Czym jest Pracowniczy Program Emerytalny? PPE a PPK

Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) może być dodatkowym atutem w walce o godną emeryturę. Większość osób nie jest zachwycona prognozami dotyczącymi świadczeń emerytalnych, dlatego warto zapoznać się z alternatywnymi formami zabezpieczenia. PPE czy PPK – co jest lepsze?

PPE - co to znaczy

Żeby móc zapewnić sobie odpowiedni poziom życia na emeryturze, coraz większy odsetek Polaków decyduje się na oszczędzanie pieniędzy we własnym zakresie. Prognozy przyszłych emerytur z ZUS nie napawają optymizmem, dlatego coraz więcej mówi się o tym, że warto odkładać środki na jesień życia. Pomóc w tym mogą różnego rodzaju programy emerytalne, między innymi PPE. Na czym polega PPE? Jak przystąpić do programu?

Co to jest PPE?

PPE to Pracowniczy Program Emerytalny. System ten został stworzony, by umożliwić pracownikom odkładanie pieniędzy na poczet przyszłej emerytury. Środki zgromadzone w ten sposób zasilą świadczenia emerytalne zatrudnionych. PPE jest możliwością oszczędzania pieniędzy w ramach III filaru emerytalnego.

Istnieje kilka możliwości odkładania na emeryturę z PPE. Do najpopularniejszych należą dwie:

  • oszczędzanie w funduszach inwestycyjnych (ryzyko związane z inwestowaniem)
  • oszczędzanie w ubezpieczeniowych funduszach kapitałowych

Ustawa o PPE

Najważniejsze zasady w Pracowniczym Programie Emerytalnym opisane zostały w ustawie o pracowniczych programach emerytalnych z 20 kwietnia 2004 roku. Mówi ona o tym, kto może z nich skorzystać oraz na jakich warunkach. Regulująca zasady funkcjonowania PPE ustawa zawiera także ważne zapisy na temat efektywności tych rozwiązań. Podkreśla się, że są one efektywne dzięki zastosowaniu odpowiednich wehikułów inwestycyjnych.

Ustawa o PPE reguluje, kto płaci składki i ponosi wszelkie koszty związane z uczestnictwem w programie. Mówi również o tym, że za zarządzanie PPE odpowiadają towarzystwa funduszy inwestycyjnych, zakłady ubezpieczeń na życie albo pracownicze towarzystwa emerytalne.

Wpłacający środki mogą być spokojni o swoje pieniądze – jeśli dojdzie do zamknięcia Pracowniczego Programu Emerytalnego (PPE) pracownicy będą mogli przenieść pieniądze np. na swoje Indywidualne Konto Emerytalne. Co więcej w przypadku śmierci uczestnika wniosek o wypłatę może złożyć bliska osoba pracownika.

Pracownicze plany emerytalne: czy są obowiązkowe?

Pojawia się wiele wątpliwości dotyczących emerytalnych planów pracowniczych. Jednym z najczęściej padających pytań jest to, czy są one obowiązkowe. Wątpliwości rozwiewa znajdujący się w ustawie zapis mówiący, że uczestnictwo w programie jest dobrowolne. To oznacza, że pracownik zatrudniony w konkretnej firmie zacznie odkładać dodatkowe środki tylko na własne życzenie. Niestety, nie zawsze będzie miał taką możliwość, ponieważ PPE nie jest obligatoryjne także w stosunku do pracodawcy.

Kto może przystąpić do PPE?

Dodatkowe środki w ramach PPE mogą być odkładane przez wszystkich zatrudnionych na umowę o pracę w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin. Ważne, aby pracownik spełniał kryteria umowy zakładowej PPE. Pracodawca ma z kolei możliwość prowadzenia tylko jednego Pracowniczego Planu Emerytalnego.

Co w przypadku, gdy pracownik ma podpisane umowy z kilkoma pracodawcami? Czy ma możliwość płacenia więcej niż jednej składki PPE? Tak – może on dołączyć do programu w każdym zakładzie, z którym ma podpisaną umowę. Należy jednak pamiętać o dotyczących pracowniczych planów emerytalnych zasadach: do PPE nie może przystąpić osoba, która ukończyła 70 lat.

Ponadto należy mieć na uwadze, że żeby stać się uczestnikiem pracowniczych planów emerytalnych, należy złożyć pisemną deklarację.

Jak utworzyć PPE w zakładzie pracy?

Pierwszym krokiem jest zawarcie Zakładowej Umowy Emerytalnej. Umowę zakładową zawiera pracodawca z przedstawicielami pracowników (reprezentacją pracowników). W takiej umowie zakładowej zawarta zostaje między innymi wysokość składki podstawowej. Następnie pracodawca zawiera umowę z instytucją finansową. Kolejny krok to zarejestrowanie programu do rejestru Pracowniczych Programów Emerytalnych prowadzonego przez organ Komisji Nadzoru Finansowego.

