Podwyżka inflacyjna to jeden ze sposobów na dostosowanie wynagrodzeń do spadku siły nabywczej pieniądza. Przedsiębiorstwa decydują się na jej wprowadzenie, aby uchronić zarobki pracowników. Co to jest podwyżka inflacyjna? Czy jest obowiązkowa? Sprawdź!
Podwyżka inflacyjna jest jednym z ciekawszych mechanizmów z obszaru negocjowania wynagrodzenia. Postępująca inflacja sprawia, że siła nabywcza zarobionych przez nas pieniędzy spada z roku na rok. To znaczy, że w związku z podwyżką inflacji, kupimy mniej produktów za podobną kwotę, niż w roku przed jej wystąpieniem. Właśnie dlatego niektórzy pracodawcy wprowadzają u siebie podwyżkę inflacyjną, która ma niwelować negatywne skutki spadku wartości pieniądza. Czy podwyżka inflacyjna jest obowiązkowa? Jaka jest podstawa prawna i na jakich zasadach się ją przyznaje?
Szukasz pracy? Praca w Bydgoszczy czeka, aż ją odkryjesz!
Spis treści
Podwyżka inflacyjna – co to jest?
O waloryzacji w związku z postępującą inflacją słyszymy zazwyczaj w kontekście corocznych podwyżek emerytur i rent. Podwyżką inflacyjną obejmuje się także najniższą krajową, w myśl ustawy z 2002 roku o wynagrodzeniu minimalnym. Najmniej popularnym wzrostem inflacyjnym jest wewnątrzzakładowa podwyżka, która ma niwelować skutki postępującego spadku wartości pieniądza.
Podwyżkę inflacyjną regulują przepisy wewnątrzzakładowe, czyli tzw. regulamin zakładu pracy. Jeżeli pracodawca wprowadził taki mechanizm, to wynagrodzenia zasadnicze pracowników zostają poddane corocznej waloryzacji o wskaźnik inflacji rocznej podanej przez GUS. Warto dodać, że wskaźnik inflacji dotyczy roku poprzedzającego waloryzację pensji.
Temat podwyżki inflacyjnej powrócił wraz z rokiem 2021, kiedy wskaźnik inflacji przekroczył aż 17%. Wielu pracowników oczekiwało, że automatycznie nastąpi wzrost wynagrodzeń i zostaną podane konkretne kwoty podwyżek inflacyjnych. Niestety w wielu zakładach podwyżki inflacyjnej nie było. Może mieć to związek z trudną sytuacją przedsiębiorców, którzy musieli mierzyć się z galopującymi kosztami prowadzenia działalności i wprowadzić ograniczenie inwestycji powiązanych z rozwojem firmy. Oczywiście są firmy, które dokonały sporych podwyżek wynagrodzeń, jednak znaczna część nie zdecydowała się na waloryzację wynagrodzeń.
Jak inflacja wpływa na wynagrodzenia?
Inflacja zmniejsza realną wartość pieniądza, co oznacza, że za te same wynagrodzenie można kupić mniej dóbr i usług niż wcześniej. Wzrost cen na rynku powoduje, że pracownicy odczuwają spadek siły nabywczej swoich pensji. Brak odpowiednich podwyżek inflacyjnych może prowadzić do spadku motywacji oraz zadowolenia z pracy. Dlatego regularne przeglądy wynagrodzeń i ich dostosowywanie do inflacji są kluczowe dla utrzymania odpowiedniego standardu życia pracowników oraz ich lojalności wobec pracodawcy.
Podwyżka inflacyjna: wynagrodzenia – ile procent?
Jak wspomnieliśmy, wysokość podwyżki inflacyjnej zależy od wskaźnika inflacji za poprzedni rok. Na podstawie danych przedstawionych przez GUS, ustala się, o ile procent podnieść wynagrodzenia pracowników. Przyjmując, że średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wzrósł w 2024 roku o 3,6%, średnia wysokość podwyżki inflacyjnej w 2025 roku również powinna obejmować 3,6%. Z danych NBP oraz prognoz ekonomistów wynika, że w lipcu 2025 r. inflacja konsumencka mogła spaść do ok. 2,8% rok do roku. Jest to znacznie mniej niż w latach poprzednich, zatem następna podwyżka może być niższa.
Każdy pracownik, którego wynagrodzenie objęto podwyżką tego rodzaju – powinien interesować się zeszłorocznym wskaźnikiem inflacji. Dzięki temu z łatwością może wyliczyć, czy wzrost wynagrodzenia był zgodny z zasadami przedstawionymi w regulaminie wewnątrzzakładowym.
Czy podwyżka inflacyjna jest obowiązkowa?
Co, jeśli w Twoim zakładzie pracy nie obowiązuje podwyżka inflacyjna? Czy jest obowiązkowa, a pracodawca łamie przepisy Kodeksu pracy? Zdecydowanie nie. Podwyżka niwelująca inflację jest dobrowolna. To znaczy, że pracodawca może (ale nie musi) wprowadzić taki mechanizm w swoim przedsiębiorstwie. Warto dodać, że jeśli taki punkt regulaminu został wprowadzony w życie, to pracodawca powinien się z niego wywiązywać. Podwyżka inflacyjna przysługuje też w trakcie urlopu macierzyńskiego lub po powrocie do pracy z urlopu wychowawczego. Usprawiedliwiona nieobecność w pracy nie pozbawia pracowników prawa do regulaminowej podwyżki.
