Czy bycia liderem można się nauczyć?

Funkcja lidera to bez wątpienia jedna z ważniejszych pozycji w firmie. Niezależnie od branży, zawodu, czy nawet samego stanowiska lider jest odpowiedzialny za szereg procesów w firmie, szczególnie tych z pogranicza zarządzania kapitałem ludzkim. Jednak czy bycia liderem można się nauczyć?

Wielu pracodawców zdaje sobie sprawę, że wybór odpowiedniej osoby na stanowisko lidera jest niezwykle ważny i wpływa na wydajność całego zespołu, a czasem także na wydajność całej firmy. Niezależnie od szczebla, na którym znajduje się lider, konieczne jest, aby posiadał szereg umiejętności nie tylko tych twardych, ale także kompetencji miękkich. Doświadczenie zawodowe i wiedza to podstawa każdego lidera, jednak aby skutecznie zarządzać to za mało. w tym wypadku konieczny jest komplet cech, które sprawią, że porywasz tłumy, a ludzi chcą z tobą i dla Ciebie pracować. Jak to zrobić? Jak zostać liderem z krwi i kości? Jakie cechy powinien mieć lider, aby wpływać na zespół? A w końcu – czy można nauczyć się bycia liderem?

Lider – ważna funkcja w zespole

Przede wszystkim na początek musimy zaznaczyć i sklasyfikować jaką rolę w zespole pełni lider. Tak naprawdę możemy powiedzieć, że lider w zespole jest najważniejszym ogniwem. Choć oczywiście liczy się wkład każdego z członków, jednak to właśnie rolą lidera jest wyciągnięcie z każdego tego co najlepsze, nastrojenie grupy, a także wyrównanie poziomu teamu. Dobry przywódca potrafi tak poprowadzić zespół, że nawet osoby, które mają mniejsze umiejętności, potrafią odnaleźć się w swoich zadaniach i sukcesywnie doszkalać się na drodze zdobywania doświadczenia zawodowego.

Rolą lidera jest zatem wsparcie, motywacja, nakierowanie i rozdzielenie zadań. Są to jednak tylko niektóre obowiązki, które stoją przed osobą na stanowisku kierowniczym. Warto też zaznaczyć, że oprócz zdolności organizacyjnych konieczna jest także wrodzona charyzma. Szef lub kierownik, który nie potrafi zjednać sobie sympatii pracowników, tak naprawdę nie zdziała wiele. Co więcej, nieodpowiednia osoba obsadzona w roli lidera może skutecznie obniżyć wydajność i jakość pracy zespołu, a także doprowadzić do całkowitego rozregulowania pracy w całej firmie, poprzez np. masowe odejścia pracowników, którzy nie będą czuli się komfortowo w miejscu pracy.

Czym zajmuje się lider?

Konkretne obowiązki zawodowe lidera zależą oczywiście od branży i firmy, w której pracuje. Możemy jednak wyszczególnić kilka ogólnych zadań, które stoją przed osobą na stanowisku lidera. Są to przede wszystkim:

• motywowanie pracowników,
• rozdzielanie zadań zgodnie z umiejętnościami,
• prowadzenie statystyk i analiz pracy poszczególnych członków zespołu,
• umiejętne nagradzanie i karanie w razie niedopełnienia obowiązków pracowniczych,
• pośredniczenie między pracownikami a szefostwem,
• obrona interesów zespołu w kontakcie z pracodawcą,
• łagodzenie konfliktów,
• pilnowanie terminów,
• informowanie pracowników o istotnych zmianach w firmie,
• zarządzanie urlopami (koordynacja),
• organizowanie imprez integracyjnych i tworzenie spersonalizowanych planów wyjazdów integracyjnych.
• wychwytywanie korzystnych umiejętności poszczególnych pracowników.

