Praca w bibliotece – jak zostać bibliotekarzem? Poznaj zarobki na stanowisku

Praca w bibliotece to zajęcie, o którym marzy wielu pasjonatów książek. Kojarzy się ze spokojem, zapachem książek i stabilnym zatrudnieniem. Również myślisz o karierze bibliotekarza? Zastanawiasz się, jak zostać bibliotekarzem? A może ciekawi Cię ile zarabia bibliotekarz? Interesują Cię najnowsze oferty pracy dla pracowników bibliotek, dzięki którym szybko zdobędziesz wymarzone zatrudnienie? Jeśli tak, to przeczytaj ten artykuł – dzięki nam wszystkiego się dowiesz!

Praca w bibliotece – wymagania

Teoretycznie do pracy w bibliotece nie jest potrzebne szczególne wykształcenie, jednak obserwując oferty pracy widać, że rekruterzy takiego wykształcenia oczekują. Jest to zgoła odmienne podejście niż podczas rekrutacji na stanowiska do księgarni internetowych online. W 2013 miała miejsce deregulacja zawodu bibliotekarza i obecnie łatwiej jest uzyskać ten zawód. Jednak kwestie awansów i wymagań określają placówki zatrudniające, np. szkoły wyższe. Od kandydata często wymaga się stażu, doświadczenia w archiwach, czy ośrodkach informacji naukowej. W wymaganiach pojawiają się także poniższe elementy.

• Umiejętność obsługi komputera, a w szczególności pakietu Microsoft Office (Word, Excel).
• Znajomość systemów bibliotecznych.
• Gotowości do pracy w określonych godzinach (dyżury często dochodzą do wieczora).
• Komunikatywność – ponieważ zawód bibliotekarza polega na pracy z ludźmi, zatem powinien wykazywać umiejętności pracy z ludźmi. Utrzymać kontakt z czytelnikami, potrafić im doradzić i udzielić niezbędnych informacji;
• Dokładność – bibliotekarz musi być dokładny w swojej pracy, ponieważ często wykonuje zadania żmudne, co sprzyja pomyłkom. Do tego dobry bibliotekarz nie może mieć problemów z koncentracją.
• Zamiłowanie do książek – każdy pracodawca preferuje pracownika z pasją do wykonywanego zawodu. Dzięki temu ma pewności, że ten całkowicie poświęci się swojej pracy i będzie ją wykonywać dobrze. Nie inaczej jest w przypadku i bibliotekarza, od którego wymaga się zainteresowaniach książkami, czy informatologią.
• Znajomość źródeł informacji – bibliotekarz często musi dotrzeć do jakiejś informacji, aby ułatwić sobie to zadanie, musi znać poszczególne bazy danych i mieć zdolności infobrokerskie.
• Wnikliwość – bibliotekarz nie tylko wypożycza książki, lecz także pilnuje przestrzeni bibliotecznej, dlatego musi być uważny i sprawdzać, czy któryś z klientów przypadkiem nie wynosi ze sobą książki, która dostępna jest tylko na miejscu czytelni,
• Dobra organizacja – bibliotekarz powinien być zorganizowany, ponieważ ma wiele zadań do zrealizowania i musi zadbać o ich terminowe wykonanie. Ponadto powinien dbać o porządek, co również wpisuje się w organizację pracy własnej. Książki łatwo się kurza, duża ilość książek sprawia, że nawet sporządzając dokładny inwentarz, można się w tym wszystkim pogubić.

Czym zajmuje się bibliotekarz?

Myśląc o bibliotekarzu, pojawia nam się obraz osoby, która wypożycza książki i je odbiera, albo wysyła upomnienia pocztą. Przez pryzmat tego rodzaju wyobrażeń, praca w bibliotece wydaje się błaha i trywialna, gdzie bibliotekarz ma pracować w miłej atmosferze, wyłącznie dbając o miejscowe zbiory. Tymczasem do zadań bibliotekarza należy wiele innych czynności, takich jak:

• realizacja zamówień bibliotecznych,
• zwrot materiałów bibliotecznych,
• zachowanie poprawnego układu zbioru na półkach bibliotecznych,
• selekcja książek,
• przekazanie zbioru na makulaturę,
• utrzymanie porządku,
• kompletowanie zmagazynowanych zbiorów,
• dbanie o stanie bezpieczeństwo książek,
• udzielanie informacji,
• pozyskiwanie funduszy bibliotecznych,
• promocja czytelnictwa, negocjacje z księgarniami,
• organizacja wydarzeń, na przykład spotkań z autorami, czy zajęć dla dzieci,
• indeksowanie,
• szkolenie nowych pracowników.

