Dyżur pod telefonem to jedno z poleceń służbowych, które potrafią wyprowadzić pracownika z równowagi. W końcu po pracy zwykle chcemy odpocząć. Czy pracownikowi za czuwanie przy telefonie należy się wynagrodzenie? Co z wypoczynkiem i czy czas dyżuru przy telefonie można uznać za nadgodziny? Sprawdźmy. Zapisz się, aby otrzymywać treści przygotowane dla pracodawców.
Newsletter dla pracodawców
Dyżur pod telefonem jest poleceniem służbowym, które przekłada się na prywatny czas pracownika. Przez wielu pracowników dyżur pod telefonem traktowany jest jak nieodzowny element pracy. Pracownicy często nawet nie zdają sobie sprawy z tego, że kwestie tę reguluje Kodeks pracy. Telefon służbowy po godzinach pracy narusza czas wypoczynku, do którego prawo ma każdy pracownik. Warto jest znać przepisy i w razie przekroczenia granicy zacząć je egzekwować.
Dyżur pod telefonem a odpoczynek dobowy. Czy dyżur może go naruszać?
Każdemu pracownikowi prawnie przysługuje odpoczynek dobowy i tygodniowy. Kodeks pracy wyznacza minimum 11 godzin nieprzerwanego wypoczynku w ciągu doby. Oznacza to, że łącznie godziny pracy, wraz z dyżurami dodatkowymi nie mogą przekroczyć 13 godzin w ciągu doby. Dyżur pod telefonem nie może naruszyć czasu wypoczynku pracownika.
Dyżur pod telefonem a równoważny czas pracy
O równoważnym systemie czasu pracy możemy mówić w sytuacji, gdy dobowy wymiar czasu pracy pracownika jest przedłużony do 12 godzin (a w szczególnych przypadkach określonych w przepisach do 16, a nawet 24 godzin), pod warunkiem zapewnienia pracownikowi odpowiedniego okresu odpoczynku lub dni wolnych. Dyżur domowy pełniony pod telefonem nie może naruszać prawa pracownika do dobowego i tygodniowego odpoczynku.
Dyżur pod telefonem: jak długo może trwać?
Dyżur pod telefonem przy założeniu podstawowego czasu pracy, który wynosi 8 godzin na dobę, nie może przekroczyć nadmiarowych 5 godzin. Suma czasu poświęconego na rzecz pracy nie może przekroczyć 13 godzin. A dyżur pod telefonem, w którego trakcie pracownik odbiera telefony, do takiego czasu się zalicza. Pracodawca ma prawo wyznaczyć dyżur pod telefonem po godzinach pracy, ale tylko wtedy, jeśli od końca dyżuru pracownikowi pozostanie 11 godzin całkowicie wolnych od pracy.
Dyżur pod telefonem. Co mówi Kodeks pracy?
Prawo uznaje dyżur pod telefonem nie jako pracę, lecz stan w bycia gotowości do pracy. Kodeks pracy nie reguluje ilości i częstotliwości dyżurów. Jeśli dyżur nie narusza prawa pracownika do dobowego i tygodniowego odpoczynku, wówczas pracodawca ma prawo wprowadzić nawet regularne dyżury.
Zgodnie z art. 151.5. Kodeksu pracy: „Pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur)”.
Wynagrodzenie za dyżur pod telefonem
Czy dyżur pod telefonem wlicza się do czasu pracy? Co do zasady nie, z wyjątkiem czasu, w którym pracownik rzeczywiście wykonywał pracę. Jednak za czas dyżuru pełnionego w zakładzie pracy pracownikowi przysługuje czas wolny w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości jego udzielenia wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania.
Inaczej wygląda pasywny dyżur domowy pod telefonem. Za samo pozostawanie w gotowości w domu nie przysługuje wynagrodzenie ani czas wolny. Aby wynagrodzenie przysługiwało, pracownik musi w tym czasie rzeczywiście wykonać pracę. Jeśli pracownik odbierze telefon w trakcie dyżuru, to czas poświęcony na rozmowę i wykonanie zadania staje się czasem pracy. Jeżeli praca ta przekroczy normy dobowe, powstają godziny nadliczbowe. Wówczas za przepracowany czas pracownikowi przysługuje czas wolny lub normalne wynagrodzenie wraz z ustawowym dodatkiem za nadgodziny (50% lub 100%).
Szukasz pracy? Sprawdź: praca Bydgoszcz
Dyżur pod telefonem możliwy w weekend i urlop?