Tak naprawdę duży procent działalności liderów opiera się więc na wykorzystywaniu kompetencji miękkich, które usłużą im do scalania pracowników i organizowania współpracy. Mimo to konieczne są także rozwinięte umiejętności twarde, ponieważ manager powinien w jakiś sposób imponować wiedzą i służyć radą w trudnych sytuacjach. Do tego konieczna jest więc wiedza i doświadczenie. W innym wypadku liderowi trudno będzie zapracować na uznanie i szacunek zespołu.

Jak lider wpływa na zespół?

Potrzeby współczesnych firm jasno pokazują, że wpływ lidera na zespół jest znacznie większy, niż sądzono jeszcze kiedyś. Obecnie uznaje się, że to właśnie lider odpowiada za wyniki zespołu. Świetnie widać to w sporcie – konkurencje sportowe uczą nas, że odpowiedni człowiek postawiony w miejscu kapitana zespołu, jest w stanie wykrzesać ze swojej drużyny pokłady motywacji i efektywności. Umiejętności menadżerów – tych biznesowych i sportowych – pokazują zatem, że bycie liderem to nie tylko lekka praca związana z kontrolowaniem i nadzorowaniem. To tak naprawdę ogromna odpowiedzialność zarówno za sukcesy jak i za porażki zespołu.

Postawa lidera oddziaływuje na cały zespół. Jeśli on sam nie wykazuje zaangażowania w projekty, to dlaczego szeregowi pracownicy mieliby się angażować. Jeśli lider nakazuje zostać wszystkim po godzinach, a sam wraca do domu, to większość pracowników nie będzie czuła się zmotywowana – swoją pracę zrobią jak najszybciej, często „na odwal”, aby móc już wyjść do domu. Nie ma w tym nic dziwnego, w końcu nikt nie lubi wzniosłych haseł o współpracy, jeśli w rzeczywistości tej współpracy nie ma.

Nastawienie i nastrój lidera niezwykle mocno odznacza się na pozostałych członkach zespołu. Jego negatywne nastawienie do projektu automatycznie przechodzi na wszystkich pracowników. Tak samo jak zamiłowanie do intryg, toksycznej atmosfery czy plotek. W takich warunkach i pod takim przewodnictwem pracownik będzie wykonywał niezbędne minimum i trudno będzie mu znaleźć motywację do zrobienia czegoś więcej. W końcu jeśli liderowi nie zależy, to dlaczego ma zależeć mi?

Kto może zostać liderem?

W pewnym stopniu możemy stwierdzić, że każdy może być liderem. Jednak jest jedno „ale” – nie każdy może być dobrym liderem. Z pewnością każdy z nas ma w swojej zawodowej historii styczność z osobą, która zajmowała stanowisko lidera, jednak kompletnie nie nadawała się do pełnienia tej funkcji. Dlatego też tak istotne jest postawienie na pracownika, który ma naturalne predyspozycje przywódcze. Zatem kto może być dobrym liderem?

• Osoby, które doskonale wiedzą czego chcą.
• Pracownicy, którzy cenią sobie współpracę i dążą do wspólnego rozwiązywania problemów.
• Kandydaci, którzy mają już kilkuletnie doświadczenie i wiedzę, które wybijają ich ponad zespół.
• Osoby oddane firmie, które doskonale rozumieją jej wartości i czują się związani z firmą emocjonalnie.
• Osoby z wizją, pomysłami i zaangażowaniem w codzienne obowiązki.
• Pracownicy zmotywowani, którzy doskonale odnajdują się w codziennych obowiązkach, a wykonywanie zadań przychodzi im łatwo.
• Osoby, które świetnie sobie radzą w sytuacjach stresowych i potrafią zapanować nad sobą i innymi w kryzysowych sytuacjach.

Czy bycia liderem można się nauczyć?

