Zwolnienie lekarskie oznacza czasową niezdolność do pracy. Dla pracownika i pracodawcy wiąże się z konkretnymi zasadami dotyczącymi wynagrodzenia. Pracownik nie może zostać ukarany przez coś, na co nie ma wpływu, czyli przez chorobę. Dla kwestii wynagradzania znaczenie ma między innymi długość choroby, wiek pracownika, okres podlegania ubezpieczeniu oraz wysokość jego wynagrodzenia. Jak wygląda rozliczenie zwolnienia lekarskiego i jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe pracownika?
Spis treści
Zwolnienie lekarskie a wynagrodzenie
Gdy dopada nas choroba, pierwsze dni na L4 finansuje pracodawca. Jeśli masz mniej niż 50 lat, Twój okres wypłaty wynagrodzenia chorobowego wynosi maksymalnie 33 dni w roku kalendarzowym. Dla pracowników po pięćdziesiątce ten limit kurczy się do 14 dni (zasada ta wchodzi w życie od roku następującego po roku 50. urodzin). Co dzieje się po przekroczeniu tych limitów? Wtedy pora zasiłek chorobowy, który wypłaca ZUS.
Pamiętaj, że wynagrodzenie za czas choroby i zasiłek chorobowy, choć oba wynikają z tego, że płacisz składki na ubezpieczenie chorobowe, to dwa różne świadczenia. Różnią się źródłem finansowania oraz tym, jak długo można je pobierać.
Rozliczenie zwolnienia lekarskiego a okres wyczekiwania
Sam fakt, że posiadasz ubezpieczenie chorobowe, nie oznacza jeszcze, że płatne L4 przysługuje Ci od pierwszego dnia w nowej firmie. Jeśli pracujesz na umowie o pracę, musisz najpierw przepracować swoje. Obowiązuje Cię 30 dni ciągłego ubezpieczenia. Przy ubezpieczeniu dobrowolnym (np. na działalności czy umowie zleceniu) ten czas wydłuża się do 90 dni. Do tego stażu możesz jednak wliczyć poprzednie firmy, o ile przerwa między zatrudnieniami nie przekroczyła 30 dni.
Od tej reguły są też wyjątki. Prawo do świadczenia od pierwszego dnia niezdolności do pracy masz wtedy, gdy okres wyczekiwania ma miejsce przez przypadek losowy, np. wypadek w drodze do lub z pracy. Zwolnieni z tego wymogu są również świeżo upieczeni absolwenci szkół i uczelni (jeśli ubezpieczą się w ciągu 90 dni od obrony), a także osoby z odpowiednio długim, wcześniejszym stażem ubezpieczeniowym. Samo przeziębienie nie wystarczy. Kluczowa jest tu oficjalna dokumentacja potwierdzająca stan niezdolności do pracy oraz spełnienie formalnych warunków.
Zasady obliczania wynagrodzenia chorobowego
Wynagrodzenie chorobowe dostajesz za każdy bez wyjątku dzień na L4. Oznacza to, że płatne są także soboty, niedziele i święta, jeśli tylko mieszczą się w datach wystawionego zwolnienia. Standardowa stawka to 80% podstawy wymiaru. Są jednak sytuacje, w których na konto wpada pełne 100%. Dzieje się tak m.in. wtedy, gdy choroba przypada na czas ciąży, jest skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wiąże się z chorobą zawodową albo gdy poddajesz się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatek i kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów (oraz samemu zabiegowi ich pobrania). Wystarczy więc znać wysokość podstawy oraz dokładną liczbę dni spędzonych pod kołdrą, by bez problemu obliczyć wynagrodzenie chorobowe pracownika.
Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego
Punktem wyjścia do obliczeń jest średnia pensja z ostatnich 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym dopadła Cię choroba. Od tej kwoty na start odejmujemy ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli stałe 13,71%. Pracujesz krócej niż rok? Pod uwagę bierze się tylko pełne przepracowane miesiące. A co, jeśli zachorujesz w pierwszym miesiącu pracy? Wtedy podstawę ustala się na podstawie wynagrodzenia, które osiągnąłbyś, pracując pełny miesiąc.
Samo wyliczenie wymaga krótkiego przeglądu paska płacowego. Oprócz pensji zasadniczej w sumie uwzględnia się premię, nagrody, dodatki funkcyjne i stażowe, nadgodziny czy dodatek nocny. Nie każdy składnik wchodzi tu jednak automatycznie. Kluczowe jest to, czy za dany okres jest wypłacany i czy zachowujesz do niego prawo w trakcie przebywania na L4. Tak ustalona kwota to podstawa wynagrodzenia chorobowego. Niemal bliźniacze zasady stosuje się przy wyliczaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, choć ostateczne cyfry zależą od specyfiki świadczenia i Twojego pakietu wynagrodzeń.
Jak rozliczyć zwolnienie lekarskie?
Samo przeliczenie L4 na gotówkę sprowadza się do czterech prostych kroków:
- Ustalenie podstawy – od średniego wynagrodzenia brutto odejmij 13,71% na ubezpieczenia społeczne. Przykład: Przy pensji 6000 zł brutto podstawa wyniesie 5177,40 zł.
- Wyliczenie stawki dziennej – uzyskaną podstawę podziel przez stałą liczbę 30. Bez względu na to, czy miesiąc ma 28, czy 31 dni, zawsze dzielimy przez 30: 5177,40/30 = 172,58.
- Uwzględnienie wysokości świadczenia – dla standardowego chorobowego wyliczasz 80% z tej kwoty: 172,58 zł x 80% = 138,06 zł.
- Mnożenie przez dni na L4 – jeśli chorujesz przez 7 dni: 138,06 x 7 = 966,42 zł.
I gotowe! Wynik to kwota brutto, jaka przysługuje Ci za czas nieobecności.
A co z zaległym L4?
Dużo zależy od tego, kiedy informacja o chorobie dotarła do kadr i czy wynagrodzenie pracownika zostało już przesłane na konto. Jeśli dochodzi do sytuacji, w której potrzebne jest rozliczenie zwolnienia lekarskiego po wypłacie wynagrodzenia, kadry robią po prostu wyrównanie przy kolejnej liście płac i nanoszą odpowiednie poprawki w dokumentach ZUS.
A jak rozliczyć zwolnienie lekarskie przedsiębiorcy?
Prowadząc własną firmę, nie wypłacasz sobie wynagrodzenia chorobowego. Twój zasiłek chorobowy zależy wyłącznie od tego, czy opłacasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i czy minął wymagany okres wyczekiwania.
Należy także pamiętać, że zarówno wynagrodzenie chorobowe, jak i zasiłek stanowią podlegający opodatkowaniu przychód, choć rozliczenie składek wygląda przy nich nieco inaczej niż przy tradycyjnych godzinach przepracowanych przy biurku.