Jak zatem widzisz, miejska biblioteka publiczna, czy jakakolwiek inna, nie jest miejscem, w którym można beztrosko spędzać czas, choć bibliotekarze i tak na ogół chwalą swoją pracę. Według wielu pracowników biblioteki, stanowisko na jakim przyszło im się spełniać, jest niezwykle satysfakcjonujące, a codzienna praca – pełna niespodzianek i ciekawych aktywności.

Praca – Opole. Sprawdź aktualne ogłoszenia na GoWork.pl.

Biblioteka publiczna – jakie predyspozycje i umiejętności są wymagane?

Jak przeczytasz niżej, prawo jest już wyjątkowo łaskawe w kwestii umiejętności, jakie powinien posiadać bibliotekarz – ani Kodeks Pracy, ani pokrewne ustawy, nie regulują już ani wymaganego poziomu wykształcenia, ani aktywności pobocznych, jakich musiałby imać się człowiek wykonujący ten zawód. Teraz, każda biblioteka sama ustala warunki, na których zaprasza do współpracy – niemniej, prawo to nie wszystko.

Jako, że mówimy o środowisku akademickim, naukowym, należy się spodziewać, że biblioteka nie przyjmie każdego. Niemniej, kwestie związane ze stopniem wykształcenia zdają się być oczywiste – przeczytasz o nich niżej. Co jednak, jeśli od strony formalnej spełniamy już wszystkie wymogi? Jakie cechy charakteru i kompetencje są w cenie? Czego biblioteka będzie od nas wymagać w codziennej pracy?

Biblioteka publiczna – kompetencje miękkie

Jeżeli codziennie zaczytujesz się w dziełach Józefa Zachariasza Bema, bez trudu przywołujesz dowolne utwory Adama Mickiewicza, znasz biografie nawet najbardziej niszowych poetów i pisarzy polskich, a nieobce Ci są również najświeższe nowinki ze świata literatury – jesteś na dobrej drodze. Niestety, samo posiadanie wiedzy nie wystarczy – musisz ją jeszcze zrozumiale wyłożyć.

Wojewódzka Biblioteka Publiczna, biblioteka miejska, a nawet biblioteka szkolna (czy w szczególności – uniwersytecka) to miejsce, do którego niezwykle często zaglądają ludzie światli, wymagający kompleksowych informacji na temat dostępnego zbioru. Nierzadko bibliotekarze muszą wejść w długą, acz porywającą debatę z odwiedzającym bibliotekę zainteresowanym – dopełnić jego wiedzę, udzielić sprostowania, czy poszerzyć horyzonty.

Z tego względu, biblioteka najchętniej przyjmuje do pracy osoby obdarzone talentem oratorskim, pełne pasji do świata literatury i chętne do stałego poszerzania swojej wiedzy i zakresu kompetencji. Masz prawo myśleć, że biblioteka to miejsce, w którym pracę znajdują przede wszystkim osoby ciche i spokojne – wszak taki panuje stereotyp. Tak naprawdę jednak, większość specjalistów to zapaleni pasjonaci, ekstrawertycy, zdolni opowiadać o swoich zainteresowaniach godzinami.

Biblioteka publiczna – kompetencje twarde

Pewne kompetencje twarde, związane nieodzownie z pełnieniem obowiązków zawodowych w bibliotekach, są relatywnie oczywiste i opisujemy je w niniejszym artykule. Niemniej, wiele kwestii pobocznych, uzależnionych jest ściśle od tego, do jakiej placówki będziesz przesyłać swoje CV. Wojewódzka Biblioteka Publiczna, czy biblioteka którą administruje np.: Akademia Pedagogiki Specjalnej, postawią przed Tobą inne wymagania dodatkowe, niż, dajmy na to, biblioteka szkolna.