Wiele osób zastanawia się, czy bycia liderem można się nauczyć. Odpowiedź brzmi – tak. Możesz wyrobić w sobie cechy lidera, choć będzie to dość długa i trudna droga, ponieważ trudno zmienić swój charakter, przyzwyczajenia, czy osobowość. A niestety w tym przypadku będzie to konieczne. Jeśli więc jesteś osobom nieśmiałą, nie staniesz się z dnia na dzień duszą towarzystwa. Proces ten będzie trwał długo. Dobrym rozwiązaniem są szkolenia i świadoma praca z psychologiem. Coraz popularniejsze staja się bowiem sesje terapeutyczne dla osób, które chcą stać na czele grupy, jednak nie mają wrodzonych zdolności. Bycia dobrym liderem można się więc nauczyć, choć nie będzie to łatwe i przyjemne.

Dużo zależy także od Twojego nastawienia. Jeśli formy szkoleń wybierają pracodawcy, a Ty tak naprawdę nie chcesz objąć pozycji lidera, to takie kursy nie za wiele dadzą. Zasadnicza zmiana musi bowiem najpierw zajść w głowie. Skup się na tych aspektach, które chcesz zmienić i systematycznie, krok po kroku stawiaj przed sobą wyzwania, które doprowadzą do tej zmiany. Jeśli widzisz, że potrzebujesz podszkolenia umiejętności pracy w grupie, postaraj się załapać do wspólnego projektu. Prawdopodobnie nie będzie to dla Ciebie komfortowe i przyjemne, będzie wiązało się z przekroczeniem bariery, jednak jeśli wytrwasz ten jeden raz, to już przy kolejnych projektach pójdzie Ci lepiej.

Jak podnosić swoje kompetencje lidera?

Istnieje kilka podstawowych, ogólnych zasad w zdobywaniu umiejętności bycia liderem, jednak w większości przypadków musisz sam dojść do tego co na Ciebie działa, jakie aktywności pozwalają Ci w sposób komfortowy rozwijać kompetencje lidera. w końcu nie chodzi o to, abyś zaczął udawać kogoś, kim nie jesteś – takie rozwiązanie to chyba najgorsza droga, jaką możesz wybrać. Jeśli więc chcesz w sobie podszkolić umiejętności menadżerów, to wybierz sposoby, które rozwiną Twój potencjał, a nie zupełnie przekształcą Twoją osobowość. Zatem możesz nadal być nieśmiały, jednak ważne jest, abyś w sytuacjach zawodowych potrafił zachować „zimną krew” i stanąć twarzą w twarz z wyzwaniami np. wystąpieniem publicznym.

Czy istnieją jednak jakieś sposoby, które Ci w tym pomogą? Możesz spróbować rzeczy takich jak:

• warsztaty wspomagające wspólną integrację w zespole,
• dołączenie do grupowych zawodów sportowych (biznes to taki trochę sport, a treningi wyrobią w Tobie cechy, które możesz przenieść na stanowisko lidera),
• wspólne aktywności w gronie swoich współpracowników (wspólne rozwiązywanie zagadek, gry, integracje),
• nabywanie pewnych umiejętności menedżerskich pod okiem specjalisty,
• korzystanie z kursów i szkoleń,
• dobrowolne uczestnictwo w projektach grupowych.

Lider w obliczu wypalenia zawodowego – jak zadbać o siebie i zespół

Współczesne tempo pracy i ciągłe zmiany sprawiają, że wielu liderów doświadcza wypalenia zawodowego. Badania IRCenter z 2024 roku wskazują, że aż 75% liderów mniejszych zespołów odczuwa symptomy wypalenia . Aby temu przeciwdziałać, liderzy powinni regularnie monitorować swoje samopoczucie i wprowadzać techniki zarządzania stresem, takie jak mindfulness czy regularne przerwy w pracy. Ważne jest również delegowanie zadań i budowanie zespołu opartego na zaufaniu, co pozwala na równomierne rozłożenie obowiązków. Organizacje mogą wspierać liderów poprzez oferowanie programów wsparcia psychologicznego i szkoleń z zakresu zarządzania stresem.

Można się nauczyć bycia liderem, jednak nie oznacza to, że będzie to odpowiednie miejsce dla Ciebie. Nie każdy będzie się dobrze czuł w takiej roli i tak naprawdę…. nie ma w tym nic złego.