajduje się w innej sytuacji, ponieważ w jego przypadku okres wyczekiwania wynosi 30 dni, a część świadczeń (wynagrodzenie chorobowe) wypłacana jest jeszcze w pierwszym okresie niezdolności do pracy. Prawo do wynagrodzenia chorobowego pracownik nabywa szybciej.
Jak obliczyć chorobowe przedsiębiorcy?
W przypadku przedsiębiorcy zasiłek chorobowy nie jest liczony od wynagrodzenia chorobowego, jak u pracownika, lecz od podstawy wymiaru zasiłku chorobowego zadeklarowanej do ZUS. Ta kwota stanowi punkt wyjścia do wyliczenia świadczenia w czasie zwolnienia lekarskiego. Podstawę wymiaru ustala się jako przeciętną miesięczną podstawę składek na ubezpieczenia społeczne z określonego okresu, pomniejszoną o 13,71%. Następnie ZUS dzieli ją przez 30 dni, aby obliczyć stawkę dzienną, od której nalicza się 80% zasiłku chorobowego (w standardowej sytuacji niezdolności do pracy).
Przykład dla przedsiębiorcy:
- Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego: 5662,00 zł
- 5662,00 zł – 13,71% = 4884,02 zł
- 4884,02 zł ÷ 30 = 162,80 zł
- 80% × 162,80 zł = 130,24 zł – tyle wynosi dzienny zasiłek chorobowy
- Wysokość świadczenia zależy bezpośrednio od tego, jaką podstawę składek przedsiębiorca przyjął, a nie od bieżących zarobków czy stałego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Dla porównania, inaczej wygląda to w przypadku pracownika, gdzie punktem wyjścia jest wynagrodzenie chorobowe. Aby obliczyć wynagrodzenie chorobowe pracownika, bierze się jego przeciętne miesięczne wynagrodzenie (zwykle z 12 miesięcy), które stanowi podstawę wynagrodzenia chorobowego, a następnie dzieli się je przez 30 dni i stosuje odpowiedni procent (najczęściej 80%).
Przykład dla pracownika:
- Przeciętne miesięczne wynagrodzenie (brutto): 6000 zł
- 6000 zł – 13,71% = 5178,60 zł (podstawa po odliczeniach)
- 5178,60 zł ÷ 30 = 172,62 zł
- 80% × 172,62 zł = 138,10 zł
Różnica polega więc na tym, że u przedsiębiorcy kluczowa jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, natomiast u pracownika podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego oparta o przeciętne miesięczne wynagrodzenie, które rozlicza się w pierwszym okresie niezdolności do pracy.