W przypadku tej drugiej, niezbędne będą umiejętności pedagogiczne, w szczególności zdolności animacyjne, które pozwolą przekazać dzieciom wiedzę w odpowiedni dla nich sposób. Młodsze osoby często odwiedzają gmachy bibliotek miejskich, więc aplikując do takiej, również pamiętaj o swoich zdolnościach w pracy z dziećmi.

Niemniej, szereg bibliotek – czy to szkolna, wojewódzka, czy uniwersytecka – przeprowadza często najrozmaitsze wydarzenia kulturalne, mające na celu szeroko pojęte promowanie literatury. To właśnie bibliotekarz będzie odpowiedzialny za ich przebieg – upewnij się, że Twoje kwalifikacje Ci na to pozwalają.

Praca w bibliotece – jaki stopień wykształcenia jest wymagany?

Aby z sukcesem obrać zawód bibliotekarza, należy ukończyć szkołę średnią. Jednak większość ofert pracy wymaga od kandydatów wykształcenia wyższego. Doskonałym wyborem dla miłośnika książek jest kierunek bibliotekoznawstwo, jednak bibliotekarzem można zostać również z pokrewnego kierunku. Oczywiście szansę na wybór spośród wielu kandydatów wzrosną, jeśli kandydat będzie miał ukończone studia magisterskie. Na studiach bibliotekarskich studenci pozyskują wartościową wiedzę na temat pisma, czytelnictwa, czy archiwizacji. Zapoznania się z biografią i historią książek.

Poznanie zagadnień z zakresu informacji naukowej pozwala im sprawnie poruszać się w przestrzeni bibliotekarskiej i trafną rekomendację pozycji czytelniczych. Na rynku dostępne są także kursy biblioteczne z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej. Kursy są opracowane w zgodzie z programem kursu kwalifikacyjnego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Po ukończeniu kursu bibliotekarz otrzymuje dokument poświadczający zdobyte kwalifikacje zgodne z wytycznymi Ministerstwa.

Biblioteka publiczna – jak wyglądała praca przed deregulacją?

Sama praca w bibliotece przed deregulacją zawodu, nie różniła się zbytnio od aktualnej. Do zadań pracowników nadal zaliczało się udostępnianie zainteresowanym określonych dzieł, czy dbałość o przechowywane zbiory. Inaczej jednak sprawa wyglądała w kwestii awansów na poszczególne stopnie bibliotekarskie. Prawo ściśle regulowało kryteria, podług których można było awansować na stopień „bibliotekarz dyplomowany” – najważniejszym kryterium było posiadanie wykształcenia wyższego. Dzisiaj kompetencje ustawodawcy przejęły uniwersytety i to one określają konkretne wymogi.

Praca w bibliotece szkolnej

Nie tylko biblioteka miejska, czy praca w bibliotekach publicznych stanowią środowisko zatrudnienia bibliotekarzy. Przedstawiciele zawodu są potrzebni również w szkołach. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 1 sierpnia 2017 roku w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, kwalifikacje do pełnienia stanowiska nauczyciela bibliotekarza z wyjątkiem bibliotek pedagogicznych posiada osoba która:

1. ukończyła studia w zakresie bibliotekoznawstwa, na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne lub
2. posiada wykształcenie na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej oraz przygotowanie pedagogiczne, a ponadto ukończyła:

• studia pierwszego stopnia, studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny, w zakresie bibliotekoznawstwa, lub
• zakład kształcenia nauczycieli w specjalności bibliotekoznawstwo, lub
• pomaturalne studium bibliotekarskie.

Ponadto warto zaznaczyć, że kwalifikacje do pełnienia rzeczonego stanowiska w szkole podstawowej ma również osoba, która ukończyła zakład kształcenia nauczycieli w specjalności bibliotekarstwo. Aby pełnić służbę biblioteczną w bibliotece publicznej dla dzieci i młodzieży należy mieć przygotowanie pedagogiczne. Studia z bibliotekoznawstwa nie są wymagane.