Pracodawca może wyznaczyć dyżur pod telefonem w weekend pod warunkiem, że dyżur domowy nie naruszy prawa pracownika do nieprzerwanego 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. Z kolei w czasie urlopu wypoczynkowego pracownik nie ma obowiązku pełnienia dyżuru ani odbierania telefonów służbowych. Jeśli jednak pracodawca skutecznie poleci wykonanie pracy na urlopie (co stanowi odwołanie z urlopu), jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi niewykorzystanego urlopu w innym terminie oraz pokrycia poniesionych przez niego bezpośrednich kosztów.
Jak wyglądają dyżury pod telefonem w służbie zdrowia?
Inaczej sytuacja wygląda w przypadku pracowników wykonujących zawód medyczny zatrudnionych w podmiocie leczniczym. Pozostawanie w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych (tzw. dyżur pod telefonem) dotyczy pracowników medycznych. W tym lekarzy i pielęgniarek, niezależnie od poziomu ich wykształcenia. Kwestię tę reguluje Ustawa o działalności leczniczej, a nie bezpośrednio Kodeks pracy. Za każdą godzinę pozostawania w gotowości pod telefonem pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości 50% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego. W przypadku ordynatora lub innych osób na stanowiskach kierowniczych, pełnienie funkcji nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zapewnienia im minimalnego, 11-godzinnego odpoczynku dobowego, nawet jeśli ze względu na charakter stanowiska nie przysługuje im dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.
Czy przysługuje wynagrodzenie za dyżur medyczny pod telefonem?
Tak. Za każdą godzinę pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych pracownikowi medycznemu przysługuje wynagrodzenie w wysokości 50% stawki godzinowej jego wynagrodzenia zasadniczego. W przypadku gdy telefon będzie oznaczał wezwanie do placówki, czas wykonywania pracy lub udzielania świadczeń rozliczany jest na zasadach dyżuru medycznego lub pracy w godzinach nadliczbowych.
Sam dyżur pod telefonem nie jest wliczany do czasu pracy, jeśli podczas bycia w gotowości pracownik nie podejmie wykonywania obowiązków. Dyżur nie występuje również wtedy, gdy pracownik dobrowolnie godzi się na kontakt bez wyraźnego polecenia służbowego. Formalnie dyżur pod telefonem stanowi polecenie służbowe, które pracownik ma obowiązek wykonać, jednak musi być ono wyznaczone z poszanowaniem przepisów o odpoczynku dobowym i tygodniowym.
Dyżur pracowniczy a czas pracy – kluczowe różnice
Dyżur pod telefonem to specyficzna forma gotowości do pracy, która budzi liczne pytania. Pasywny dyżur domowy nie jest uznawany za faktyczny czas pracy, chyba że w jego trakcie pracownik podejmie wykonywanie obowiązków.
Warto jednak pamiętać, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE oraz polskiego Sądu Najwyższego, jeśli narzucone pracownikowi ograniczenia (np. nakaz natychmiastowego powrotu do firmy w ciągu kilkunastu minut) obiektywnie i bardzo istotnie pozbawiają go swobody gospodarowania czasem wolnym, całościowy dyżur może zostać uznany za czas pracy. Poza twardymi przepisami Kodeksu pracy, zasady wyznaczania dyżurów oraz ewentualne korzystniejsze świadczenia powinny jasno określać wewnętrzne regulacje firmy (np. regulamin pracy).
Czy pracodawca może wymusić dyżur pod telefonem? Prawa i obowiązki
Pracodawca ma prawo wyznaczyć pracownikowi dyżur pod telefonem w ramach polecenia służbowego, nawet jeśli zapis o dyżurach nie znalazł się wprost w umowie o pracę. Pracownik, co do zasady, ma obowiązek takie polecenie wykonać. Polecenie to nie może jednak naruszać prawa pracownika do gwarantowanego odpoczynku dobowego (11 godzin) oraz tygodniowego (35 godzin), chyba że chodzi o akcje ratownicze lub usuwanie awarii.
W branżach wymagających stałego utrzymania ruchu lub gotowości (jak IT czy medycyna) zasady wyznaczania dyżurów i stawki za nie są często szczegółowo precyzowane w regulaminach pracy lub układach zbiorowych. Zapewnia to przejrzystość rozliczeń i zapobiega ewentualnym sporom na tle nadgodzin.
Dyżur pod telefonem – kluczowe prawa pracownika
Dyżury pod telefonem budzą wątpliwości co do czasu pracy i odpoczynku. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze aspekty na podstawie aktualnych przepisów.
- Czy dyżur pod telefonem narusza odpoczynek dobowy?Sam dyżur nie może naruszać prawa do odpoczynku. Harmonogram pracy i dyżuru musi być tak zaplanowany, aby zapewnić pracownikowi minimum 11 godzin nieprzerwanego wypoczynku dobowego.
