Wniosek o przeliczenie emerytury może skutkować jej podwyższeniem. Wiele osób pobierających świadczenie decyduje się na wypełnienie takiego druku. Niestety nie każdy wniosek zostaje rozpatrzony, gdyż bywa, że jest składany bezpodstawnie. Dowiedz się, jak napisać wniosek do ZUS o ponowne przeliczenie emerytury i pobierz druk ERPO.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. mówi, że emeryci w niektórych sytuacjach mogą złożyć wniosek o przeliczenie wysokości emerytury. Prawo zakłada, że na wysokość świadczenia składa się kapitał początkowy, zwaloryzowane środki na subkoncie ZUS, a także średni wiek życia. Jednak same „tablice” wiekowe nie stanowią podstawy do ponownego przeliczenia emerytury.
Spis treści
Podstawa obliczenia emerytury
O podstawie obliczeń emerytury mówi nam art. 25 ustawy:
Podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.
Wysokość świadczenia emerytalnego jest równowartością podzielenia podstawy wyznaczenia emerytury, jaka została ustalona w powyższy sposób przez długość średniego dalszego trwania życia osób w wieku, w jakim wnioskodawca przechodzi na emeryturę. Tablice trwania życia są ogłaszane każdego roku przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
Kto może złożyć wniosek o ponowne przeliczenie emerytury po ukończeniu 65 lat?
ZUS uwzględni wniosek, jeśli będzie miał do tego podstawy. Należą do nich sytuacje, w których:
- emeryt otrzymał dokumenty, które potwierdzą nieuwzględnione poprzednio okresy ubezpieczenia.
- emeryt ma szansę udokumentować wcześniej niebrane pod uwagę zarobki, a także te, które uzyskał już po nadaniu świadczenia (np. emerytura po 5 latach pracy potrafi być znacznie wyższa niż ta wyliczona od razu po przejściu na emeryturę).
- emeryt pracował lub opłacał składki na ubezpieczenie społeczne, mając przyznane świadczenie.
ZUS – wniosek o przeliczenie emerytury ustalonej na starych zasadach
Ponowne przeliczenie świadczenia ustalonego na starych zasadach jest możliwe, gdy emeryt przedstawi dowody potwierdzające nieuwzględnione dotychczas okresy składkowe lub dokumenty wynagrodzeń wpływające na podstawę wymiaru świadczenia. ZUS dolicza za każdy rok okresu składkowego 1,3% podstawy wymiaru świadczenia. Okresy nieskładkowe nie są już doliczane przy przeliczaniu świadczeń – od 1 stycznia 2022 r. dopuszczalne jest wyłącznie doliczenie okresów składkowych. Przeliczenie może nastąpić także po udokumentowaniu wynagrodzeń sprzed przyznania emerytury, co pozwala ponownie ustalić podstawę wymiaru na zasadach przewidzianych w art. 15 i 111 ustawy.
ZUS: wniosek o przeliczenie emerytury rocznik 1953
W lipcu 2020 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która wprowadziła korzystniejsze zasady ustalania emerytury powszechnej dla osób urodzonych w 1953 r., które przeszły na wcześniejszą emeryturę na podstawie wniosku złożonego przed 1 stycznia 2013 r., a także dla osób mających prawo do renty rodzinnej po takich emerytach. Zmiana polegała na wyliczeniu emerytury powszechnej bez pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych.
Osoby, które miały już przyznaną emeryturę powszechną po wcześniejszej, nie musiały składać wniosku – ZUS przeliczał świadczenie z urzędu. Osoby pobierające wcześniejszą emeryturę i nieposiadające jeszcze emerytury powszechnej musiały złożyć wniosek o emeryturę powszechną (druk EMP) do 11 stycznia 2021 r.. Termin ten upłynął. Po tym dniu nowe wnioski w tym trybie nie są przyjmowane.
Ponowne przeliczenie emerytury osoby aktywnej zawodowo
Jeśli świadczeniobiorca w dalszym ciągu pracuje, naliczają mu się nowe okresy składkowe, które mogą zostać doliczone do emerytury na wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia. Wniosek w tym trybie można złożyć nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego od poprzedniego przeliczenia albo po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Okresów nieskładkowych nie dolicza się przy przeliczaniu świadczenia – od 1 stycznia 2022 r. doliczane są wyłącznie okresy składkowe.
Jeśli przeliczenie może mieć wpływ na wysokość emerytury poprzez zmianę podstawy wymiaru, ZUS może ponownie ustalić podstawę od zarobków: z dowolnie wybranych 20 lat kalendarzowych z całego okresu ubezpieczenia albo z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku o emeryturę lub o przeliczenie podstawy.
ZUS a wniosek o przeliczenie emerytury przyznanej na nowych zasadach
Kto może złożyć wniosek? Emeryci, którzy po przyznaniu emerytury podlegali ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a także osoby, które uzyskały nowe dowody mające wpływ na kapitał początkowy lub staż składkowy. Świadczenie zostanie przeliczone z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie po przyznaniu emerytury, zwaloryzowanych i podzielonych przez średnie dalsze trwanie życia ustalone na dzień złożenia wniosku o przeliczenie (tylko dla doliczanych składek). Pracujący emeryt może złożyć wniosek nie częściej niż raz w roku albo w każdej chwili po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych; nie dolicza się okresów nieskładkowych przy tym trybie przeliczenia.
Mieszkasz na Pomorzu? Zajrzyj do zakładki praca: Gdynia i sprawdź, jakie oferty na Ciebie czekają!
Kiedy najlepiej złożyć wniosek o ponowne przeliczenie emerytury?
