Wniosek Z-15A – kiedy i jak go wypełnić? Omówienie krok po kroku

Z – 15A to dokument, który ma zastosowanie w razie starań o zasiłek opiekuńczy. Świadczenie to należy się osobom, które opiekują się chorym dzieckiem. Jesteś rodzicem? Sprawdź jak wypełnić krok po kroku formularz Z – 15A. 

Zasiłek opiekuńczy podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w przypadku konieczności zwolnienia z wykonywania pracy na rzecz opieki nad chorym. Aby móc ubiegać się o zasiłek należy mieć ubezpieczenie chorobowe. Aby otrzymać pomoc, trzeba być pracownikiem. Zasiłek opiekuńczy stanowi pomoc dla osób, które nie chcą rezygnować z zatrudnienia. Wysokość zasiłku stanowi 80% podstawy wymiaru zasiłku. W przypadku dzieci chorych do lat 14 i zdrowych do lat 8 zasiłek można pobierać przez 60 dni w roku. Zasiłek opiekuńczy przysługuje na dzieci własne, jak i dzieci małżonka, dzieci przysposobione i wzięte na wychowanie, np. przez rodzinę zastępczą. Poniżej omawiamy jak uzupełnić wniosek i na co zwrócić uwagę. Pamiętaj, że w internecie znajdziesz formularze w formacie PDF, które z łatwością wydrukujesz i uzupełnisz.

Wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem

Wniosek Z-15a kojarzy sie przede wszystkim z wystąpieniem choroby dziecka i wolnym z powodu sprawowania opieki nadx nim. Jednak formularz do zasiłku opiekuńczego Z – 15A można złożyć także np. w razie zamknięcia żłobka, szkoły, czy przedszkola. Także wtedy, gdy występuje konieczność izolacji dziecka podejrzanego o chorobę zakaźną. Zasiłek można uzyskać, gdy to niania jest chora, a nie dziecko, a także w przypadku przebywającego w szpitalu małżonka. By złożyć wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem, należy pamiętać o tym, że świadczenie to nie przysługuje w razie korzystania z bezpłatnego urlopu lub urlopu wychowawczego. Pamiętaj, że pomoc opiekuńczą możesz dostać też w innej sytuacji (na przykład, kiedy nie pracujesz, bo opiekujesz się zdrowym dzieckiem, które ma mniej niż 8 lat, lub opiekujesz się innym chorym z rodziny). Jako rodzic możesz się także ubiegać o wypłatę dodatkowego zasiłku opiekuńczego nad dzieckiem nowonarodzonym do 8 tygodni po porodzie, jeżeli ubezpieczona matka z jakiś powodów nie jest w stanie sie nim zająć np. trafiła do szpitala.

Także wtedy liczba dni, przez które możesz dostawać pomoc, sumuje się i łącznie nie może przekroczyć 60 w roku kalendarzowym. Ponadto można się starać także o zasiłek opiekuńczy na członka rodziny niebędącego dzieckiem (wówczas obowiązuje Z-15B). W takiej sytuacji liczba dni wynosi 14 i wliczają się one do 60-dniowego limitu dni zasiłku rocznego na chore dziecko. Wyżej wspomniano, że świadczenie jest skierowane do osób pracujący, jednak to nie jedyna grupa, która może z niego skorzystać. Prawo do zasiłku opiekuńczego mają osoby zgłoszone do ubezpieczenia chorobowego. Bezrobotni zarejestrowani w urzędzie pracy nie mają takiego prawa, chyba że są objęci dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, np. z innego tytułu. Prawo do zasiłku mają wszystkie osoby podlegające ubezpieczeniu chorobowemu. Ta grupa obejmuje też np. jednoosobowe działalności, zleceniobiorców czy nianie.

Doprecyzujmy zatem na jaki okres można otrzymać zasiłek, składając formularz Z – 15A. Świadczenie można pobierać przez:

• 60 dni rocznie w razie opieki nad dzieckiem w wieku poniżej lat 14,
• 14 dni rocznie w razie opieki nad chorym dzieckiem, które ma więcej niż 14 lat,
• 30 dni rocznie podczas opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w wieku między 14 a 18 lat.

Warto zaznaczyć, że maksymalna pula dni do wykorzystania wynosi 60 dni, niezależnie od liczby i wieku dzieci. Z powodu sprawowania opieki nad kilkoma chorymi dziećmi liczba dni się nie podwaja.

Można także wnioskować o wypłatę dodatkowego zasiłku opiekuńczego, o który może wystąpić ojciec dziecka, a także inny członek bliskiej rodziny, jeśli ubezpieczona matka dziecka przebywa w szpitalu, ma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub o niepełnosprawności w stopniu znacznym i stan zdrowia uniemożliwia jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, czy porzuciła dziecko.

