Umowa zlecenie a urlop to temat będący źródłem wielu wątpliwości. Czy na umowie zlecenie przysługuje urlop wypoczynkowy? Co z zapłatą za zasłużony wypoczynek? Czy pracownik, którego spotkała sytuacja nadzwyczajna – może wykorzystać urlop na żądanie? Sprawdź!
Wiele osób w Polsce świadczy pracę na podstawie umowy zlecenia. Tego rodzaju stosunek służbowy różni się znacznie od umowy o pracę, opierającej się na zasadach Kodeksu pracy. W przypadku umowy zlecenia podstawą prawną jest Kodeks cywilny, który chroni pracowników w nieco mniejszym stopniu. W tym przypadku jednym z bardziej interesujących zagadnień jest umowa zlecenie a urlop. Czy w trakcie wykonywania zlecenia przysługuje Ci urlop wypoczynkowy? Czy zleceniodawca ma obowiązek Ci za niego zapłacić? Co ze stażem pracy? Dowiedz się więcej!
Szukasz pracy? Sprawdź oferty pracy w Częstochowie na GoWork.pl
Spis treści
Umowa zlecenie a urlop – czy przysługują dni wolne od pracy?
Umowa zlecenie to stosunek służbowy opierający się na przepisach Kodeksu cywilnego. Różnice między umową o pracę a umową zlecenie są dość znaczące. Zleceniobiorcy nie mogą liczyć na ochronę przed zwolnieniem, nie mają ustawowego prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego i nie obowiązuje ich ochronny okres wypowiedzenia. Urlop na umowie zlecenie nie jest ustawowym prawem pracownika, jednak w tym przypadku wiele zależy od ustaleń ze zleceniodawcą. Obie strony mogą zawrzeć indywidualne porozumienie, w którym zdecydują się na zachowanie prawa do płatnego urlopu rodem z umowy o pracę.
Niestety nie zawsze jest to możliwe. Jeżeli zleceniodawca i zleceniobiorca nie dojdą do porozumienia w kwestii płatnego urlopu na umowie zlecenie – pracownikowi pozostaje wniosek o urlop bezpłatny i utrata części zarobków.
Co reguluje umowa zlecenie?
Ze względu na zasadę swobody umów, umowa zlecenie daje dużą dowolność w ustalaniu jej warunków. Pod warunkiem, że przyjęte regulacje nie sprzeciwiają się właściwości stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Jednak przede wszystkim umowa zlecenie zawarta z pracownikiem, musi zawierać takie informacje, jak:
- oznaczenie stron umowy (dane zleceniodawcy i zleceniobiorcy);
- określenie przedmiotu zlecenia;
- określenie wynagrodzenia;
- data rozpoczęcia i zakończenia wykonywania umowy;
- postanowienia dodatkowe, m.in. o zasadach wypowiedzenia umowy, czy czasu wolnego;
- podpisy stron umowy.
Wymiar urlopu na umowie zlecenie
Osoby zatrudnione na umowie o pracę mają do dyspozycji (w zależności od stażu pracy) 20 lub 26 dni urlopu wypoczynkowego w roku. Jest to nieprzerwany, płatny urlop, którego nie można się zrzec. Przyjmuje się, że pracownik musi wykorzystać przynajmniej dwa tygodnie urlopu ciągiem. Osoby na umowie zlecenie mogą czuć się nieco poszkodowane, pracując w jednej firmie z osobami wykonującymi stosunek pracy. Wymiar urlopu na umowie zlecenie także zależy od ustaleń między stronami. Pracodawca może zdecydować się, dostosować sytuację zleceniobiorcy do pracowników i udzielić mu podobnej liczby dni wolnych (przerw od wykonywania umowy zlecenia). Strony mogą także uzgodnić inny wymiar, w zależności od potrzeb zleceniobiorcy.
Przepisy nie określają tego, ile dni urlopu można przyznać zleceniobiorcy. Jest to zatem indywidualna sprawa stron umowy. W przypadku umowy zlecenia nie mamy do czynienia z etatem. Przy ustalaniu urlopu warto zatem wziąć pod uwagę liczbę godzin, jaką zleceniobiorca musi przeznaczyć w miesiącu na wykonywanie zlecenia. Możliwe jest także przyznanie wolnego w wymiarze godzinowym, czyli np. zwolnienie z części dnia pracy. Warto pamiętać, że na umowie zlecenie przedsiębiorca może przyznać zleceniobiorcy nawet więcej niż etatowy wymiar 26 dni, np. 30 dni wolnych, być może jako np. forma rekompensaty za brak innych przywilejów pracowniczych.
Jak wpisać urlop w umowie zlecenie?