- Jak długo może trwać dyżur pod telefonem?Przepisy nie określają sztywnego limitu godzin samego dyżuru domowego, ale jest on ograniczony czasem pracy i prawem do 11 godzin odpoczynku (przy 8h pracy dyżur w tej samej dobie nie powinien przekraczać 5h).
- Czy przysługuje wynagrodzenie za dyżur w domu?Za samo pasywne oczekiwanie na telefon w domu nie przysługuje wynagrodzenie ani czas wolny. Wynagrodzenie (razem z ustawowym dodatkiem 50% lub 100% za nadgodziny) przysługuje tylko za czas faktycznie wykonanej pracy.
- Czy pracodawca może wyznaczyć dyżur w weekend?Tak, stanowią one polecenie służbowe, pod warunkiem zachowania co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.
- Jak reguluje to sektor medyczny?Zgodnie z Ustawą o działalności leczniczej, wszyscy pracownicy medyczni (w tym lekarze i pielęgniarki, niezależnie od wykształcenia) otrzymują 50% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego za każdą godzinę pozostawania w gotowości pod telefonem.
A czy Tobie zdarzyło się pełnić dyżur pod telefonem w pracy? W jakiej sytuacji? W jakiej branży pracujesz? 🙂 Czekamy na Twoją odpowiedź na naszym Forum! Kliknij TUTAJ 😉
Witam mamy w firmie wyznaczone dyzury wakacyjne polegające na tym iż od poniedziałku do niedzieli jesteśmy na dyżurze czy jest to zgodne twierdzą że mamy 24 godz dyzur łącznie z sobota i niedziela w tym 8 godzin normalnej pracy praca wodociagi
Balu,
zgodnie z art. 151[5] Kodeksu pracy, czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do nieprzerwanego odpoczynku dobowego (co do zasady 11 godzin) oraz tygodniowego (35 godzin). Ponadto, za czas dyżuru (niepełnionego w domu) pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru (ewentualnie wynagrodzenie, jeśli nie jest możliwe zapewnienie czasu wolnego).
Balu, nie jest zatem możliwe zobowiązanie pracownika do pełnienia dyżuru niemalże przez cały jego dostępny wolny czas, choćby nawet przez cały czas dyżuru jedynie biernie siedział.
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
A to medycy mogą mieć 50% a inni już nie?
Nicku,
kwestię dyżuru medyków regulują przepisy innej ustawy (o działalności leczniczej). Zgodnie z art. 95, dyżur medyczny jest wliczany do czasu pracy i należy się za niego (wyłącznie) wynagrodzenie tak jak za pracę w godzinach nadliczbowych. Oczywiście chodzi o dyżur pełniony w podmiocie leczniczym, dodatkowo musi to być podmiot wykonujący stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne (przede wszystkim chodzi o szpital), a pracownik musi być właśnie w nim zatrudniony. Jeśli zatem dyżur będzie pełniony w innym miejscu, to będzie traktowany jak „zwykły” dyżur, regulowany przepisami Kodeksu pracy.
W Kodeksie pracy zaś wskazano, że za czas dyżuru (niepełnionego w domu) należy się wynagrodzenie dopiero wtedy, gdy nie jest możliwe udzielenie pracownikowi czasu wolnego od pracy w wymiarze pełnionego dyżuru, zaś wynagrodzenie takie wynosi tyle, ile pracownik otrzymuje za godzinę „normalnej” pracy (w przypadku określonej stawki miesięcznej należy wyliczyć stawkę godzinową), a jeśli nie określono takiej stawki w umowie, to 60% wynagrodzenia.
Oznacza to, że medycy za dyżur zawsze otrzymają dodatkowe wynagrodzenie, zaś pozostali pracownicy jedynie mają taką możliwość, lecz pierwszeństwo ma czas wolny.
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
Witam u nas w firmie pracodawca karze nam być pod telefonem od Piętki 22 do poniedziałku 6 czy jest to zgodne z kodeksem pracy
Będąc pielęgniarką w hospicium domowym mam 24godzinne dyżury pod telefonem, jak jest potrzeba muszę pojechać do chorego. W jaki dposób pracowawca powinien mnie rozliczać z godzin pracy i jaką kwotę ma zapłacić? Pracuję na umowę o pracę, w szpitalu Spółka z. O. O – hospiciu podlega pod Szpital Spółkę. Proszę o informację. Dziękuję.. mea441 @onet.pl
Marzeno,
zdaje się, że będą miały do Twojej sytuacji zastosowanie regulacje art. 95 ustawy o działalności leczniczej. Zgodnie z tym przepisem, pracownicy wykonujący zawód medyczny i posiadający wyższe wykształcenie, zatrudnieni w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne (czyli w szczególności w szpitalu), mogą być zobowiązani do pełnienia w zakładzie leczniczym (np. hospicjum) tego podmiotu dyżuru medycznego.
