Awans zawodowy nauczyciela – jak wygląda i ile trwa?

Nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, mianowany – większość osób słyszała kiedyś te pojęcia i wie, że są to stopnie awansu zawodowego nauczycieli. Nie wszyscy jednak mają świadomość, w jaki sposób można uzyskać dany stopień ani jak wygląda cała procedura awansu nauczycieli. Przeczytaj artykuł i dowiedz się więcej na ten temat.

Awans zawodowy nauczyciela

Czy wiesz, jakie są stopnie awansu zawodowego nauczycieli? Wszystko, co dotyczy tego zawodu, reguluje tzw. Karta Nauczyciela – ustawa uchwalona w 1982 roku i wielokrotnie nowelizowana w kolejnych latach. Dodatkowo zakres wymagań, sposób odbywania stażu i wiele innych kwestii dotyczących awansu zawodowego nauczyciela znajduje się również w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 2018 roku. Ile trwa staż na nauczyciela mianowanego? Jak zostać nauczycielem dyplomowanym? Na jakim stanowisku zarabia się najwięcej? Wyjaśniamy.

Awans zawodowy nauczycieli: rozporządzenie

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 roku w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez nauczycieli określa:

  • sposób odbywania stażu;
  • rodzaj dokumentacji załączanej do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego;
  • zakres wymagań do uzyskania poszczególnych stopni awansu zawodowego;
  • tryb działania komisji kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych;
  • wzory zaświadczeń o uzyskaniu akceptacji lub zdaniu egzaminu;
  • wzory aktów nadania stopnia awansu zawodowego.

Według rozporządzenia nauczyciel kontraktowy i mianowany dostarcza dyrektorowi placówki plan rozwoju zawodowego do wniosku o rozpoczęcie stażu. Podobnie nauczyciel stażysta z jednym wyjątkiem – ma on na to dwadzieścia dni od dnia rozpoczęcia zajęć w szkole.

Jakie są stopnie awansu zawodowego nauczycieli?

Rozdział 3a artykułu 9a Karty Nauczyciela wyróżnia cztery stopnie awansu zawodowego nauczyciela:

  • nauczyciel stażysta,
  • nauczyciel kontraktowy,
  • nauczyciel mianowany,
  • nauczyciel dyplomowany.

Każdy stopień wieńczy egzamin lub rozmowa kwalifikująca, o których przeczytasz w dalszej części artykułu.

Awans zawodowy nauczyciela stażysty

Zgodnie z artykułem 9d Karty Nauczyciela początkujący nauczyciel rozpoczyna staż na początku roku szkolnego (nie później niż w ciągu czternastu dni od rozpoczęcia zajęć). Taki staż trwa 9 miesięcy i nie wymaga składania żadnego wniosku. Nauczyciel stażysta nie ma również przydzielonego tzw. opiekuna stażu, o którym będzie mowa w dalszej części artykułu.

Awans zawodowy nauczyciela kontraktowego

Nauczyciel kontraktowy to tytuł, o który może rozpocząć starania nauczyciel stażysta po przepracowaniu 9 miesięcy. Awans na nauczyciela kontraktowego trwa 9 miesięcy. Starania o stopień nauczyciela kontraktowego (a potem mianowanego i dyplomowanego) odbywają się pod okiem opiekuna stażu.

Awans zawodowy nauczyciela mianowanego

Nauczyciel mianowany to osoba, która otrzymała wcześniej stopień nauczyciela kontraktowego, przepracowała w szkole co najmniej 2 lata, licząc od momentu nadania mu tytułu nauczyciela kontraktowego oraz uzyskała pozytywną ocenę dorobku zawodowego i zdała stosowny egzamin.

Awans zawodowy nauczyciela dyplomowanego

Nauczycielem dyplomowanym może zostać osoba, który ma stopień nauczyciela mianowanego, przepracowała w szkole minimum 12 miesięcy od dnia nadania tytułu nauczyciela mianowanego i uzyskała pozytywną ocenę dorobku zawodowego.

Awans zawodowy nauczyciela akademickiego lub osoby z 5-letnim stażem pracy

Zgodnie z rozdziałem 3a artykułu 9a pkt 3 Karty Nauczyciela, jeśli nauczyciel akademicki legitymuje się trzyletnim stażem pracy w szkole wyższej albo kandydat do pracy w szkole lub przedszkolu ma co najmniej pięcioletni okres pracy, w dzień rozpoczęcia współpracy w szkole uzyskuje stopień nauczyciela kontraktowego. Kolejnym stopniem awansu będzie nauczyciel mianowany i dyplomowany.

Inną strukturę awansu zawodowego nauczyciela ma nauczyciel akademicki ze stopniem naukowym (musi to być co najmniej stopień naukowy doktora) oraz minimum trzyletnim stażem pracy w szkole wyższej. W dniu nawiązania współpracy w szkole uzyskuje stopień nauczyciela mianowanego. To samo jest w przypadku nauczyciela akademickiego ze stopniem naukowym oraz co najmniej pięcioletnim stażem pracy w szkole wyższej.

Ile czasu zajmuje awans zawodowy nauczyciela?

