GUS, czyli Główny Urząd Statystyczny. Czym się zajmuje?

GUS jest urzędem, o którym słyszał prawie każdy. Teoretycznie odpowiedź na postawione w tytule pytanie wydaje się prosta. Jednak warto się zastanowić nad sposobem zbierania danych i ich przydatnością.

człowiek zerkający przez lupę aby dowiedzieć się co to jest GUS

Często w Polsce słyszymy o danych, jakie odzwierciedlają stan gospodarki kraju, sytuacji ekonomicznej obywateli, czy pewnych obszarów życia. Zwykle dane te ogłaszane są przez GUS. Główny Urząd Statystyczny to prawdziwa kopalnia danych, którą wykorzystują badacze, analitycy, studenci i pracownicy do raportów, prezentacji i ustalania strategii firmowych. Czym dokładnie zajmuje się GUS i skąd pozyskuje dane?

GUS – co to jest?

Co oznacza skrót GUS? Rozwinięciem skrótu jest Główny Urząd Statystyczny. Jak można się domyślić, jest to taki organ zajmujący się statystyką. Przede wszystkim zbiera mnóstwo informacji na poziomie krajowym i międzynarodowym. Następnie układa je w zgrabny raport stanowiący źródło informacji na wiele tematów.

Absolutnie nie powinno się go kojarzyć z narzędziem inwigilacji, ponieważ wszelkie dane gromadzone przez organ są odpowiednio opracowywane i przekazywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Co to znaczy? Opracowanie polega na przedstawianiu danych w sposób nieingerujący w sprawy prywatne obywateli. Nie trzeba się obawiać wycieku danych osobowych albo zarobków poszczególnej osoby.

GUS to centralny urząd administracji rządowej. Do jego zadań należy zbieranie i udostępnianie informacji statystycznych. Dane GUS są niezwykle wartościowe, stanowią rzetelne i przystępne źródło informacji, ponieważ udostępniane są już w formie opracowanej. Ponadto prezes GUS-u zajmuje się prowadzeniem kilku centralnych rejestrów. Na stronie znajdziemy Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej, czyli REGON oraz Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju, czyli TERYT. 

Do zadań głównego Urzędu Statystycznego należy m.in. prowadzenie badań statystycznych, zbieranie, przechowywanie i opracowywanie danych, prace metodologiczne, aktualizacja rejestrów, czy przeprowadzanie szkoleń statystycznych. 

Jakie tematy interesują urząd?

Statystyka GUS gromadzi wiele przydatnych informacji z praktycznie wszystkich dziedzin. Są to dane dotyczące mieszkańców kraju, edukacji, kultury, zarobków, gospodarki, warunków życia i wielu innych pomagających w kreowaniu późniejszego raportu. GUS cyklicznie prowadzi Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań. Jest to obszerna informacja statystyczna o ludności i warunkach mieszkaniowych. GUS działa, by dostarczać wiarygodne i rzetelne informacje wysokiej jakości.

Sposób zbierania danych

Urząd pozyskuje dane na różne sposoby. Może to być kontakt bezpośredni z mieszkańcami. Wówczas rachmistrz idzie w teren i zadaje pytania. Wykorzystuje do odpowiedzi formularze. Źródłem informacji dla GUS są także sprawozdania statystyczne przedsiębiorstw, czy informacja administracyjna, statystyki policyjne. 

Pracownicy zbierają informacje na wiele sposobów. Mogą otrzymywać szczegółowe dane statystyczne od urzędów i służb mundurowych, co pozwala określić np. poziom przestępczości w kraju lub konkretnych regionach. Dodatkowo posiłkują się specjalnymi formularzami wypełnionymi przez pracowników różnych przedsiębiorstw. Istnieje nawet możliwość zapukania do domów obywateli i prośby o zgodę na przeprowadzenie wcześniej przygotowanych ankiet. Osoby fizyczne, które prowadzą działalność gospodarczą, muszą obowiązkowo brać udział w badaniach statystycznych GUS.

Dane, których respondenci udzielają urzędowi, są objęte tajemnicą statystyczną. To oznacza, że nie należy bać się brać udziału w badaniach, ponieważ dane są poufne. Pracownicy urzędu, którzy mają dostęp do danych, składają przyrzeczenie o m.in. zachowaniu tajemnicy wobec osób trzecich. Naruszenie tajemnicy statystycznej może się skończyć dla pracowników nawet karą pozbawienia wolności do lat 3, a w których sytuacjach nawet 5. 

Czy statystyka jest do czegoś potrzebna?

Publikowane dane są źródłem ciekawych informacji na temat wielu dziedzin dotyczących naszego kraju. Raporty GUS znacząco ułatwiają władzom podejmowanie decyzji dotyczących gospodarki, czy społeczeństwa. Nie tylko politycy mogą posiłkować się statystykami. Dzięki raportom urodzeń można np. ustalić zapotrzebowanie na przedszkola, a przedsiębiorcy zyskają pomoc w planowaniu dalszych kroków i przewidywaniu zachowań rynku.

Osoba prywatna jest w stanie sprawdzić gdzie najtaniej kupić mieszkanie, które miejsca są najbardziej zanieczyszczone albo jakich zarobków oczekiwać na danym stanowisku.

Działalność głównego Urzędu Statystycznego jest silnie skorelowana z wieloma formalnościami. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w komunikacie ogłasza tablice średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn, które mają wpływ na wysokość emerytury. Natomiast przeciętne wynagrodzenie jest wskaźnikiem, który ma znaczenie w ustalaniu różnych świadczeń. GUS ogłasza także informacje o inflacji w Polsce i informuje o tym, jakie jest bezrobocie w kraju.

Jak sprawdzić raport GUS?

Najłatwiej będzie odwiedzić Portal Informacyjny Statystyki Publicznej (stat.gov.pl). Tam znajdują się wszystkie interesujące dane, przedstawione w przyjemnej formie, gotowe do pobrania jako PDF.

Jeżeli ktoś preferuje bardziej tradycyjne formy, to niektóre z publikacji można zaprenumerować albo skorzystać z wojewódzkich bibliotek urzędów statystycznych.

Jak szukać danych w GUS?

Na stronie GUS mamy do wyboru podstawowe dane, opracowania sygnalne, publikacje, dziedzinowe bazy wiedzy, czy bank danych lokalnych. Poszukując podstawowych danych, można posiłkować się informacjami w zakładce, wybierając zakres zainteresowań, spośród np. takich jak budżet i finanse, społeczeństwo, gospodarka, czy środowisko. Informacje dotyczą liczby urodzeń, przyrostu naturalnego, stopy bezrobocia, dochodów budżetu państwa, czy ceny za metr powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Natomiast wyszukiwarka GUS Bank danych lokalnych gromadzi informacje o gospodarce, społeczeństwie i środowisku na temat konkretnych miejscowości, gmin, powiatów, województw. Dane posegregowane według dziedzin obejmują kulturę, finanse publiczne, ceny, rolnictwo, czy przemysł i budownictwo. 

Portal umożliwia także wyszukiwanie zaawansowane, w którym wystarczy wpisać słowa kluczowe. Do wyboru jest także zakres wyszukiwania, typ, sortowanie, a także sposób prezentacji wyników.

Oceń artykuł
5/5 (3)