Urlopu w umowie zlecenie nie należy określać mianem urlopu. Ten termin zarezerwowany jest tylko dla umów o pracę. To poważna wskazówka w razie kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, wskazująca na zawarcie umowy zlecenia w razie próby obejścia przepisów Kodeksu pracy. Bezpieczne sformułowania mogą nawiązywać do przerwy w świadczeniu usługi, czy odpłatnego okresu niewykonywania zlecenia.
Choć samo użycie określenia “urlop” nie stanowi od razu dowodu na to, że umowa ma charakter umowy o pracę. Sąd musiałby doszukać się znamion stosunku pracy także w innych punktach. To dosyć istotne dla zleceniodawcy, ponieważ jeśli druga strona umowy udowodni, że umowa w rzeczywistości stanowiła umowę o pracę, to wówczas pracodawca musi m.in. wypłacić pracownikowi ekwiwalent za zaległy urlop wypoczynkowy.
Zawarcie informacji na temat płatnej (bądź niepłatnej) przerwy od wykonywania pracy w umowie to jedyny sposób na wywalczenie urlopu zbliżonego do tego, jaki udzielany jest pracownikom. Warto jednak pamiętać, że przyznanie płatnych dni wolnych zależy wyłącznie od dobrej woli zleceniodawcy. Udzielenie wolnego nie stanowi jego obowiązku. W umowie należy wskazać zasady przerwy, jej wymiar i warunki korzystania z wolnego.
Wniosek o urlop na umowie zlecenie
Zleceniodawca może przyznać wolne zleceniobiorcy na jego prośbę. Zleceniodawca nie musi udzielać urlopu w umowie, od razu podczas jej sporządzania. Są także inne rozwiązania. Można np. w umowie wskazać konieczność informowania o chęci wolnego, np. poprzez złożenie wniosku. Zleceniobiorca może przykładowo zrealizować swoje obowiązki znacznie wcześniej niż w czasie przeznaczonym na nie. Wówczas może poinformować zleceniodawcę o wykonaniu zadań i wziąć wolne, które nie obniży wynagrodzenia. Umowa zlecenie ma dosyć elastyczny charakter.
Ważną kwestią jest jednak ewentualne zastępstwo. Zleceniobiorca musi wyrazić w umowie zgodę na wyznaczenie osoby trzeciej do wykonywania zlecenia w razie nieobecności zleceniobiorcy. Z reguły umowa zlecenie zobowiązuje zleceniobiorcę do osobistego wykonywania zlecenia.
Umowa zlecenie a staż pracy do urlopu
Wykonywanie obowiązków na podstawie umowy o pracę daje prawo do nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego. Czas wolny od pracy przysługuje w wymiarze 20 lub 26 dni do wykorzystania w ciągu roku. W tym przypadku podstawowym kryterium jest staż pracy. Aby uzyskać prawo do 26 dni urlopu, trzeba osiągnąć 10-letni staż, na który składają się lata spędzone w szkole i zakładzie pracy. Czy umowa zlecenie wlicza się do urlopu?
Wykonywanie obowiązków na podstawie umowy zlecenia nie przybliża pracownika do osiągnięcia drugiego progu urlopowego. Do stażu pracy wliczają się lata spędzone w szkole średniej, policealnej lub wyższej. Oprócz tego bierze się pod uwagę okres wykonywania obowiązków na podstawie umowy o pracę.
Do końca 2025 r. okresy pracy na umowie zlecenia rzeczywiście nie są wliczane do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego. Jednakże, zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy, od 1 stycznia 2026 r. okresy pracy na umowie zlecenia będą wliczane do stażu pracy przy ustalaniu prawa do urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że osoby pracujące na zlecenie będą miały ten okres doliczany do stażu pracy przy zmianie zatrudnienia na umowę o pracę.
Umowa zlecenie a urlop na żądanie – czy przysługuje?
Poruszając temat urlopu wypoczynkowego i pracy na umowę zlecenie – nie sposób pominąć popularną “użetkę”. Urlop na żądanie w wymiarze 4 dni rocznie przysługuje wszystkim osobom zatrudnionym na podstawie stosunku pracy. Charakteryzuje się tym, że można go wziąć z dnia na dzień – w związku z nieprzewidzianym zdarzeniem losowym.
Niestety urlop na żądanie nie przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy zlecenia. Jeżeli w związku z zaistnieniem nieprzewidzianej sytuacji, pracownik nie może pojawić się w firmie – powinien poinformować o tym zleceniodawcę. Zaakceptowanie takiego wniosku zależy wyłącznie od dobrej woli przełożonego, a absencja w pracy najprawdopodobniej będzie skutkować obniżeniem wynagrodzenia.