Praca w bibliotece bez wykształcenia

O ile można znaleźć pracę jako bibliotekarz, nie posiadając wykształcenia wyższego, o tyle bez matury się nie obejdzie. Jednak nie trzeba mieć kierunkowego wykształcenia, choć zdecydowanie pomoże humanistyczne. Ważne jest pozyskanie wiedzy z zakresu:

• baz danych (szczególnie tych dotyczących nauki),
• katalogowania,
• procesu poprzedzającego wypożyczanie książek,
• ustaw regulujących działanie poszczególnych instytucji kultury,
• opracowania książek, czy czasopism.

Jak zostać bibliotekarzem?

Jak już wyżej wspomniano, aby zostać pracownikiem biblioteki, trzeba móc pochwalić się odpowiednim wykształceniem. Można się także posłużyć kursem dla bibliotekarzy. Jakie są miejsca pracy w tym zawodzie? Bibliotekarz znajdzie pracę w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej, może go zatrudnić Miejska Biblioteka Publiczna, czy biblioteki szkolne i akademickie. Osoby, które chciałyby zwiększyć swoje szanse, mogą udać się na studia do takich uczelni, jak Uniwersytet Warszawski (Wydział dziennikarstwa informacji i bibliologii), Uniwersytet Śląski w Katowicach (Wydział Filologiczny), czy Uniwersytet Łódzki (Wydział Filologiczny).

Dopiero gdy uzyskamy odpowiednie kwalifikacje, możemy szukać ofert pracy dla bibliotekarza. Propozycje zatrudnienia można spotkać na popularnych stronach z ogłoszeniami, jednak warto zapoznać się z aktualnymi ofertami pracy w Centralnej Bazie Ofert Pracy, gdzie znajdują się propozycje zatrudnienia z całej Polski. Często można tam znaleźć oferty pracy w organach administracji publicznej, czy instytucjach kultury. Portal Lustro Biblioteki także jest dobrym miejscem do szukania pracy, ogłasza się tam np. Wojewódzka Biblioteka Publiczna.

Biblioteka publiczna – wolontariat

Jeżeli poważnie myślisz o pracy w bibliotece, a obawiasz się, że Twoje referencje nie są aktualnie dostatecznie bogate, by mierzyć się z resztą kandydatów, aplikujących na rzeczone stanowisko, możesz postarać się o pełnienie wolontariatu w dowolnej placówce. Biblioteki z radością przyjmują w swoje szeregi wolontariuszy, którzy nie tylko odciążają obsługę z niektórych, codziennych obowiązków, ale też chłoną wiedzę, którą bibliotekarze uwielbiają się dzielić.

Taką przygodę możesz potraktować jako staż, czy praktyki. Po jej zakończeniu, będziesz mógł wpisać do CV informację, że miałeś już doświadczenie w pracy na tym samym stanowisku. A kto wie, być może otrzymasz jeszcze osobistą rekomendację od jednego z członków bibliotekarskiej społeczności? W takiej sytuacji, Twoje notowania jeszcze bardziej wzrosną!

Ile zarabia bibliotekarz?

​Zarobki bibliotekarzy w Polsce zależą od wielu czynników, takich jak doświadczenie zawodowe, poziom wykształcenia, miejsce zatrudnienia oraz region kraju. Według danych z portalu wynagrodzenia.pl, mediana miesięcznego wynagrodzenia całkowitego na stanowisku bibliotekarza wynosi 5 870 zł brutto, co oznacza, że połowa osób na tym stanowisku zarabia między 5 240 zł a 6 990 zł brutto.

Czynniki wpływające na wynagrodzenie bibliotekarza

1. Doświadczenie zawodowe i stopień stanowiska: osoby z większym doświadczeniem oraz wyższym stopniem zawodowym, takim jak starszy bibliotekarz czy kustosz, mogą liczyć na wyższe wynagrodzenie.

2. Miejsce zatrudnienia: wynagrodzenia mogą się różnić w zależności od typu biblioteki (np. publiczna, akademicka) oraz regionu. W dużych miastach, takich jak Warszawa, zarobki mogą być wyższe niż w mniejszych miejscowościach. Przykładowo, w Warszawie oferowano stanowisko kierownika Działu Administracji z wynagrodzeniem od 7 200 do 9 000 zł brutto. ​

3. Wykształcenie i specjalizacja: bibliotekarze z wyższym wykształceniem oraz specjalizacją w określonych dziedzinach mogą otrzymywać wyższe wynagrodzenie.