Podwyżka inflacyjna w budżetówce – podstawa prawna
Istnieją branże, w których wysłanie podania o podwyżkę mija się z celem. Podwyżka inflacyjna w budżetówce nie zależy od dobrej woli przełożonego, a od szeregu ustaw i innych aktów prawnych. Ustawa okołobudżetowa i Rada Dialogu Społecznego ustalają, jakie będą tegoroczne podwyżki inflacyjne w budżetówce (i czy w ogóle będą). To znaczy, że realne podwyżki pracowników budżetówki są w dużej mierze decyzją polityczną, na którą wpływ ma wiele czynników niezależnych od kierownictwa placówki.
Wzrost wynagrodzeń = wzrost wydajności: pozytywne skutki podwyżek inflacyjnych
W kodeksie pracy nie istnieje żaden zapis, który nakazywałby pracodawcom waloryzację wynagrodzeń. Jednak brak podwyżki wynagrodzeń może przyczyniać się do spadku motywacji, brak chęci do solidnej pracy, a także do zwiększenia rotacji pracowników. Z powodu postępującej inflacji, pracownicy będą szukali bowiem innego zatrudnienia i wyższych pensji, aby utrzymać standard życia w aktualnej kondycji gospodarki.
Dostosowanie wysokości pensji do wskaźnika inflacji niesie ze sobą szereg pozytywnych skutków. Co dla firmy przyniesie wzrost wynagrodzeń? Jest to odpowiedź na oczekiwania pracowników, która nie tylko buduje pozytywny wizerunek pracodawcy, ale także wiąże się ze wzrostem wydajności pracy oraz popycha zespół w stronę budowania dobrych relacji z pracodawcą. Co na rynku pracy jest często powiązane z lojalnością pracowników.
Z badania przeprowadzonego przez Barometr Polskiego rynku Pracy obecnie około 17% firm planuje dać podwyżki wyłącznie w związku z podniesieniem płacy minimalnej. Natomiast 22% pracodawców chce w jakiś sposób wyrównać skutki inflacji w ramach podwyżki inflacyjnej. Warto także zaznaczyć, że aż 14% przedsiębiorców planuje dać podwyżki niezależnie od dalszego wzrostu inflacji lub jej spadku.
Jeśli pracodawca w wewnętrznym regulaminie wynagrodzeń lub regulaminie zakładowym zobowiązał się do udzielnie podwyżek inflacyjnych co roku, musi podnieść pensję o aktualną wysokość inflacji. Warto jednak zaznaczyć, że decyzja o tym, czy pracodawca zwiększy wszystkie składniki wynagrodzenia, czy weźmie tylko pod uwagę stawkę wynagrodzenia zasadniczego, należy do niego.
Co zamiast podwyżki inflacyjnej?
Podwyżka inflacyjna nie jest jedynym sposobem, w jaki pracodawca może wspierać pracowników w obliczu rosnących kosztów życia. Alternatywą mogą być jednorazowe premie inflacyjne, które są wypłacane w celu częściowej rekompensaty za wzrost kosztów utrzymania. Inne możliwości to dodatki do wynagrodzenia, jak bony żywieniowe, zwiększone dofinansowanie do benefitów pracowniczych, takich jak opieka medyczna czy karnety sportowe, a także elastyczne formy wynagrodzenia, które pozwalają pracownikom lepiej zarządzać swoimi finansami.
Jak wylicza się podwyżkę inflacyjną w państwowej sferze budżetowej?
W państwowej sferze budżetowej, czyli w instytucjach finansowanych ze środków publicznych, wysokość podwyżki inflacyjnej bywa ściśle powiązana z decyzjami politycznymi i regulacjami rządowymi. Główny Urząd Statystyczny publikuje corocznie wskaźnik inflacji, który jest kluczową podstawą do waloryzacji wynagrodzeń w tej grupie zawodowej.
Praktyce oznacza to, że budżetówka musi dostosować poziom wynagrodzeń do aktualnych danych GUS, jeśli stosowne przepisy tak stanowią. Czym jest podwyżka inflacyjna w tym kontekście? To automatyczne lub quasi-automatyczne zwiększenie pensji proporcjonalnie do wzrostu cen towarów i usług, co ma chronić realną wartość zarobków pracowników sektora publicznego przed skutkami inflacji.
Na co szczególnie zwrócić uwagę rozmawiając o podwyżce inflacyjnej z pracodawcą?
Podczas negocjowania podwyżki inflacyjnej warto odwoływać się do danych, jakie przedstawia Główny Urząd Statystyczny, ponieważ są one oficjalnym i bezstronnym źródłem informacji o wskaźniku inflacji. W rozmowie z przełożonym należy podkreślić, czym jest podwyżka inflacyjna – to próba wyrównania utraty siły nabywczej wynagrodzeń z powodu inflacji, bez której realna płaca maleje.
Praktyce oznacza to, że jeśli Twoje wynagrodzenie nie jest podniesione zgodnie z wskaźnikiem inflacji, tracisz finansowo mimo stałej wysokości wypłaty. W państwowej sferze budżetowej są określone mechanizmy waloryzacji, ale w sektorze prywatnym warto zapytać pracodawcę o możliwość takiego rozwiązania wewnątrz firmy. Kluczowe jest jasne zakomunikowanie, że wzrost kosztów życia z powodu inflacji wymaga odpowiedniego dostosowania wynagrodzenia, by utrzymać dotychczasowy standard życia.
