Na awans w firmie wpływa wiele czynników. Nie zawsze wystarczy jedynie zaangażowanie w powierzone obowiązki. Wszystko zależy od tego, o jaki rodzaj awansu chodzi oraz, jakie priorytety wyznaczają cele firmy. Dowiedz się, co wpływa na awans w pracy.
Wybierając swoją ścieżkę zawodową, często kieruje nami chęć rozwoju. Dlatego też w ofertach pracy pracodawcy często nawiązują do możliwości rozwoju w firmie, traktując to jako atut miejsca pracy. Przejrzysta ścieżka rozwoju stanowi dla pracownika komunikat na temat tego, czy jest on w stanie zrealizować swoje cele zawodowe w danej firmie, czy w grę wchodzi w przyszłości ewentualna zmiana stanowiska. W każdym miejscu pracy awans zawodowy może przebiegać na innych zasadach. W niektórych miejscach pracy w ogóle nie praktykuje się awansowania pracowników, z kolei w innych jeszcze nie ustalono ścieżki rozwoju pracowników, gdyż firma dopiero sama się rozwija. Po długim czasie pracowania w jednej firmie pracownik może odczuwać potrzebę zmian. Jednak, zamiast składać wypowiedzenie i zmieniać miejsce zatrudnienia, firma może mu zaoferować wyższe stanowisko i realizowanie nowych projektów. To skuteczny sposób na walkę z wypalaniem zawodowym i zwiększeniem motywacji pracownika do angażowania się w rozwój firmy.
Spis treści
Rodzaje awansu w pracy
Firmy, które mają dokładnie zaplanowaną politykę awansów, nie pozostawiają pracownikom złudzeń w zakresie tego, czy mają szanse na awans i co powinni robić, aby taki awans osiągnąć. Jednak w wielu przedsiębiorstwach taka kwestia nie jest uregulowana, a pracownik może zostać zaskoczony informacją o awansie, kiedy się o niego nie stara lub też może wyjątkowo mocno angażować się w swoją pracę i robić zdecydowanie więcej na dotychczasowym stanowisku niż sam zakres obowiązków licząc na awans, lecz finalnie go nie uzyskać. Warto więc zapoznać się z rodzajami awansu i podczas rozmowy kwalifikacyjnej spytać pracodawcę o to, który rodzaj w firmie ma miejsce.
Są takie zawody, których ścieżka awansu jest uregulowana aktami prawnymi. Przykład stanowi awans nauczycieli określony w Rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 września 2022 roku w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. Nauczyciele wiedzą więc, jakie dokładnie warunki muszą spełnić, aby awansować. Natomiast w przedsiębiorstwach mamy do czynienia z różnymi rodzajami awansów, nie zawsze oznacza to zmianę stanowiska. Jakie rodzaje wyróżniamy?
- Awans pionowy – jest to rodzaj awansu, którego model często możemy zaobserwować w filmach. Jest to typowy rodzaj awansu, w którym to pracownik wspina się po szczeblach kariery, otrzymując stanowisko wyżej w hierarchii firmy. To może się wiązać z większą ilością obowiązków i poszerzoną odpowiedzialnością. Często oznacza przejęcie stanowiska kierowniczego.
- Awans poziomy – w tej sytuacji pracownik nie uzyskuje stanowiska wyższego w hierarchii, lecz może trafić do innego zespołu, gdzie będzie mógł rozwijać swoje kwalifikacje przy bardziej wymagających projektach. To szansa na poszerzenie swoich kompetencji i wykazanie się.
- Awans kwalifikacyjny – wiąże się z uzyskaniem wyższych kwalifikacji, czy uprawnień. Pracownik wcale nie musi zmieniać ani stanowiska, ani warunków pracy.
- Awans płacowy – jak sama nazwa wskazuje, wiąże się ze zwiększeniem wynagrodzenia pracownika. Osoba zatrudniona zachowuje swoje stanowisko, lecz ze względu na swoje osiągnięcia pracodawca decyduje się na formę docenienia go poprzez wyższe zarobki.
