Umowa o dzieło między osobami fizycznymi – kto płaci podatek?

Umowa o dzieło z osobą fizyczną to coś, na co decydują się przedsiębiorstwa, które nie planują wiązać się z kimś umową o pracę. W niektórych przypadkach to dwie osoby fizyczne podejmują współpracę na zasadach umowy cywilnoprawnej. Kto płaci podatek w takiej sytuacji?

Zawieranie umów w życiu codziennym kojarzy się często z prowadzeniem przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej, z formalnymi transakcjami między przedsiębiorcami lub z klientami. Jednak umowy cywilnoprawne mogą być także zawierane pomiędzy osobami fizycznymi, które nie prowadzą działalności gospodarczej. W szczególności dwie najpopularniejsze formy takich umów to umowa zlecenia oraz umowa o dzieło. Obie mają swoje unikalne cechy i różnice, a także różny sposób opodatkowania.

Umowa o dzieło między osobami prywatnymi

Umowa o dzieło to dokument, który zawierany jest w celu współpracy między dwiema stronami, gdzie jedna strona zobowiązuje się do dokonania jakiegoś dzieła, a druga do zapłaty za wykonanie tego dzieła. Jest to umowa cywilnoprawna, która obok umowy zlecenie, czy o świadczenie usług zawierana bywa zamiast umowy o pracę. Umowy cywilnoprawne to wciąż najpopularniejsze sposoby podejmowania współpracy z osobami wykonującymi dane usługi. W tym przypadku często spotykanym scenariuszem jest umowa o dzieło z osobą fizyczną i przedsiębiorstwem.

Warto wiedzieć, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby umowa o dzieło została zawarta między dwiema osobami fizycznymi, z których żadna nie prowadzi działalności gospodarczej. Sama forma współpracy jest stosunkowo jasna. Jedna osoba fizyczna zleca drugiej wykonanie jakiegoś dzieła, za które najczęściej oferuje z góry określoną zapłatę. Wątpliwości zaczynają się wtedy, gdy zachodzi konieczność uregulowania kwestii podatkowych. Jaki PIT trzeba wypełnić? Kto płaci podatek?

Szukasz pracy? Praca w Poznaniu czeka, aż ją odkryjesz!

Kategorie umów cywilnoprawnych

Umowa o dzieło jest specyficzną formą umowy cywilnoprawnej. W umowie o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Kluczowym elementem tej umowy jest osiągnięcie konkretnego rezultatu, czyli wykonanie dzieła, które spełnia zdefiniowane wcześniej wymagania. Przykładami mogą być różnego rodzaju projekty, takie jak stworzenie strony internetowej, napisanie książki, czy wykonanie mebli na zamówienie. Ważne jest, aby dzieło miało cechy, które pozwolą je zindywidualizować.

Umowa o dzieło różni się od umowy zlecenia, która skupia się głównie na staranności wykonania określonych czynności, niekoniecznie prowadzących do określonego rezultatu. W umowie zlecenia nie jest istotne, czy zleceniobiorca osiągnie zamierzony cel, ważne jest jedynie, aby wykonywał powierzone mu zadania w sposób staranny. Umowa zlecenia ma zatem bardziej otwarty charakter, natomiast umowa o dzieło jest bardziej skoncentrowana na konkretnym, wymiernym wyniku.

Umowa o dzieło z osobą fizyczną – podstawowe informacje

Umowa o dzieło z osobą fizyczną to często spotykany stosunek zawodowy. Nad poprawnością współpracy czuwają przepisy Kodeksu cywilnego, który chroni zainteresowane strony przed możliwymi nadużyciami. Z zasady taką umowę zawiera przedsiębiorstwo, które zleca osobie fizycznej wykonanie jakiegoś dzieła. Przedmiotem umowy jest wykonanie jakiejś czynności bądź dzieła, za które przysługuje odpowiednia zapłata. W tym przypadku to przedsiębiorstwo jest płatnikiem składek i to ono zajmuje się kwestiami związanymi np. z zapłatą zaliczki na poczet podatku dochodowego. Na taką współpracę może zdecydować się np. freelancer, który nie jest zainteresowany wiązaniem się z firmą na stałe.

Sytuacja ulega zmianie, gdy podpisywana jest umowa o dzieło między osobami fizycznymi, które nie prowadzą działalności gospodarczej. W takim przypadku płatnik składek nie występuje. Zatem kto płaci PIT?

Umowa o dzieło a obowiązki podatkowe

Kiedy zawieramy umowę o dzieło między osobami fizycznymi, ważne jest zrozumienie kwestii związanych z opodatkowaniem tej formy umowy. Zasadniczo, przychody uzyskiwane na podstawie umowy o dzieło są opodatkowane, jednak w przypadku, gdy umowa ta jest zawierana między osobami prywatnymi, obowiązki związane z płatnikiem podatku mogą się różnić.