Pracodawcy, którzy chcą zadbać o przyszłość finansową dla swoich pracowników mogą liczyć na pomoc firm, które pomagają w zakresie tworzenia programu w zakładzie pracy, treści umowy zakładowej, ustalenia składki podstawowej, a także przeprowadzają przez każdy etap zgłaszania PPE do Komisji Nadzoru Finansowego.

PPE a zmiana pracodawcy

Co w przypadku, gdy pracownik odkładający środki w ramach PPE zmieni pracodawcę? Jest kilka możliwości. Oszczędności mogą w dalszym ciągu pozostać na dotychczasowym koncie (nie będzie jednak nowych wpłat) – wówczas możliwe będzie dysponowanie nimi po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Można także wpłacić je na konto innego Pracowniczego Programu Emerytalnego, jeśli nowy pracodawca również prowadzi PPE.

W przypadku, gdy pracownik wyrazi taką wolę, zgromadzone w ramach pracowniczych planów emerytalnych składki mogą również trafić na jego Indywidualne Konto Emerytalne.

Od kiedy funkcjonują pracownicze plany emerytalne?

Programy, które istnieją od krótkiego czasu, mogą budzić wątpliwości sporej części społeczeństwa. Nie dotyczy to jednak pracowniczych planów emerytalnych. Od kiedy można z nich korzystać? Jak się okazuje – to najstarsza dobrowolna forma oszczędzania pieniędzy na jesień życia, którą wprowadzono 1 stycznia 1999 roku.

PPE – podatek

Osoby, które zdecydowały się na przystąpienie do Pracowniczego Programu Emerytalnego, mogą liczyć na dodatkowe benefity. Niektóre z nich dotyczą kwestii podatku. PPE umożliwia nie tylko dziedziczenie środków zgromadzonych w ramach programu. Osoby gromadzące oszczędności w ramach PPE, które w momencie wypłaty będą spełniać warunki dotyczące nabycia praw emerytalnych lub wieku, zostaną zwolnione z obowiązku odprowadzenia podatku dochodowego od zysków kapitałowych. Natomiast pracodawca może wliczyć koszty prowadzenia PPE do kosztów uzyskania przychodu.

W jaki sposób odprowadzana jest składka PPE?

Dzięki przystąpieniu do PPE emerytura pracownika, który się na to zdecyduje, zostanie powiększona o zebrane środki. Należy pamiętać, że pieniądze wpłacane do PPE mogą pochodzić jedynie z wynagrodzenia pracownika, a wpłaca je pracodawca.

Składki odprowadza się na dwa podstawowe sposoby. Pierwszym z nich jest składka podstawowa, którą nalicza, odprowadza i opłaca pracodawca. Składka podstawowa nie może przekroczyć 7% wynagrodzenia pracownika, a konkretne kwoty zazwyczaj ustala umowa zakładowa.

Można także zdecydować się na opłacanie składki dodatkowej. W dalszym ciągu nalicza i odprowadza ją pracodawca, jednak środki wpłacane są z pensji pracownika. Zainteresowany określa wysokość składki w trakcie wypełniania deklaracji o uczestnictwie w programie. Warto wiedzieć, że maksymalna suma wpłat w 2021 roku wynosi 23 521,50 zł.

Pracowniczy Program Emerytalny: wypłata

Należy podkreślić, że już od pierwszego dnia właścicielem wszystkich środków zgromadzonych w ramach pracowniczych planów emerytalnych jest pracownik. Nie oznacza to jednak, że może on nimi dysponować w dowolny sposób. Co ważne, wypłata z PPE może nastąpić jednorazowo lub ratalnie – decyduje o tym osoba, która odkłada pieniądze.

Zatrudniony może zadecydować o wypłacie swoich środków, składając stosowny wniosek po osiągnięciu 60. roku życia (niezależnie od płci pracownika). Są jednak pewne wyjątki – pieniądze mogą zostać wypłacone także wtedy, gdy:

  • zatrudniony skończy 55 lat, uzyska prawo do wcześniejszej emerytury i przedstawi stosowny wniosek,
  • pracownik ukończy 70 lat – nie musi wówczas składać wniosku,
  • spadkobierca pracownika złoży wniosek o wypłatę środków po jego śmierci.

Pracownicze Plany Kapitałowe a Pracownicze Programy Emerytalne – różnice

Jakie są różnice i podobieństwa między PPE a PPK? Cel obu programów jest taki sam: mają zachęcić pracowników do gromadzenia oszczędności na emeryturę.

Obowiązkiem pracodawcy jest wprowadzenie jednego z nich. Uczestnik programu może dobrowolnie zdecydować się na odkładanie pieniędzy, pracodawca zaś musi zapewnić mu możliwość dołączenia do PPE lub PPK. W pierwszym przypadku przedsiębiorcy mogą sami zadecydować, czy wprowadzą program, z kolei Pracownicze Plany Kapitałowe są obowiązkowe dla przedsiębiorców – z wyjątkiem tych, którzy prowadzą PPE, do którego dołączyło co najmniej 25% pracowników, a wysokość ich podstawowych składek to co najmniej 3,5% podstawowej pensji. Osoby korzystające z PPE nie mają możliwości uzyskania dopłat z budżetu państwa – są one przewidziane tylko przy PPK.