Zmiana pracy w celu rozwoju
Niektóre firmy nie praktykują w swoich strukturach awansów. Wówczas osoba, która nie radzi już sobie z rutyną w obecnej pracy lub zwyczajnie chce spróbować czegoś nowego, może zdecydować się na zmianę pracy. Osoba, która ma duże doświadczenia może od razu aplikować do innej firmy na stanowisko wyższe w hierarchii. Być może pracodawca w nowej firmie doceni jej umiejętności i zaangażowanie oraz wyniki w poprzedniej pracy i zaoferuje lepsze wynagrodzenie, bardziej rozwojowy zakres obowiązków i odpowiedzialności. Takie rozwiązanie wymaga jednak przygotowania. Pracownik powinien wszystko zaplanować, najlepiej znaleźć nową pracę, jeszcze przed wręczeniem wypowiedzenia szefowi. To także szansa do prowadzenia negocjacji z obecnym pracodawcą. Być może w obliczu nadchodzącej straty pracownika, zdecyduje się jednak awansować go na wyższe stanowisko, dodać inne zadania czy zwiększyć wynagrodzenie.
Jednak trzeba mieć na uwadze, że takie działanie może w przyszłości wpłynąć na relacje z pracodawcą. Nie należy także mylić negocjacji z szantażem. Jeśli jeszcze nie zdecydowałeś się na odejscie do nowej pracy, prosisz szefa o awans i grozisz jednocześnie tym, że się zwolnisz, jeśli nie przystanie na Twoje warunki, to stawiasz się w niekorzystnym świetle. Przełożony może stracić do Ciebie zaufanie i nie tylko nie zgodzić się na awans, lecz również zacząć wątpić w Twoje miejsce w strukturach firmy.
Kiedy masz szanse na awans zawodowy?
Awans to nie jest coś, co należy się pracownikowi za sam fakt przychodzenia do pracy i realizację powierzonych zadań. Choć polityka niektórych firm zakłada również taki scenariusz. Zwykle jednak pracownik musi się wykazać, aby szef dostrzegł, że zasługuje na awans. W dojściu do sukcesu pomagają ambicja, duża motywacja w dążeniu do celu i zaangażowanie na rzecz rozwoju firmy. Jeśli pracujesz w firmie, która nie stawia jasnych warunków uzyskania awansu, pozostaje wykonywać swoją pracę jak najlepiej, tak by wyróżnić się na tle innych pracowników. Szef dostrzeże pracownika, który nie boi się podejmować trudnych zadań, który często sam wychodzi z inicjatywą, jest pomysłowy i chętnie podejmuje się nowych zadań. Odpowiedni kandydat do awansu to osoba pomocna, utrzymująca dobre relacje z innymi pracownikami i sumienna. Warto oczywiście także przeprowadzić dialog z pracodawcą, by wiedzieć, czy w ogóle jest szansa na uzyskanie takiego awansu.
W jaki sposób rozmawiać o awansie?
Jeśli w firmie awanse nie są oczywistością, to konieczne jest przeprowadzenie z szefem rozmowy w celu zakomunikowania mu potrzeby awansu. Nie jest to rozmowa, której należy się bać. We współpracy bardzo ważna jest znajomość obopólnych oczekiwań względem drugiej strony. Do rozmowy z szefem należy się odpowiednio przygotować. Ważne jest przygotowanie argumentów, które przemawiają za przyznaniem pracownikowi awansu. Szafa należy przekonać do tego, że pracownik rzeczywiście na to zasługuje. Ważny jest także wybór odpowiedniego momentu do rozmowy. Korzystniej jest wybrać czas, w którym firma dobrze prosperuje, niż moment kryzysu. Lepiej nie pytać szefa o awans przy okazji podczas przyrządzania porannej kawy, lecz umówić się na rozmowę na konkretny termin. W zależności od tego, jaka forma komunikacji jest w firmie stosowana, można udać się do szefa osobiście, ustalić termin z jego asystentem lub wystosować do szefa e-mail z propozycją spotkania.