Urlop na żądanie nie stanowi dodatkowych dni urlopowych, lecz wlicza się do puli wszystkich dni urlopu wypoczynkowego. Jako że zleceniobiorca nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego, nie ma także możliwości skorzystania z urlopu na żądanie. Podobnie nie ma także prawa do zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej, czy bezpłatnego urlopu opiekuńczego. Strony umowy mogą jednak przyjąć zasady informowania o nagłej nieobecności zleceniobiorcy. Jeśli zleceniobiorca nie powiadomi drugiej strony o swojej nieobecności w taki sposób, w jaki określono w umowie zleceniu, druga strona może rozwiązać umowę, czy też nałożyć karę pieniężną na zleceniobiorcę.
Umowa zlecenia a urlop bezpłatny
Wątpliwości wzbudza udzielenie urlopu płatnego na umowę zlecenie, gdyż upodabnia on relacje między stronami do stosunku pracy. Jednak zleceniobiorca jak najbardziej może liczyć na bezpłatne dni wolne w świadczeniu usług. To także zależy od ustaleń obu stron umowy. Brak wykonywanej pracy w okresie niedostępności zleceniobiorcy oznacza wówczas brak płatności za ten okres. Jednak nie funkcjonuje tutaj przepis z Kodeksu pracy, czyli art. 174 § 1, ponieważ nie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy. Zleceniobiorcy nie przysługuje także urlop okolicznościowy, udzielany pracownikom z okazji np. narodzin dziecka, ślubu, czy z powodu śmierci bliskiego członka rodziny.
Umowa zlecenie będąca umową o pracę a urlop
Umowę o pracę reguluje Kodeks pracy. Jest to umowa w ramach stosunku pracy. Umowa zlecenie należy do umów cywilnoprawnych, regulowanych przepisami Kodeksu cywilnego. Nie przysługują w jej przypadku wszelkie przywileje pracownicze, takie jak właśnie urlop wypoczynkowy, czy urlop macierzyński i inne. W przypadku umowy o pracę strony nawiązują stosunek pracy, w którym to pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
W umowie zlecenia osoba wykonująca pracę nie musi stawiać się w określonym czasie, jeśli nie jest to konieczne do wykonywania pracy określonego rodzaju. Zobowiązuje się głównie do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zdarza się, że pracodawcy próbują ominąć regulacje Kodeksu w pracy, zawierając z pracownikiem umowę cywilnoprawną. Jednak warto mieć na uwadze, że niezależnie od tego, jaki rodzaj umowy wybierzemy, jeśli relacja spełnia elementy stosunku pracy, to stanowi zatrudnienie. Sugestią do określenia umowy, umową o pracę jest występowanie elementu podporządkowania zleceniobiorcy pracodawcy. Wówczas pracownikowi należy się także urlop wypoczynkowy. Aby to ustalić, należy wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy w miejsce umowy cywilnoprawnej.
Jeśli sąd uzna, że umowa rzeczywiście była umową o pracę, wówczas pracownik ma prawo żądać zasądzenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Jeśli pracownik wciąż wykonuje tę umowę, to po ustaleniu przez sąd pracy stosunku pracy, pracownik ma prawo do urlopu na takich samych zasadach jak w umowie o pracę.
Umowa zlecenie a urlop – najważniejsze informacje
1. Czy osobie zatrudnionej na umowie zlecenie przysługuje płatny urlop wypoczynkowy?
Nie, zleceniobiorca nie ma ustawowego prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego, chyba że strony umowy indywidualnie to ustalą.
2. Czy okres pracy na umowie zlecenie wlicza się do stażu pracy uprawniającego do urlopu?
Do końca 2025 r. okres pracy na umowie zlecenie nie jest wliczany do stażu pracy, ale od 1 stycznia 2026 r. będzie doliczany przy ustalaniu prawa do urlopu wypoczynkowego.
3. Czy zleceniobiorca może skorzystać z urlopu na żądanie?
Zleceniobiorca nie ma prawa do urlopu na żądanie, a ewentualne dni wolne zależą od dobrej woli zleceniodawcy.
4. Jak można zapisać przerwę od pracy w umowie zlecenie?
W umowie zlecenie należy unikać określenia „urlop” i zamiast tego stosować sformułowania dotyczące przerwy w świadczeniu usług lub odpłatnego okresu niewykonywania zlecenia.
5. Czy zleceniobiorca ma prawo do urlopu okolicznościowego lub bezpłatnego?
Zleceniobiorca nie ma prawa do urlopu okolicznościowego, ale może uzgodnić z pracodawcą bezpłatne dni wolne, za które nie otrzyma wynagrodzenia.