W ramach PPE pracodawca opłaca składki podstawowe, możliwe jest także uiszczanie dobrowolnych składek dodatkowych, które pokrywane są z wynagrodzenia pracownika. Z kolei pieniądze wpłacane w ramach PPK to środki pochodzące zarówno od pracownika, jak i pracodawcy.

Co ważne, uczestnik, który spełni warunki niezbędne do wypłaty środków zgromadzonych w ramach PPK, będzie mógł jednorazowo wypłacić maksymalnie 25% ich wartości, zaś pozostałą sumę – w ratach. Może także zdecydować się na podział całości na co najmniej 120 miesięcznych rat. W przypadku PPE osoba, która spełni warunki niezbędne do wypłaty środków, będzie mogła otrzymać je jednorazowo lub w ratach.

Co lepsze: PPE czy PPK?

Rozważając odkładanie oszczędności na emeryturę, należy wziąć pod uwagę wszystkie płynące z niego korzyści. Po przeanalizowaniu różnic warto zadać sobie pytanie: PPE czy PPK? Uważa się, że Pracownicze Plany Kapitałowe są udoskonaloną formą Pracowniczych Programów Emerytalnych. Warto jednak sprawdzić, co się bardziej opłaca.

Wyliczenia przygotowane przez ekspertów z serwisu Nntfi.pl pokazują opłacalność PPK. Załóżmy, że 30-letni pracownik otrzymujący wynagrodzenie w wysokości 5000 zł brutto oraz mogący liczyć na 2,8-procentowy roczny wzrost pensji decyduje się na przystąpienie do PPK. Otrzyma on 250 zł jednorazowej wpłaty powitalnej i 240 zł rocznie od państwa. Jego podstawowa składka będzie wynosić 2%, a podstawowa składka pracodawcy 1,5%, z kolei roczna stopa zwrotu z inwestycji – 3,5%. Zakończy oszczędzanie w wieku 60 lat i wypłaci 25% kwoty jednorazowo, a 75% – w 120 miesięcznych ratach. Oznacza to, że wypłacając środki zebrane w ramach PPK, jednorazowo otrzyma 43 514,51 zł, a później – 120 rat po 1 087,86 zł.

Co w przypadku gdy pracownik zdecyduje się na przystąpienie do PPE? Załóżmy, że ma obecnie 30 lat i zarabia 5000 zł brutto, jego pracodawca będzie płacić maksymalną, 7-procentową składkę podstawową, a także dodatkowo 100 zł miesięcznie z wynagrodzenia pracownika. Przyjmijmy, że zakładany roczny wzrost wartości jednostki uczestnictwa do momentu pierwszej wypłaty albo jednorazowego wypłacenia środków wyniesie 0,5%, a roczny wzrost pensji – 2,8%. Jeśli pracownik zdecyduje się na jednorazową wypłatę oszczędności, w wieku 60 lat otrzyma 245 488,51 zł. Jeżeli zaś wybierze możliwość wypłaty środków w 120 miesięcznych ratach, każda z nich będzie wynosić 2 045,74 zł.

Czy warto skorzystać z pracowniczych planów emerytalnych?

Idea PPE jest zrozumiała: program ma za zadanie zwiększyć bezpieczeństwo finansowe Polaków, którzy już teraz mogą zadbać o swoją emeryturę. Skupmy się jednak na najważniejszym pytaniu dotyczącym pracowniczych planów emerytalnych: czy warto z nich korzystać?

Patrząc na prognozy dotyczące emerytur, warto zapewnić sobie dodatkowe środki na jesień życia – mogą one pochodzić z trzech filarów:

  • pierwszy filar: ZUS,
  • drugi filar: OFE,
  • trzeci filar: m.in. IKE, IKZE, PPE.

Choć pracownicze plany emerytalne nie są zbyt elastyczne, a pieniędzy nie można wypłacić, nie spełniwszy podstawowych warunków (czyli zazwyczaj przed 60. rokiem życia), jest to rozwiązanie umożliwiające dodatkowe oszczędzanie pieniędzy. PPE to program posiadający wiele ograniczeń, jednak niektóre z nich mogą być jednocześnie uznane za zalety (np. fakt, że oszczędności nie można wypłacić, sprawi, że nie zostaną przeznaczone na bieżące wydatki).

Dołączenie do PPE jest zatem nie tylko możliwością na podwyższenie swojej przyszłej emerytury, ale i zabezpieczeniem dla najbliższych, gdyż środki mogą być dziedziczone. Dlatego warto rozważyć korzystanie z pracowniczych planów emerytalnych lub oszczędzania na przyszłość w innej formie (np. PPK).

Oceń artykuł
5/5 (5)