Jak wynika z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego, Polska osiągnęła znaczne nadwyżki w handlu zagranicznym w pierwszej połowie 2023 roku. Czy pozwoli nam to odrobić straty z poprzedniego roku? Z czego wynika nadwyżka?
Polski Instytut Ekonomiczny właśnie przedstawił analizy najnowszych danych udostępnionych przez Główny Urząd Statystyczny dotyczące kondycji polskiego handlu zagranicznego. Jak wynika z przedstawionych dokumentów, Polska w pierwszym kwartale 2023 roku zanotowała nadwyżki w eksporcie, które wynosiły ponad 2,9 miliarda euro. W pierwszym kwartale 2022 roku nie udało nam się osiągnąć zadowalających wyników sprzedażowych, dlatego nasz kraj odnotował 4,7 miliarda euro deficytu.
Z czego wynika taka nadwyżka? Jak zauważają eksperci zmianom uległy dynamiki cen:
Ceny w eksporcie w styczniu wzrosły w ujęciu ogólnym o prawie 16 proc., natomiast w imporcie o 11 proc. Wzrost cen w imporcie słabł od listopada poprzedniego roku, a szczególne znaczenie miały ceny paliw, które spadły pod koniec roku. W eksporcie wciąż rosły dynamicznie ceny m.in. żywności czy napojów. Nadal to przede wszystkim wzrost cen napędzał wzrost wartości handlu zagranicznego, choć efekt ten będzie słabł w porównaniu do zeszłego roku.
Dodatkowo w zeszłym roku wskaźnik ilościowy eksportu wzrósł o niecałe 2%, natomiast w styczniu tego roku nie tylko obronił się przed spadkiem, ale jednocześnie wzrósł o 0.8%.
Zmiana struktury eksportu
Znaczne nadwyżki związane są także ze zmianą struktury eksportu. Co to oznacza? Analitycy Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazali, że:
Na zmianę struktury wpływa kilka różnych czynników, m.in. wzrost importu surowców mineralnych z USA oraz maszyn i urządzeń elektronicznych a także broni z USA i Korei Płd. Udział Stanów Zjednoczonych wzrósł o 1,1 pkt. proc. do 4,3 proc. oraz Korei Płd. o 0,7 pkt. proc. do 2,8 proc. (stąd również chemikalia m.in. do przemysłu baterii elektrycznych). Miesięczne dane handlowe będą obecnie silnie zaburzone z powodu realizacji dużych kontraktów m.in. wojskowych. Na zmiany struktury wpłynęły także czynniki makroekonomiczne: zakończenie gromadzenia nadmiarowych zapasów przez firmy, słaba konsumpcja czy też problemy z odbiciem produkcji w Chinach.
Jednocześnie można zauważyć znaczny wzrost znaczenia Ukrainy w polskim handlu zagranicznym w poprzednim roku. To tak naprawdę jedna z istotniejszych zmian w odbiorcach polskich towarów:
W porównaniu z pierwszym kwartałem 2022 r. udział Ukrainy wzrósł o ponad 1,2 pkt. proc. i wyniósł 2,9 proc., ale zmalał w porównaniu do trzeciego i czwartego kwartału 2022 r. odpowiednio o 0,3 pkt. proc. i o 0,7 pkt. proc., przede wszystkim ze względu na znaczący spadek eksportu produktów mineralnych (w tym paliw, których ceny spadły). O 0,5 pkt. proc. spadł udział Włoch będących piątym odbiorcą polskich towarów.
Czy uda się utrzymać tendencje wzrostowe?
Polski eksport – aktualizacja 2025
Po dynamicznym wzroście eksportu w pierwszej połowie 2023 roku, Polska nie zdołała utrzymać tej tendencji, co potwierdziły dane za 2024 rok wskazujące na spadek eksportu o 0,8% i niemal dziesięciokrotny spadek nadwyżki handlowej. Kluczowe rynki, takie jak Niemcy, zaczęły odgrywać mniejszą rolę, podczas gdy eksport do Ukrainy rósł, ale nie wystarczająco, by zrównoważyć ogólne straty. Aprecjacja złotego oraz spowolnienie gospodarcze w Europie pogorszyły konkurencyjność polskich towarów, co przełożyło się na mniejsze wpływy z handlu zagranicznego. Dane ze stycznia 2025 roku przyniosły kolejne rozczarowanie – eksport spadł o 2,8% rok do roku, a Polska ponownie odnotowała deficyt w handlu towarowym.
Choć struktura eksportu nadal ewoluuje, a współpraca z nowymi rynkami – w tym Koreą Południową czy USA – rozwija się, to dotychczasowe kontrakty wojskowe i technologiczne nie wystarczyły do utrzymania nadwyżki. Eksperci ostrzegają, że bez wyraźnej zmiany strategii eksportowej Polska może w kolejnych latach coraz mocniej odczuwać skutki globalnych zawirowań i osłabienia popytu. Tym samym wcześniejsze zapowiedzi trwałego sukcesu eksportowego okazują się na razie przedwczesne i wymagają rewizji w świetle nowych danych.