W przypadku emerytur ustalonych na nowych zasadach wniosek warto składać po zakończeniu roku kalendarzowego lub bezpośrednio po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. ZUS przyjmuje wnioski nie częściej niż raz w roku albo po zakończeniu ubezpieczeń. Zmiana tablic GUS nie przelicza automatycznie całego świadczenia już pobieranego. Nowe tablice stosuje się jedynie do dodatkowych składek doliczanych po przyznaniu emerytury. Przy przechodzeniu na emeryturę ZUS porównuje tablicę z dnia złożenia wniosku i z dnia osiągnięcia wieku emerytalnego i przyjmuje korzystniejszą, więc termin złożenia wniosku o emeryturę w okolicach urodzin może, ale nie musi być korzystny – zależy od relacji tablic w danym roku.
Jak wypełnić wniosek o ponowne przeliczenie emerytury?
Właściwy wniosek stanowi druk o ponowne przeliczenie świadczenia ZUS ERPO. Dokument składa się z 9 sekcji. Pierwsza stanowi jedynie informację na temat jego wypełnienia. Należy to zrobić długopisem lub piórem w kolorze niebieskim bądź czarnym. Nie wolno używać ołówka. Tam, gdzie są wyszczególnione rubryki, trzeba wpisać znak X.
Wzór wniosku można pobrać ze strony ZUS (zus.pl), wypełnić i wydrukować na komputerze (najpierw zapisać go na komputerze, potem wypełnić w programie Adobe Reader lub Adobe Acrobat) lub udać się do jednostki ZUS, gdzie otrzymasz druk w formie papierowej.
UWAGA: Od 13 marca 2026 r. wniosek ERPO można złożyć w pełni elektronicznie przez portal eZUS – bez konieczności drukowania, podpisywania i wysyłania pocztą lub wizyty w placówce. Wniosek nadal można składać także w tradycyjnej, papierowej formie. Cyfryzacja jest ułatwieniem, a nie obowiązkiem.
1. Dane wnioskodawcy.
W tym miejscu emeryt wpisuje swój numer PESEL, a także dane widniejące na dowodzie osobistym. Poniżej wpisuje swoje adresy. Osobno adres zamieszkania i osobno adres korespondencyjny.
2. Dane dotyczące świadczenia, w którego sprawie wniosek jest składany.
Wniosek ERPO stanowi jednocześnie druk dla emerytów i dla rencistów. Dlatego w tej rubryce należy sprecyzować jakiego świadczenia dotyczy wniosek. W tym celu należy wpisać rodzaj i numer dokumentu świadczenia. Trzeba także podać dane jednostki ZUS, która wypłaca pieniądze.
3. Zakres wniosku.
To miejsce na sprecyzowanie swojej prośby. Emeryt zaznacza pole, które dotyczy jego sprawy np. doliczenie okresów składkowych (okresy nieskładkowe nie są już doliczane od 1 stycznia 2022 r.).
Zgodnie z art. 113 ustawy o emerytach:
Ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych, następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po zakończeniu kwartału kalendarzowego, jeżeli emeryt lub rencista pozostaje w ubezpieczeniu, chyba że w kwartale kalendarzowym ustało ubezpieczenie.
4. Załączniki.
Jeśli emeryt popiera swój wniosek dokumentami, które mają stanowić potwierdzenie jego okresów składkowych czy wynagrodzenia, to w tym miejscu powinien wpisać liczbę załączonych dokumentów.
5. Sposób odbioru odpowiedzi.
W tej części należy zaznaczyć preferowany sposób powiadomienia o rozstrzygnięciu wniosku. Do wyboru jest uzyskanie odpowiedzi w placówce, pocztą lub online. Na samym dole należy wpisać datę składania wniosku, a wszystkie dane potwierdzić podpisem.
Jeśli jest taka możliwość, to warto wnioskować o ponowne przeliczenie świadczenia. Niczym to nie grozi. Jeśli emeryt złoży wniosek o ponowne przeliczenie emerytury i nowa kwota wyjdzie niższa niż dotychczas wypłacane świadczenie, wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzyma emeryturę w poprzedniej wysokości.
Nowe tablice trwania życia a ponowne przeliczenie emerytury
Główny Urząd Statystyczny (GUS) opublikował nową tablicę średniego dalszego trwania życia 25 marca 2026 r. Tablica obowiązuje od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. i będzie stosowana przy ustalaniu emerytur dla wniosków złożonych w tym okresie. Nowa tablica odzwierciedla wzrost średniego dalszego trwania życia. Dla wieku 60 lat wynosi 268,9 miesiąca (poprzednio 266,4), a dla 65 lat 222,7 miesiąca (poprzednio 220,8). Wydłużenie życia, przy niezmienionym kapitale emerytalnym, powoduje niższe miesięczne świadczenie, ponieważ ta sama podstawa dzielona jest przez większą liczbę miesięcy.
Dla osób przechodzących na emeryturę w okresie od 1 kwietnia 2026 do 31 marca 2027 r. ZUS stosuje zasadę wyboru wariantu korzystniejszego dla ubezpieczonego. Tablicę obowiązującą w dniu złożenia wniosku lub tablicę z dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Nie trzeba więc spieszyć się z przejściem na emeryturę z powodu zmiany tablicy.
Osoby już pobierające emeryturę nie składają wniosków o ponowne przeliczenie wyłącznie z powodu ogłoszenia nowej tablicy. Nowe dane mają znaczenie tylko wtedy, gdy po przyznaniu świadczenia były opłacane dodatkowe składki. Wtedy tablicę stosuje się wyłącznie do tej doliczanej części. Nowa tablica zmienia parametry obliczeń dla przyszłych wniosków w okresie od 1.04.2026 do 31.03.2027, ale nie stanowi samodzielnej podstawy do przeliczenia już przyznanej emerytury.
