Żyjemy w czasach, gdy przed podjęciem pracy kandydaci sprawdzają pracodawcę w internecie. Czytają opinie na forach lub grupach tematycznych, co często pomaga im ustrzec się przed koszmarem, który mógłby im się przydarzyć w miejscu zatrudnienia. Rzeczywiście warto najpierw zbadać grunt, jeśli nie chcesz np. paść ofiarą mobbingu. A co jeśli to już się stało? Czy sama ucieczka z toksycznego i prześladującego środowiska wystarczy?

Czym jest mobbing?

Według Kodeksu Pracy (a dokładniej art.94 § 2) mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Uwaga! O mobbingu mówimy wówczas, gdy wszystkie powyższe przesłanki zostaną spełnione. Oznacza, że jeśli któraś z nich nie wystąpiła np. była to tylko jednorazowa sytuacja, która nigdy więcej się nie powtórzyła, pracownik nie może domagać się odszkodowania, a zajście nie zostanie uznane za mobbing.

Kiedy żarty i złośliwość przekraczają granice prawa? Przykłady mobbingu w pracy

Chcesz wiedzieć, czy jesteś ofiarą mobbingu w pracy? Przede wszystkim miej świadomość,  że nie tylko pracodawcy dopuszczają się karalnego nękania. W toksycznych środowiskach pracowniczych za mobbing często odpowiedzialni są również koledzy i koleżanki z pracy – dlatego, nawet jeśli Twój szef nie jest bezpośrednim sprawcą, kiedy w firmie dochodzi do szykanowania zatrudnionego i zostanie to udowodnione, pracodawca ponosi odpowiedzialność  za to, co działo się pod jego skrzydłami. Czy współpracownicy pozostają bezkarni? Oczywiście, że nie, ponieważ mogą być pociągnięci do odpowiedzialności cywilnej.

Do uporczywego nękania zalicza się:

  • celową izolację, utrudnianie dostępu do informacji, ostentacyjne ignorowanie obecności i wypowiedzi pracownika, sugerowanie niekompetencji, niezapraszanie na spotkania, pomijanie go w awansach, premiach lub podwyżkach;
  • wyzwiska, publiczne upokarzanie, złośliwe uwagi oraz aluzje, wyśmiewanie, ciągła krytyka, agresja słowna lub fizyczna, obraźliwe pseudonimy, groźby, zastraszanie, krzyk i podnoszenie głosu na ofiarę;
  • umyślne zarzucanie obowiązkami, z których pracownik nie da rady się wywiązać albo zlecanie bezsensownych czynności lub zadań poniżej kompetencji, które mają na celu wywołanie poczucia nieprzydatności w pracy, jak również zmuszanie do wykonywania obowiązków poniżej godności ludzkiej lub niezgodnych z prawem;
  • ostentacyjne obmawianie wyglądu, zachowania, kompetencji i życia osobistego ofiary – często w jej obecności, rozsiewanie nieprawdziwych informacji, usilne próby udowodnienia braku wiedzy, które mają na celu wyizolowanie, ośmieszenie i zaniżenie poczucia własnej wartości u pracownika;
  • molestowanie seksualne, aluzje i żarty na tle seksualnym, krępujące dla pracownika komentowanie wyglądu.

Jakie prawa ma pracownik, który padł ofiarą mobbingu?

Zgodnie z Kodeksem Pracy pracodawca jest zobowiązany do przeciwdziałania mobbingowi w miejscu pracy i do podjęcia stosownych kroków w przypadku jego wystąpienia. Może na przykład wprowadzić antymobbingowe przepisy wewnętrzne oraz przeprowadzać okresowe szkolenia dotyczące zasad współpracy i zarządzania działem dla managerów. Jeśli nie wywiązał się z tego obowiązku lub sam stosował mobbing w stosunku do pracowników, wówczas możesz dochodzić swoich praw w sądzie i żądać odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu, straty materialne i konieczność rozwiązania stosunku pracy z powodu mobbingu. Warto zaznaczyć, że osoba mobbingowana może natychmiast rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Mobbing należy zgłosić również do Inspekcji Pracy. Możesz to zrobić anonimowo i również wtedy, gdy jesteś tylko świadkiem. Pomocy szukaj także w stowarzyszeniach przeciwdziałających nękaniu pracowników np. Krajowe Stowarzyszenie Antymobbingowe.

Jak udowodnić mobbing w miejscu pracy?

Pamiętaj, że w sądzie liczą się twarde dowody. Należą do nich nagrania np. telefonem, zapisy rozmów, e-maile, SMS-y, liściki, obelgi pod Twoim adresem znalezione w internecie, zeznania świadków, a także dokumentacja medyczna – zwolnienia, wyniki badań, opinia psychiatry, która potwierdza psychiczny lub fizyczny rozstrój zdrowia spowodowany mobbingiem. Możesz prowadzić notatnik, gdzie opiszesz ze szczegółami (data, godzina, miejsce, okoliczności, świadkowie) przejawy mobbingu, co także będzie dowodem w sądzie. O złożenie zeznań możesz poprosić też byłych pracowników, którzy wiesz, że padli ofiarą mobbingu i którym już nie zależy na pracy w firmie. O sytuacji w miejscu zatrudnienia opowiadaj swoim bliskim. Możesz także przestrzec innych, odradzając im przyjęcie oferty zatrudnienia.

Mobbing to zjawisko, o którym mówi się coraz częściej i coraz głośniej. Najgorszym wyjściem jest bierność i przyzwolenie na nieetyczne zachowania w miejscu pracy w stosunku do Ciebie lub innego pracownika.