Zamawiający, czyli osoba, która zleca wykonanie dzieła, nie jest zobowiązany do obliczania, pobierania ani odprowadzania podatku. W sytuacji, gdy umowa o dzieło została zawarta pomiędzy osobami fizycznymi, wykonawca dzieła jest odpowiedzialny za samodzielne uregulowanie zobowiązań podatkowych. Co to oznacza w praktyce? Wykonawca ma do wyboru dwie podstawowe metody rozliczania podatku dochodowego:

1. Miesięczne zaliczki na podatek dochodowy – W tej formie podatnik co miesiąc wpłaca zaliczki do odpowiedniego urzędu skarbowego, zgodnie z przychodami osiągniętymi na podstawie umowy o dzieło. Terminy wpłat są ustalane na 20. dzień każdego miesiąca.
2. Zeznanie roczne PIT-36 – W tej opcji podatnik sumuje przychody uzyskane z różnych źródeł w zeznaniu rocznym, co pozwala na bardziej elastyczne podejście do rozliczeń, szczególnie w sytuacjach, gdy wynagrodzenie za dzieło jest wypłacane jednorazowo po zakończeniu pracy.

W przypadku wynagrodzenia nieprzekraczającego 200 zł, należy uiścić zryczałtowany podatek dochodowy bez uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu. Ryczałt 12% bez kosztów dotyczy umów do 200 zł tylko wtedy, gdy wypłacający działa jako płatnik (np. firma). Przy umowie wyłącznie między osobami prywatnymi ryczałt co do zasady nie ma zastosowania.

Umowa o dzieło między osobami fizycznymi – kto płaci podatek?

Wynagrodzenie z umowy o dzieło można potraktować jako przychód z działalności wykonywanej osobiście, czy przychód z praw majątkowych. Umowę o dzieło osoby fizycznej z osobą fizyczną rozlicza się nieco inaczej. W tym przypadku zamawiający usługę nie jest płatnikiem składek, a uzyskany przychód zalicza się do “przychodów z innych źródeł”. O rozliczaniu takich przychodów mówi art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Jeśli osoba fizyczna zawiera umowę o dzieło z osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej, to ani zamawiający, ani usługodawca nie muszą odprowadzać zaliczki i zryczałtowanego podatku. Przy umowie między osobami prywatnymi nie ma płatnika. Wykonawca rozlicza podatek samodzielnie w zeznaniu rocznym, a wpłacanie zaliczek w trakcie roku jest dobrowolne.

Podatnik, czyli w tym przypadku wykonawca usługi, rozlicza wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w zeznaniu rocznym, jako dochody “z innych źródeł”. Podatnik składa zeznanie i wpłaca kwotę wynikającą z dochodów do 30 kwietnia w roku następującym po roku podatkowym, w którym wykonał dzieło.

Nie wiesz, kto jest osobą fizyczną? Sprawdź różnice między osobą fizyczną a prawną.

Jednak kwalifikacja zależy od treści umowy: co do zasady jest to działalność wykonywana osobiście, a przy twórczości z przeniesieniem praw – prawa majątkowe „inne źródła” nie są domyślną kategorią.

Obowiązkowe zgłoszenie umowy o dzieło do ZUS na formularzu RUD

Choć umowa o dzieło zawarta między osobami prywatnymi nie podlega opodatkowaniu składkami na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne, należy pamiętać o jednym kluczowym obowiązku formalnym. Od kilku lat przepisy nakładają na zamawiających bezwzględny obowiązek poinformowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podpisaniu takiego dokumentu. O czym musisz pamiętać przy zawieraniu umowy?

• Każda zawarta umowa o dzieło musi zostać zgłoszona do ZUS na dedykowanym formularzu RUD (Zgłoszenie umowy o dzieło).

• Na przesłanie dokumentu do ZUS masz dokładnie 7 dni od momentu zawarcia umowy (możesz to zrobić wygodnie przez internet za pośrednictwem PUE ZUS/eZUS).

• Obowiązek ten spoczywa na zamawiającym, czyli osobie, która zleca wykonanie dzieła.

• Zgłoszenie nie jest wymagane tylko wtedy, gdy umowę o dzieło zawierasz ze swoim własnym pracownikiem lub wykonawca świadczy pracę na rzecz swojego obecnego pracodawcy.

Umowa o dzieło osoby fizycznej z osobą fizyczną – jaki PIT? Jak się rozliczyć?

Istnieją dwa podstawowe schematy rozliczania umowy o dzieło z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. Pierwszym z nich jest rozliczenie się na podstawie PIT-36 z rocznych wpływów i wspólne złożenie deklaracji z pozostałym przychodem uzyskanym na zasadach ogólnych. W tym przypadku nie wpłaca się zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku. Dlaczego akurat PIT-36, a nie PIT-37? Formularz 36 muszą złożyć wszyscy, którzy, chociaż część swoich dochodów uzyskali bez pośrednictwa płatników.