Jakich argumentów używać?
Przygotowanie merytorycznych argumentów jest niezwykle istotne w rozmowie o zasadność przyznania awansu. Nie należy przy tym sugerować się emocjami, czy pobudkami prywatnymi, jak na przykład zaciągnięcie kredytu i potrzeba uzyskania wyższej pensji w związku z tym. Niewskazane jest również porównywanie się do innych pracowników i argumentacja, że skoro ktoś, kto w odczuciu pracownika gorzej wykonuje swoje obowiązki, otrzymał awans, to on tym bardziej powinien. To nie do pracownika należy decyzja o tym, komu przysługuje awans.
Niezależnie od tego, jaka jest Twoja motywacja dla osiągnięcia awansu, jak np. prestiż, rozwój zawodowy, czy wyższa pensja, musisz sporządzić argumenty mówiące o tym, jaką korzyść przynosisz firmie swoją pracą. Oprócz argumentów powinieneś także przemyśleć, na jakim dokładnie awansie Ci zależy. Podczas rozmowy zakomunikuj, czy chcesz rozwijać się w strukturach innego zespołu, zależy Ci na stanowisku kierowniczym, czy jedynie na zmianie warunków pracy. Poniżej przedstawiono kilka argumentów, które mogą okazać się pomocne w trakcie rozmowy o awans zawodowy.
Motywacja do pracy
Jeśli uważasz, że jesteś bardzo zmotywowaną osobą do pracy, potraktuj to jako Twój atut. Wiele osób przychodzi do pracy z poczuciem obowiązku wykonania przykrych zadań, myśląc o tym, by jak najszybciej wrócić do domu. Jeśli jesteś innym typem pracownika, zakomunikuj to szefowi. Niech wie, że rzeczywiście spełniasz się w swojej pracy i chcesz przysłużyć się w firmie. Powiedz, jak bardzo zależy Ci na tym, aby projekty były realizowane z korzyścią dla firmy i co robisz w kierunku, by to spełnić.
Relacje ze współpracownikami
Kadra zarządzająca woli awansować osoby, które odnajdują się w firmie i mają dobre relacje ze współpracownikami. Tacy pracownicy stanowią ważne spoiwo zakładu pracy i przyczyniają się do budowania tożsamości firmy i jej pracowników. Utrzymuj kontakt ze współpracownikami, oferuj im pomoc, doceniaj ich pracę. Nie ograniczaj swoich kontaktów wyłącznie do najbliższych pracowników. Nawiązuj relacje z pracownikami innego działu, by zawsze być na bieżąco z tym, co dzieje się w firmie.
Wyniki w pracy
Najmocniejszym argumentem są wysokie wyniki pracy. Jeśli przyczyniasz się do zwiększenia sprzedaży, dysponujesz danymi potwierdzającymi np. wyższy wskaźnik odsłon strony internetowej po wprowadzaniu Twoich zmian, koniecznie zobrazuj to, np. na wykresie. Pokaż, że Twoje zaangażowanie rzeczywiście przynosi zyski. To argument, z którym trudno dyskutować.
Podział obowiązków
Jeśli w ostatnim czasie bez zmian warunków umowy zostałeś obarczony dodatkowymi obowiązkami, np. po zwolnieniu się innego pracownika lub przez fakt, że dysponujesz odpowiednimi kwalifikacjami, to stanowi argument do wynegocjowania lepszych warunków, być może również awansu.