Początkujący nauczyciel, aby uzyskać tytuł stażysty, musi przepracować minimum 9 miesięcy. Kolejne 9 miesięcy trwa przygotowanie do otrzymania stopnia nauczyciela kontraktowego. Następnie po dwuletnim okresie pracy w szkole, pedagog może rozpocząć starania o kolejny tytuł. Przygotowanie do uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego trwa 9 miesięcy. W przypadku nauczyciela mianowanego, który chce otrzymać ostatni stopień, czyli stopień nauczyciela dyplomowanego, jego staż pracy musi wynieść 12 miesięcy plus 9 miesięcy przygotowania. Chcąc przejść cały awans zawodowy bez żadnej przerwy, trzeba więc pracować 6 lat. Nie ma jednak takiego obowiązku.

Co się dzieje w przypadku przerwania stażu?

Może się zdarzyć, że w trakcie robienia awansu na dany stopień, staż pracy zostanie przerwany z powodu choroby, zwolnienia z pracy lub urlopu innego niż wypoczynkowy. W takiej sytuacji, gdy nieobecność trwa dłużej niż miesiąc, staż zostaje przedłużony o czas trwania tej nieobecności. Jeśli jednak nauczyciel nie pracuje dłużej niż rok, po powrocie zobowiązany jest do ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze, aby uzyskać dany stopień awansu zawodowego (nieważne czy to będzie stopień nauczyciela dyplomowanego, nauczyciela mianowanego czy kontraktowego).

Awans zawodowy nauczyciela a zarobki

Zarobki nauczyciela określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy. W zależności od stopnia awansu zawodowego i stażu pracy wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela wygląda następująco:

a) pedagog z tytułem magistra z przygotowaniem pedagogicznym:

  • nauczyciel stażysty – 2949 zł brutto miesięcznie,
  • nauczyciel kontraktowy – 3034 zł brutto miesięcznie,
  • nauczyciel mianowany – 3445 zł brutto miesięcznie,
  • nauczyciel dyplomowany – 4046 zł brutto miesięcznie.

b) pedagog z tytułem licencjata z przygotowaniem pedagogicznym:

  • nauczyciel stażysty – 2818 zł brutto miesięcznie,
  • nauczyciela kontraktowy – 2823 zł brutto miesięcznie,
  • nauczyciela mianowany – 3002 zł brutto miesięcznie,
  • nauczyciel dyplomowany – 3523 zł brutto.

Kim jest opiekun stażu?

Każdemu nauczycielowi, który rozpoczyna awans zawodowy, zostaje przydzielony opiekun stażu. Rolą opiekuna stażu jest udzielanie pomocy nauczycielowi odbywającemu staż w przygotowaniu i realizacji tzw. planu rozwoju zawodowego oraz opracowanie opinii o jego realizacji. Opiekun to swego rodzaju organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad nauczycielem.

Kto może zostać opiekunem stażu?

W przypadku nauczyciela kontraktowego niemożliwe jest zostanie opiekunem stażu. Tę rolę może pełnić jedynie nauczyciel mianowany lub dyplomowany za zgodą dyrektora szkoły. Na wniosek nauczyciela, który jest zainteresowany objęciem funkcji opiekuna, minister edukacji narodowej podejmuje decyzję, czy wpisać danego pedagoga na specjalną listę opiekunów stażu czy też nie. Jeśli wniosek jest rozpatrzony pozytywnie, minister zawiera umowę cywilnoprawną na okres pełnienia tej funkcji.

Ocena realizacji planu rozwoju zawodowego – ważna informacja dla nauczycieli ubiegających się o awans

Po zakończeniu stażu na dany stopień, nauczyciel składa (online) do Ministerstwa Edukacji Narodowej sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego wraz z opinią opiekuna stażu o realizacji zadań wymienionych w planie. Minister po zapoznaniu się z opiniami dołączonymi do sprawozdania ustala ocenę (pozytywną lub negatywną) w terminie 30 dni od dnia złożenia sprawozdania. Dyrektor szkoły nie ma wpływu na ocenę ministra.

Zadania komisji egzaminacyjnej

Nauczyciel, który odbył staż i otrzymał pozytywną ocenę ministra, aby uzyskać dany stopień awansu zawodowego, musi jeszcze zdać egzamin lub przejść rozmowę kwalifikacyjną przed powołaną przez ministra komisją. W tym celu musi złożyć do MEN-u wniosek dotyczący postępowania egzaminacyjnego (na stopień nauczyciela mianowanego) albo kwalifikacyjnego (na stopień nauczyciela kontraktowego lub mianowanego). Minister na wniosek nauczyciela powołuje komisję kwalifikacyjną/egzaminacyjną, w skład której wchodzą:

  • dwaj przedstawiciele ministra (w tym przewodniczący komisji);
  • dwaj eksperci z listy ekspertów prowadzonej przez ministra;
  • opiekun stażu.

Komisja po przeprowadzeniu egzaminu lub rozmowy wydaje nauczycielowi zaświadczenie, dzięki któremu zostaje on wciągnięty do specjalnego rejestru ministra.

Awans zawodowy nauczyciela bez odbywania stażu – czy jest możliwy?

Awans na stopień nauczyciela kontraktowego i mianowanego jest możliwy bez odbycia stażu w polskiej szkole. W tym celu nauczyciel musi złożyć do ministra stosowny wniosek:

  • o nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego, jeśli w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku przez co najmniej 5 lat szkolnych prowadził zajęcia w szkole za granicą;
  • o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego, jeśli w okresie 20 lat poprzedzających złożenie wniosku przez co najmniej 15 lat szkolnych prowadził zajęcia w szkole za granicą.
Oceń artykuł
2.2/5 (5)