Przykładowe oferty pracy i wynagrodzenia

• Nauczyciel bibliotekarz w Szkole Podstawowej nr 16 w Gdańsku: wynagrodzenie podstawowe do 7 098 zł brutto. ​

• Młodszy bibliotekarz/Starszy kustosz w Bibliotece Narodowej: wynagrodzenie podstawowe do 7 300 zł brutto.

CV i list motywacyjny dla bibliotekarza

Skuteczne CV i odpowiedni list motywacyjny, to w zasadzie fundament .. Poniżej znajdziesz pewne dobre praktyki, dzięki którym ulepszysz swoje podanie, a tym samym zwiększysz szanse na zatrudnienie jako pracownik biblioteki. Miej na uwadze, że w tej branży, opracowywanie CV i listu motywacyjnego powinno być spersonalizowane pod kątem odbiorcy. Jeżeli masz już gotowy szablon, spróbuj go przeredagować w odniesieniu do treści ogłoszenia z Internetu (lub innego miejsca, w którym dane ogłoszenie znalazłeś).

1. W składanym CV należy wskazać swoje wykształcenie. To najważniejszy czynnik, który wpływa na decyzję o zainteresowaniu się kandydaturą przez rekrutera.
2. Przy każdym etapie warto krótko opisać te punkty edukacji, które mogą się okazać przydatne w zawodzie bibliotekarza. Jeśli w szkole pomagałeś w bibliotece w charakterze wolontariusza, warto o tym wspomnieć zarówno w CV, jak i w liście motywacyjnym.
3. W CV warto zamieścić podsumowanie zawodowe, które będzie stanowiło wstęp do zaznajomienia się z kandydatem w liście motywacyjnym.
4. Jeśli w ogłoszeniu o pracę zostały ujęte wymagania, konstruując swoje CV i list motywacyjny bibliotekarza/bibliotekarki, należy nawiązać do tych wymagań. Przykładowo, jeśli oczekiwania dotyczą umiejętności obsługi programu Microsoft Office, warto poświadczyć o wykorzystaniu tego programu w pisaniu, np. pracy licencjackiej.
5. W CV należy rozbudować moduł związany z umiejętnościami. Warto wspomnieć po prostu o znajomości źródeł informacji, czy konstruowaniu baz danych.
6. W liście motywacyjnym, jak sama nazwa wskazuje, należy podać motywację, która skłoniła kandydata do złożenia aplikacji. Napisz pracodawcy, co podoba Ci się w rzeczonym zawodzie i dlaczego zdecydowałeś się nim zostać. Powodem może być na przykład zamiłowanie do książek, czy potrzeba pracy w spokojnym otoczeniu. Poinformuj pracodawcę, dlaczego zdecydowałeś się kandydować akurat na oferowane przez niego stanowisko.
7. Używaj zwrotów grzecznościowych i zachowaj oficjalny ton. Praca bibliotekarza ma naukowy charakter. W środowisku bibliotekarskim obowiązują akademickie normy komunikacji.
8. Nie zapomnij o tym, by u końca Twojego CV znajdowała się aktualna klauzula informacyjna RODO. To drobny szczegół, ale rekruterzy wielokrotnie zaznaczają, że przeprowadzenie procesu w przypadku jej braku będzie niemożliwe. Owszem, wielu przymyka na to oko – nie licz jednak, że tak się stanie w naukowym środowisku bibliotekarzy, gdzie dbałość o szczegóły stawiana jest na pierwszym miejscu.

Jak zatem widzisz, sama praca w bibliotece – choć potrafi przynieść sporo satysfakcji – wcale nie należy do najprostszych. Rekrutacja na określone stanowiska również nie jest najłatwiejsza. Niemniej, wierzymy, że podążając za udzielonymi Ci w tym artykule radami i korzystając z dostępnych w nim informacji, znacząco zwiększysz swoje szanse na świetlną karierę w zawodzie. Trzymamy za Ciebie kciuki!