Podstawa wymiaru zasiłku – wysokość

Jak wyżej wspomniano, kwota pomocy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. ZUS lub płatnik składek zajmuje się jej wyliczeniem, przyjmując, że podstawą wymiaru składki jest:

• w przypadku pracowników przeciętne miesięczne wynagrodzenie w kwocie brutto z ostatniego roku przed miesiącem sprawowania opieki. Od kwoty odejmuje się składki na ubezpieczenie społeczne w części opłacanej przez pracownika.
• W przypadku osób niebędących pracownikami przeciętny miesięczny przychód z ostatniego roku, jaki miał miejsce przed sprawowaniem opieki. Następnie kwota ulega pomniejszeniu o  13,71%.

W przypadku osób, które posiadają ubezpieczenie chorobowe krócej niż rok, to podstawa wymiaru zasiłku jest wyliczana w oparciu o miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, jakie miały miejsce przed miesiącem sprawowania opieki.

Jak poprawnie wypełnić wniosek Z-15A?

Wniosek Z-15A (w internecie dostępny w formacie PDF) składa się z 10 sekcji i informacji. Należy go wypełnić wielkimi literami. W przypadku konieczności zaznaczenia rubryki należy umieścić w niej znak X.

• Sekcja 1

W tym miejscu należy wskazać dane osobowe osoby, która wypełnia wniosek, takie jak numer PESEL, imię i nazwisko oraz adres zamieszkania. Na potrzeby kontaktu należy podać numer telefonu.

• Sekcja 2

W tym miejscu należy wpisać czas, na jaki przyznawane jest świadczenie. Tzn. początek i koniec daty, w której wystąpiła konieczność opieki. To także miejsce na numer elektronicznego zwolnienia lekarskiego.

• Sekcja 3

Tutaj należy wpisać tylko dane dziecka, które wymaga opieki. Należy wpisać PESEL lub dane dokumentu tożsamości w razie, gdy dziecko nie dysponuje numerem PESEL.  Ponadto trzeba wpisać imię i nazwisko dziecka, jego datę urodzenia oraz zaznaczyć informację o orzeczeniu o niepełnosprawności.

• Sekcja 4

Pytania w sekcji 4 są jasne, wystarczy zaznaczyć rubrykę z odpowiedzią zgodną z prawdą TAK/NIE i w przypadku odpowiedzi twierdzącej należy również podać wymagane dni i godziny.

• Sekcja 5

To miejsce na podanie danych drugiego rodzica dziecka. Przypominamy, że tylko jeden rodzic może otrzymać pomoc. Dlatego też trzeba wykazać, czy drugi rodzic korzystał już w danym roku z zasiłku opiekuńczego. Oprócz podstawowych danych takich jak imię i nazwisko, czy numer PESEL należy także określić, czy rodzic pracuje i w jakiej formie.

• Sekcja 6

Dane małżonka to sekcja, którą wypełnia się w przypadku, gdy małżonek nie stanowi ojca dziecka.

• Sekcja 7

Tutaj należy wpisać dane osoby będącej członkiem rodziny dziecka, który otrzymał świadczenie na dziecko, na które wnioskodawca składa dokument. Należy także wskazać liczbę dni, w jakich sprawował opiekę wraz z powodem sprawowania opieki nad dzieckiem.

• Sekcja 8

To miejsca na wpisanie uwag, jakie nie zmieściły się w pozostałej części dokumentu, a które mogą okazać się istotne w procesie udzielania prawa do zasiłku. W razie braku uwag pole należy pozostawić puste.

• Sekcja 9

Wypłatę zasiłku opiekuńczego wnioskodawca otrzyma na konto bankowe podane w tym miejscu. Należy zatem wpisać 26 cyfr rachunku bankowego.

• Sekcja 10

To sekcja, o której wielu zapomina w każdym dokumencie. Należy wpisać datę wypełnienia wniosku (dd/mm/rrrr) i złożyć podpis. W ten sposób wnioskodawca poświadcza o prawdziwości danych.

Czym jest formularz Z-15A i kto może złożyć dokument o zasiłek opiekuńczy do ZUS-u?

Z-15A (wniosek o zasiłek) to dokument, którego wypełnienie i dostarczenie do placówki ZUS stanowi podstawę do wypłaty zasiłku opiekuńczego. To tzw. „Wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem”. Samo złożenie wniosku jest bezpłatne. Prawo do złożenia formularza dotyczy osoby, która spełni dwa poniższe warunki:

1. Nie może pracować ze względu na opiekę nad chorym i:

• jest rodzicem dziecka,
• jest rodzicem adopcyjnym dziecka,
• jest rodzicem zastępczym dziecka,
• jest opiekunem prawnym dziecka,
• wychowuje i utrzymuje nieswoje dziecko.