Takim dyżurem medycznym jest wykonywanie poza normalnymi godzinami pracy (czyli poza tymi pełnionymi np. w szpitalu) czynności zawodowych w podmiocie leczniczym wykonującym stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.
Czas pełnienia dyżuru medycznego wlicza się do czasu pracy, a zatem za czas dyżuru przysługuje wynagrodzenie (niezależnie od tego, czy w jego trakcie pracownik rzeczywiście wykonywał pracę, czy po prostu „oczekiwał” np. na telefon).
Do wynagrodzenia za pracę w ramach pełnienia dyżuru medycznego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy o dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych, a zatem za każdą godzinę takiego dyżuru przysługuje co do zasady dodatek w wysokości:
1) 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:
a) w nocy,
b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;
2) 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.
Podstawę obliczania dodatku stanowi wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną (czyli stawka określona w umowie o pracę), a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. Sytuacja w przypadku wynagrodzenia w formie stawki godzinowej zdaje się prosta, natomiast w przypadku gdy Twoja pensja została określona w formie kwoty za cały miesiąc pracy, to należy wyliczyć z niego stawkę godzinową i zastosować odpowiedni w/w mnożnik.
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
Dzień dobry
Nigdzie nie mogłem znaleść informacji o tym czy pracodawca zlecając dyżur domowy musi zapewnić pracownikowi telefon służbowy czy nie?. Przecież jeżeli tego nie zrobi to w czasie dyżuru pracownik nie może korzystać ze swojego prywatnego telefonu! Ponadto czy pracownik ma obowięzek podania pracodawcy swojego prywatnego numeru telefonu?. A jak wygląda sytuacja jak pracownik telefonu nie ma?
Ss20,
niestety, kwestia ta nie została uregulowana w przepisach wprost. Można jednak przyjąć, że skoro to na pracodawcy ciąży obowiązek zorganizowania pracownikowi stanowiska pracy, w tym zapewnienie koniecznych narzędzi pracy, to powinien on zapewnić pracownikowi również telefon służbowy jeśli wymaga, aby pracownik realizował swoje obowiązki służbowe przynajmniej w części za pomocą telefonu. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że jeśli pracodawca umówi się z pracownikiem, że ten będzie korzystał z własnych urządzeń celem realizacji obowiązków służbowych, to powinien wypłacić mu za to ekwiwalent pieniężny. Nie jest to jednak oczywisty obowiązek nałożony przez prawo, jak w przypadku telepracy.
Kwestia sprzętu w ramach pełnienia dyżuru pod telefonem jest dodatkowo o tyle nieoczywista, że pracownik zależnie od charakteru jego obowiązków, może świadczyć całą pracę przez telefon służbowy podczas dyżuru (np. udzielanie konsultacji) lub też jedynie przez chwilę, kiedy otrzymuje telefon z prośbą o wykonanie jakiejś czynności przy komputerze. Widzimy zatem, że samo określenie wysokości ekwiwalentu czy też w ogóle konieczności zapewnienia telefonu służbowego może rodzić u pracodawcy wątpliwości, bo nie każda sytuacja oceniana będzie tak samo.
Niemniej jednak zadane przez Ciebie pytanie jest zasadne – jeżeli nie posiadałabyś telefonu, to pracodawca, chcąc, byś realizowała jakiekolwiek obowiązki za pomocą telefonu, musiałby Ci go zapewnić. Dlaczego więc miałoby być to różnicowane w przypadku pracownika posiadającego prywatny telefon.
Odnosząc się natomiast do kwestii podania pracodawcy prywatnego numeru telefonu – w świetle przepisów (art. 22[1] Kodeksu pracy) pracownik (na etapie ubiegania się o zatrudnienie) ma obowiązek podać swoje dane kontaktowe, przy czym nie wskazano, że musi to być numer telefonu. Ponadto, użyto sformułowana „dane kontaktowe wskazane przez tę osobę”, a zatem zdaje się, że pracownik może zdecydować, jakie dokładnie dane poda, czy będzie to nr telefonu, czy adres e-mail.
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
dzień dobry, mama jest pielęgniarką i ma dyżury pod telefonem niepłatne. Czy to zgodne z Kodeksem Pracy?