Drugim popularnym sposobem na rozliczenie się z wpływów finansowych, jest cykliczna wpłata zaliczek. Zgodnie z treścią ustawy o PIT, osoba przyjmująca zlecenie (czyli w tym przypadku wykonująca dzieło) może rozliczać przychody przez kalkulowanie i wpłacanie zaliczek miesięcznych na rachunek właściwego US do 20 dnia każdego miesiąca. Taki model wykorzystuje się, gdy kwota wynagrodzenia jest bardzo wysoka i jednorazowe rozliczenie z fiskusem mogłoby oznaczać duży podatek od zapłaty.

Przykład umowy o dzieło i jego opodatkowanie

Rozważmy przykład: Pani Kasia zgodziła się na upieczenie tortu na przyjęcie weselne swojej znajomej. Zawarła z nią umowę o dzieło, w której określiła, że za wykonanie tortu otrzyma 500 zł. W tej sytuacji, mimo że umowa została zawarta pomiędzy osobami fizycznymi, Pani Kasia nie będzie miała obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku. Powinna natomiast uwzględnić przychód w swoim zeznaniu rocznym, wypełniając formularz PIT-36.

Warto pamiętać, że przychody uzyskane z tytułu umowy o dzieło pomiędzy osobami nieprowadzącymi działalności gospodarczej traktowane są jako przychody z innych źródeł. Pani Kasia nie będzie również musiała płacić składek na ubezpieczenie społeczne ani zdrowotne, co jest kolejną zaletą takiej formy umowy.

Rozliczanie przychodów z umowy o dzieło

Przychody z umowy o dzieło podlegają opodatkowaniu zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istnieją jednak pewne zasady, które regulują sposób, w jaki powinny być one rozliczane. Na przykład, jeżeli zamawiającym jest firma, sytuacja zmienia się, ponieważ wówczas obowiązki płatnika przechodzi na zamawiającego. W takim przypadku to firma ma obowiązek obliczyć i pobrać zaliczkę na podatek dochodowy oraz przekazać ją na konto urzędu skarbowego.

Dla wykonawcy oznacza to, że nie musi się martwić o obliczanie i odprowadzanie podatku, ponieważ to firma jest odpowiedzialna za ten obowiązek. Ważne jest, aby przychody z umowy o dzieło były odpowiednio udokumentowane. Firmy często wystawiają informację PIT-11, która stanowi potwierdzenie osiągniętego przychodu. W przypadku umów zawartych pomiędzy osobami fizycznymi, nie występuje taki obowiązek, co dodatkowo upraszcza sprawę.

Wnioski na temat umowy o dzieło

Umowa o dzieło stanowi wygodne narzędzie do realizacji różnorodnych projektów, które nie wymagają formalnego zarejestrowania działalności gospodarczej. Dzięki elastyczności w opodatkowaniu oraz braku obowiązków ubezpieczeniowych dla wykonawcy, jest ona atrakcyjną formą współpracy między osobami prywatnymi. Kluczowe jest jednak, aby być świadomym obowiązków podatkowych, które mogą wyniknąć z realizacji takiej umowy. Zrozumienie przepisów dotyczących opodatkowania przychodów z umowy o dzieło jest istotne, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek w przyszłości.

Kiedy umowa o dzieło „zahacza” o etat?

Przy projektach długotrwałych i powtarzalnych warto sprawdzić, czy realizacja nie zaczyna przypominać obowiązków wykonywanych w stosunku pracy, bo wtedy rośnie ryzyko przekwalifikowania umowy. Jeżeli po stronie zamawiającego występuje podporządkowanie, stałe miejsce i czas świadczenia, nadzór oraz narzędzia pracy, to są to typowe cechy, które świadczą o realizacji zadań w stosunku pracy.

Dla bezpieczeństwa w umowie o dzieło należy akcentować rezultat, autonomię wykonania oraz brak bieżącego kierownictwa. Warto też zadbać o jasny opis dzieła, mierzalne kryteria odbioru i harmonogramy odbiorów zamiast ewidencji czasu jak w ramach prowadzonej działalności pracowniczej. Gdy zakres czynności jest otwarty i obejmuje stałe, bieżące wsparcie, rozważ lepsze dopasowanie formy na podstawie umowy zlecenia.

Prawa autorskie i odpowiedzialność stron – jak skonstruować zapisy?

Jeżeli rezultat ma charakter twórczy, opłaca się precyzyjnie uregulować przeniesienie praw autorskich, wskazując pola eksploatacji, moment przejścia praw i dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie. W praktyce dobrze rozdzielić wynagrodzenie za wykonanie dzieła od wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich, aby uniknąć sporów o zakres licencji. Gdy zamawiającym jest spółka, warto ustalić, kto reprezentuje ją przy podpisie, bo czynności członków organów stanowiących osób prawnych mają skutki dla ważności oświadczeń.

Trzeba też doprecyzować odpowiedzialność za wady prawne, w tym gwarancję niewadliwego korzystania z utworu w ramach umowy, oraz konsekwencje naruszeń po stronie zamawiającego. Jeśli część zadań ma charakter ciągłego wsparcia serwisowego, odrębna umowa o świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia ułatwi egzekwowanie SLA i rozliczeń.