Kompetencje zawodowe
Jeśli myślisz o awanse na stanowisko kierownicze, musisz się wykazać jako lider. W sytuacji, gdy awansowano Cię już wcześniej na stanowisko lidera, wystarczy, że sprawdzisz się w tej roli dobrze, a stanowisko kierownicze się zwolni. Jednak jeśli w grupie nie ma lidera, korzystnie jest naturalnie zachowywać się jako osoba dowodząca grupą. Wychodź często z inicjatywą, wypowiadaj się w imieniu zespołu – oczywiście za zgodą swoich współpracowników. Szef, widząc Twoje działania, dostrzeże w Tobie naturalnego lidera i odpowiedniego kandydata na stanowisko kierownicze.
Wyższe kwalifikacje
Jeśli wcześniej pracodawca nie zaproponował Ci awansu ze względu na zbyt niskie kwalifikacje, spróbuj je podnieść. Warto wziąć udział w kursach, szkoleniach, czy pójść na studia podyplomowe, by uzyskać kwalifikacje niezbędne do pełnienia bardziej odpowiedzialnego zakresu obowiązków.
Kiedy starać się o awans?
Jeśli firma ma klarowne zasady działania awansów i zrealizowałeś zakładane warunki, to odpowiedni moment, by upomnieć się o możliwość awansu. Jeśli takich warunków nie ma, wówczas musisz dokonać autorefleksji i sam stwierdzić, czy rzeczywiście zasługujesz na awans. Należy jednak wybrać odpowiedni moment. Nie są nim z pewnością pierwsze miesiące pracy. Szybki awans to wyjątek. Warto poczekać, poznać firmę, wykazać się. O awansie warto pomyśleć po dwóch latach. Do rozmowy wybierz moment, w którym firma jest w dobrej kondycji finansowej. Sytuacją stwarzającą możliwości awansu jest również otwieranie nowych oddziałów przez firmę. Zwykle takie działanie wymaga zatrudnienia większej ilości pracowników, również kierowników. Jako pracownik zasłużony możesz ubiegać się o wyższe stanowisko w innej filii.
Jak skutecznie komunikować chęć awansu przełożonym?
Awans rzadko bywa efektem przypadku – częściej to efekt strategii i odpowiednio prowadzonej komunikacji. Tymczasem wielu pracowników czeka biernie, aż ktoś „zauważy ich potencjał”, co w praktyce zdarza się rzadko. Kluczem jest inicjatywa – ale nie nachalna, tylko przemyślana. Warto zacząć od rozmowy oceniającej wyniki pracy, podczas której można zapytać o możliwości rozwoju i oczekiwania wobec kandydatów do awansu.
Dobrze działa też stworzenie własnego planu rozwoju – z uwzględnieniem nowych kompetencji i projektów, które pracownik mógłby poprowadzić. Taki dokument pokazuje zaangażowanie i dojrzałość zawodową. Przełożeni nie czytają w myślach – jeśli nie wyrazisz swoich ambicji, mogą zakładać, że jesteś zadowolony z obecnego stanowiska. A szkoda byłoby przeoczyć szansę tylko dlatego, że zabrakło odwagi do rozmowy.
Czy dobre relacje z szefem mają wpływ na ścieżkę kariery?
Nie oszukujmy się – mają. Relacje międzyludzkie są równie ważne jak kompetencje, zwłaszcza w mniejszych firmach i strukturach o płaskiej hierarchii. To nie oznacza, że trzeba być lizusem. Chodzi raczej o budowanie zaufania, pokazywanie się jako osoba godna powierzenia odpowiedzialnych zadań, lojalna i profesjonalna. Często właśnie tacy pracownicy są pierwszym wyborem przy rozdawaniu awansów – niekoniecznie ci „najlepsi na papierze”.
To też kwestia tzw. „kultury dopasowania” – jeśli Twój styl pracy i sposób komunikacji rezonuje z wartościami przełożonego, łatwiej będzie mu widzieć Cię w roli lidera. Oczywiście relacje to tylko jeden z czynników – ale ignorowanie ich to jak gra w szachy bez patrzenia na przeciwnika. Można być świetnym zawodnikiem – ale bez strategii i relacji trudno będzie wygrać.