Martyno,
na wstępie należałoby doprecyzować, o jaki dyżur chodzi. Na ten moment rozumiem, że mama pełni dyżur pod telefonem w domu i jest wzywana do świadczenia obowiązków służbowych w określonym miejscu.
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego sygn. II PK 115/11, „pozostawanie pracownika w gotowości do wykonywania pracy po wezwaniu go przez pracodawcę za pomocą środków porozumiewania się na odległość („pod telefonem”), jeżeli pracownik ma obowiązek stawić się do pracy w wyznaczonym czasie, jest dyżurem w innym wyznaczonym miejscu w rozumieniu art. 151[5] k.p.”. W takiej sytuacji zatem za czas pełnienia dyżuru „pod telefonem” należy się mamie przynajmniej czas wolny od pracy lub ewentualnie wynagrodzenie jeśli zapewnienie czasu wolnego jest niemożliwe. Natomiast jeśli mama zatrudniona jest w szpitalu i po wezwaniu będzie tam świadczyć obowiązki służbowe, to powinno jej się należeć wynagrodzenie takie jak za pracę w godzinach nadliczbowych (zgodnie z art. 95 ustawy o działalności leczniczej).
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
Witam, pracuję w branży wodociągowej i czy dopuszczalne jest pełnienie dyżuru siedem dni w tygodniu w takim wariancie : od pn-pt pracuję od 7 – 15 i reszta doby to dyżur czyli 16 godzin , a w weekendy mam 24-ro godzinny dyżur który kończy się w poniedziałek o godzinie 7. Powiem szczerze, że jest to bardzo uciążliwe psychicznie czekać na kolejny telefon nie mając dnia odpoczynku. Człowiek nie jest w stanie skupić się na swoich obowiązkach w 100%. Tak dyżuruję co drugi tydzień. Pozdrawiam
??
Dzień dobry,
mam pytanie odnośnie dyżuru. Jestem elektrykiem, pracuję poniedziałek – piątek 7.00-15.00, sobota i niedziela 48h dyżuru. Często zdarza się że mam wezwanie w trakcje dyżuru. Przeważnie awarie są usuwane w ciągu 1h lecz dojazd do zakładu pracy i powrót zajmują mi 2h. Dlatego moje pytanie brzmi od kiedy liczony jest mój czas pracy? od odebrania telefonu czy od momentu przybycia na zakład? Pięć takich wezwań to 5h pracy, a faktycznie 15h nie ma mnie w domu.
Pracuję na umowę B2B. Też mam dyżury tygodniowe czyli praca od pon.-pt 10-18, a czasem dłużej oraz sobota i niedziela, święta też wchodzą w rachubę. Ogólnie dyżur trwa 24 godz. W soboty i niedziele dyżur pod telefonem. jeżeli klient zgłosi awarię muszę jechać. Czasami jest to 1 wyjazd a czasami kilka wyjazdów. Jak to można rozliczyć? Pracodawca za dyżur płaci ustaloną kwotę (60zł) za dzień dyżuru. Czy jest to prawidłowe, czy mogę domagać się dodatkowej zapłaty za pracę w dni wolne?
Artykuł mocno nie aktualny, zgodnie z wyrokami TSUE:
„TSUE stwierdził, że:
„okres dyżuru pozazakładowego, mimo że nie nakłada na pracownika obowiązku pozostawania w miejscu pracy, należy również zakwalifikować w całości jako »czas pracy« w rozumieniu dyrektywy 2003/88, jeżeli biorąc pod uwagę obiektywny i bardzo znaczący wpływ nałożonych na pracownika ograniczeń na możliwości zajmowania się przez niego sprawami osobistymi i towarzyskimi, różni się on od okresu, w którym pracownik musi wyłącznie pozostawać do dyspozycji pracodawcy, aby ten pracodawca mógł się z nim skontaktować.”
Po pojawieniu się wyroków przedstawiciele MRiPS analizują skutki prawne takiej zmiany i powinny one mieć odzwierciedlenie w pracach legislacyjnych. Jednak na nowelizację przepisów Kodeksu pracy będzie trzeba poczekać. Co ważne, jeśli zmiany w polskich przepisach nie zostaną wprowadzone, firmy powinny stosować się do wytycznych wynikających z orzecznictwa TSUE. Istnieje bowiem obowiązek interpretacji przepisów dotyczących czasu pracy zgodnie z wykładnią nadaną im przez unijny Trybunał. Bez zmian w Kodeksie pracy po stronie pracowników może więc powstać roszczenie o wypłatę pensji za czas dyżuru pełnionego w domu.
I tyle w temacie.