Czym jest III filar emerytalny?

Wraz z reformą emerytalną w Polsce w roku 1999 doszło do podziału systemu na trzy filary. Pierwszy opiera się na świadczeniu wypłacanym przez ZUS, drugi – na środkach gromadzonych w ramach Otwartych Funduszy Emerytalnych, zaś trzeci jest dobrowolny. Czym jest III filar emerytalny?

Wraz z reformą emerytalną w Polsce w roku 1999 doszło do podziału systemu na trzy filary. Pierwszy opiera się na świadczeniu wypłacanym przez ZUS, drugi – na środkach gromadzonych w ramach Otwartych Funduszy Emerytalnych, zaś trzeci jest dobrowolny. Czym jest III filar emerytalny?

Tworząc reformę emerytalną, jej autorzy założyli, że Polacy będą mieli obowiązek uczestnictwa tylko w dwóch filarach – ZUS oraz OFE. Wydawało się wówczas, że takie rozwiązanie wystarczy, aby zapewnić sobie odpowiednio wysokie świadczenia w momencie przejścia na emeryturę. Tymczasem okazało się, że wysokość świadczenia wynosić będzie ok. 60 proc. ostatniej pensji.

Oszczędzanie na emeryturę

Dlatego też wyjściem dla wielu Polaków jest III filar emerytalny. Daje on możliwość odkładania na emeryturę w pięciu programach – PPE, IKE, IKZE, PPK oraz OIPE. Przystąpienie do nich jest dobrowolne, a gromadzone fundusze stanowią własność uczestnika i są dziedziczone, co jest ogromną różnicą w porównaniu do środków znajdujących się w ZUS.

Ustawodawca, aby zachęcić Polaków do inwestowania w III filar emerytalny, przewidział kilka przywilejów podatkowych. Ten najważniejszy to zwolnienie z 19 proc. podatku od dochodów kapitałowych, a także możliwość dziedziczenia bez konieczności odprowadzania podatku od spadków i darowizn. Z przywilejów można skorzystać jednak w tylko jednym przypadku – gdy oszczędności zachowa się na koncie aż do momentu przejścia na emeryturę.

Osoby uczestniczące w dobrowolnych programach emerytalnych mogą wcześniej wypłacić gromadzone środki, ale w takim przypadku muszą się liczyć się z zapłatą 19 proc. podatku od dochodów kapitałowych (poza IKZE).

Indywidualne konto emerytalne i indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego

IKE oraz IKZE może założyć każdy, kto skończył 16. rok życia. Częstotliwość wpłat na takie konta jest dobrowolna – może to być jedna wpłata rocznie, mogą to być wpłaty cykliczne, ale najważniejsze jest to, aby nie przekroczyć ustalonego limitu.

Czym różnią się IKE oraz IKZE? Przede wszystkim formułą opodatkowania oszczędności. IKZE oferuje zwolnienie podatkowe „na wejściu” – wpłacone środki można odliczyć od podstawy opodatkowania podatku od dochodów (w rozliczeniu rocznym PIT). To sprawia, że część funduszy można odzyskać już w pierwszym roku oszczędzania. IKE nie daje takiej możliwości.

W przypadku wycofywania kapitału z IKZE, pobierany jest zryczałtowany podatek (10 proc.) od całej wartości inwestycji. W IKE taka sytuacja nie występuje.

IKE oferuje wyższy limit wpłat (w 2026 roku wynosi on 28 260 zł), co pozwala na zgromadzenie większych środków niż IKZE. Jeśli środki będziemy gromadzić aż do osiągnięcia wieku emerytalnego, bez ich wcześniejszego wypłacania, to nie zapłacimy żadnego podatku.

Pracowniczy program emerytalny

PPE są tworzone dobrowolnie przez pracodawcę dla pracowników. Środki wprowadzane do programu pochodzą od pracodawcy (maksymalnie 7 proc. pensji danego pracownika) oraz fakultatywnie od pracownika. Trafiają one do instytucji finansowej, której zadaniem jest ich gromadzenie oraz zarządzanie.

Fundusze wniesione do PPE można wypłacić bez podatku po ukończeniu 60. roku życia lub po 55. roku życia – w razie uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych. W razie wcześniejszej wypłaty środków pojawia się konieczność przekazania 30 proc. sumy składek podstawowych na rachunek bankowy wskazany przez ZUS.

Pracownicze plany kapitałowe

PPK to system powstały w 2019 roku. Zgodnie z założeniami programu, pracodawcy zapisują automatycznie do niego wszystkich pracowników, którzy ukończyli 18. i nie ukończyli 55. roku życia, podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu. Każdemu z nich przysługuje jednak prawo do rezygnacji z uczestnictwa w PPK.

Deklaracja rezygnacji z oszczędzania z PPK nie jest ostateczna. Pracownik co cztery lata jest ponownie zapisywany do programu. Dlatego też do końca lutego pracodawca ma obowiązek poinformować pracownika o ponownym dokonywaniu wpłat, a od 1 kwietnia jest zobowiązany faktycznie dokonywać wpłat za pracownika. Zatrudnionemu przysługuje możliwość ponownego złożenia deklaracji o rezygnacji z udziału w PPK. Środki gromadzone w ramach PPK są prywatne i podlegają dziedziczeniu.

Ogólnoeuropejski Indywidualny Produkt Emerytalny

OIPE to europejski produkt emerytalny, nadzorowany przez organy krajowe oraz Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA). Jego celem jest zapewnienie dodatkowego dochodu po osiągnięciu wieku emerytalnego, funkcjonującego obok emerytury państwowej i dodatkowych filarów emerytalnych.

OIPE jest dobrowolne i daje możliwość przetransferowania środków pomiędzy krajami UE. W ramach tego programu uczestnik może dokonać wypłaty w ratach, jak i dokonać jednorazowej wypłaty funduszy.

Z OIPE może skorzystać każda osoba fizyczna mieszkająca w UE. Program nie jest związany z zatrudnieniem, więc mogą do niego dołączyć również osoby bezrobotne, przebywające na urlopie macierzyńskim lub studenci.

Podsumowując, wyzwania demograficzne, które sugerują niską stopę zastąpienia, powodują, że każdy powinien rozważyć dodatkowe odkładanie na emeryturę. Obecnie jest wiele możliwości ku temu. Niemniej, należy pamiętać, że inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem, dlatego środki należy lokować w sposób odpowiedzialny.

Artykuł sponsorowany