1. Ma ubezpieczenie chorobowe i:

• pracuje na umowie o pracę,
• wykonuje umowę zlecenie, umowę agencyjną, umowę uaktywniająca (jako niania),
• wykonuje pracę nakładczą w oparciu o umowę o pracę nakładczą (chałupnictwo),
• prowadzi działalność pozarolniczą,
• jest członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
• jest osobą duchowną.

Należy pamiętać, że prawo do zasiłku ma zarówno matka, jak i ojciec, ale tylko jedno z nich może go pobierać. Osoba, która pierwsza złoży wniosek. Przy czym warto pamiętać, że zasiłku nie otrzyma osoba, która ma możliwość pomocy w opiece nad dzieckiem od innych osób z rodziny będących domownikami (pod warunkiem, że dziecko ma mniej niż 2 lata).

ZUS wniosek o zasiłek opiekuńczy. Jak znaleźć druk Z-15 A i gdzie go złożyć?

Z – 15A można uzyskać w placówkach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub online. Pobierz druk Z – 15A w formacie PDF lub z oficjalnej strony ZUS w części, gdzie znajdują się druki wzorów formularzy. Dokument można złożyć:

• drogą elektroniczną za pomocą usługi portalu ZUS PUE,
• bezpośrednio w placówce ZUS samodzielnie lub poprzez pełnomocnictwo,
• u płatnika składek (np. u pracodawcy, jeśli ten zatrudnia powyżej 20 osób),
• pocztą.

Wniosek można złożyć w każdej chwili, także na okres, który już minął w ciągu 6 miesięcy po czasie, za jaki świadczenie mogło zostać przyznane. W razie braku możliwości ze względu na ważny powód, wniosek można złożyć w ciągu 6 miesięcy od jego ustania.

Z-15 A – dokumenty dodatkowe

Oprócz samego druku w zależności od sytuacji należy poświadczyć także inne dokumenty. Na przykład:

• Gdy opieka dotyczy chorego dziecka, należy dostarczyć zwolnienie lekarskie w formie elektronicznej lub papierowej.
• W przypadku opieki sprawowanej podczas pobytu za granicą należy dostarczyć przetłumaczone zwolnienie wraz z nazwą zagranicznego zakładu leczniczego lub imieniem i nazwiskiem zagranicznego lekarza, datą wystawienia i podpisem, a także początkową i końcową datą niezdolności do pracy. Przy czym zaświadczenie wystawione w państwie członkowskim UE, czy Konfederacji Szwajcarskiej nie wymaga tłumaczenia.
• Oświadczenie rodzica o nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, przedszkola lub szkoły.
• Decyzja w sprawie izolacji dziecka ze względu na podejrzenie choroby zakaźnej.
• Zwolnienie lekarskie w sprawie pobytu małżonka, czy rodzica dziecka w szpitalu.
• Oświadczenie rodzica o chorobie niani wraz z dowodem tej choroby (np. kopia zwolnienia lekarskiego),
• Zaświadczenie o niekorzystaniu z zasiłku macierzyńskiego do 8 tygodni po porodzie.
• Prawomocne orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
• Oświadczenie o porzuceniu dziecka przez matkę.

Po złożeniu Z – 15A i innych dokumentów wnioskodawca powinien otrzymać zasiłek na wskazane przez siebie konto bankowe w ciągu 30 dni kalendarzowych. W razie decyzji odmownej istnieje możliwość odwołania się do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych poprzez oddział ZUS, w jakim wnioskowano o świadczenie. Termin na tę czynności wynosi miesiąc od momentu otrzymania decyzji.

Zmiany w zasiłku opiekuńczym w 2026 r.

W 2026 roku wprowadzono ważne ułatwienia. Teraz wniosek Z-15A składasz głównie elektronicznie przez PUE ZUS. Wystarczy e-zwolnienie lekarskie, bez wizyt z oryginałami w placówce. Zasiłek dostaniesz za każdy dzień opieki, także w weekendy i święta.

Limity są jasne: łącznie do 30 dni na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem powyżej 8 lat i innymi domownikami (w tym 14 dni na rodzinę), ale nie więcej niż 60 dni w roku. Świadczenie nie przysługuje, gdy inny domownik może pomóc przy dziecku poniżej 2 lat, chyba że odmawia lub sam jest chory.