Działalność nierejestrowana. Jak założyć? Koszty, podatki

Działalność nierejestrowana to sposób na dodatkowy zarobek bez konieczności wypełniania stosu dokumentów. Jeśli chciałbyś prowadzić własną firmę, ale obawiasz się konsekwencji prawnych, to sprawdź, czy nierejestrowana działalność nie jest przypadkiem opcją dla Ciebie.

Działalność nierejestrowana - rękodzieło

Co to jest działalność nierejestrowana? Instytucję działalności nierejestrowanej reguluje ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, konkretnie art. 5, który definiuje jej cechy.  Działalność bez rejestracji przynosi wiele korzyści. Zwolniona jest przede wszystkim ze zgłaszania do CEIDG, w urzędzie skarbowym czy GUS-u. Co jeszcze ją wyróżnia?

Działalność nierejestrowana. Dla kogo?

Nierejestrowana działalność gospodarcza to opcja przede wszystkim dla tych, którzy nie marzą o budowaniu silnego przedsiębiorstwa na skalę międzynarodową. Działalność nierejestrowana, podobnie jak jednoosobowa działalność gospodarcza, prowadzona jest przez jedną osobę. Z powodu ograniczeń, o których poniżej, jest to bardziej sposób na dorobienie sobie niż zarobienie, czyli np. dla emeryta. Jeżeli zatem nie myślisz o własnej niezależnej firmie czy działalności gospodarczej na etacie, to jest to opcja dla Ciebie.

Działalność bez rejestracji w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców ograniczają pewne zasady:

  • Przychód z działalności nierejestrowanej nie może przekraczać 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W przypadku roku 2022, gdy wynosi ono 3010 zł, przychód z działalności nierejestrowanej nie może przekroczyć 1505 zł. 
  • Działalność nierejestrowaną może prowadzić osoba, która w czasie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. 
  • Działalności nierejestrowanej nie mogą stanowić biznesy, których działanie wymaga koncesji, licencji czy zezwoleń. 

Działalność nierejestrowana – jak założyć?

Założenie działalności nierejestrowanej, jak sama nazwa wskazuje, nie wymaga rejestracji w żadnym z urzędów. Jak zacząć prowadzić działalność bez rejestracji? Jeśli spełniasz wymagania osoby upoważnionej do prowadzenia działalności nierejestrowanej, to po prostu możesz zacząć ją prowadzić, pilnując nieprzekroczenia przychodów. Co w przypadku, gdy mimo starań je przekroczysz? W tej sytuacji trzeba będzie zarejestrować taką działalność. Musisz się dowiedzieć więc, jak założyć firmę, bo na zawnioskowanie o założenie działalności gospodarczej masz 7 dni od momentu przekroczenia limitu przez Twoją działalność nierejestrowaną. Gdzie zgłosić ten fakt? Zarejestrowanie działalności gospodarczej przebiega na druku CEIDG-1 w urzędzie miasta lub gminy. Zgłoszenie można przeprowadzić również online.

Od kiedy można prowadzić działalność bez rejestracji? 

Własna działalność bez rejestracji to stosunkowo świeże rozwiązanie. Prowadzenie nierejestrowanej działalności jest możliwe od 2018 roku. Osoby, które niegdyś prowadziły rejestrowaną działalność gospodarczą, muszą odczekać 60 miesięcy przed podjęciem się działalności niewymagającej rejestracji. 

Działalność bez rejestracji. Jak zacząć? 

Działalność bez rejestracji zwolniona jest z wielu formalności, jednak nadal lepiej jest, aby osoba ją prowadząca zbierała niezbędną dokumentację, która będzie stanowić podstawę do rozliczania ewentualnych niedomówień w przypadku nagłego przejścia na działalność ewidencjonowaną.

Działalność bez rejestracji a zatrudnienie

Prowadząc działalność nierejestrowaną, można zatrudniać pracowników. Tę kwestię reguluję art. 3 Kodeksu pracy. Mówi on o tym, że pracodawcą może zostać każda jednostka organizacyjna, nawet taka, która nie posiada osobowości prawnej oraz osoba fizyczna. Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną może zatem podjąć współpracę z pracownikiem na zasadzie umowy o dzieło, zlecenie czy o pracę. 


Poznaj nasze oferty pracy w Gdańsku!


Działalność nierejestrowana wiąże się z większym nakładem obowiązków, jeśli przedsiębiorca zatrudnia pracownika w oparciu o umowę o pracę. W takiej sytuacji musi rozliczać pracownika z PIT oraz zobowiązany jest do opłacania składek ZUS. Zobowiązany jest także do prowadzenia pełnej dokumentacji pracowniczej, takiej jak akta osobowe, deklaracje ZUS, obliczenia, zaliczki na podatek dochodowy, czy sporządzone na rzecz pracownika deklaracje PIT-11.

Co dokumentować – przychód czy dochód?

Zarówno przychód, jak i dochód w działalności nierejestrowanej należy odpowiednio dokumentować. Dokumenty związane z prowadzeniem działalności, szczególnie dotyczące kosztów uzyskania przychodów, mogą posłużyć do udowodnienia wysokości dochodu. 

Działalność nierejestrowana a ZUS

Jako że działalność nierejestrowana nie wymaga rejestracji w ZUS, mały przedsiębiorca nie odprowadza żadnych składek – ani społecznych, ani zdrowotnych. Nie trzeba więc składać żadnych deklaracji ZUS. 

Jak rozliczyć działalność nierejestrowaną? PIT

Działalność nierejestrowana, w przeciwieństwie do działalności gospodarczej, nie wymaga odprowadzania okresowych zaliczek na podatek dochodowy. Działalność nierejestrowana nie jest jednak zwolniona z odprowadzania podatku dochodowego

Działalność nierejestrowana a koszty uzyskania przychodu

Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną musi więc zarówno przychody, jak i koszty ich uzyskania, wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36, zwracając uwagę na wiersz 9 dotyczący działalności nierejestrowanej. Stawka podatku od działalności nierejestrowanej opiera się na skali podatkowej w wysokości 17% i 32%.

Własna działalność nierejestrowana a VAT

Czynnym podatnikiem VAT są przedsiębiorcy, którzy przez cały rok dokonali sprzedaży o wartości powyżej 200 000 zł. Ograniczenia finansowe, jakie dotyczą działalności nierejestrowanej, automatycznie zwalniają więc z konieczności płacenie podatku VAT. Niestety istnieją sytuacje, w których osoba prowadząca taką działalność będzie musiała płacić podatek VAT. Dotyczy to działalności związanych ze sprzedażą konkretnych usług np.:

  • metali szlachetnych i wyrobów jubilerskich, 
  • towarów objętych akcyzą, 
  • usług prawniczych. 

Działalność bez rejestracji: rachunek. Trzeba wystawić?

Osoba posiadająca działalność nierejestrowaną musi prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży za dany dzień. Jest ona pomocna do planowania i próby ograniczenia sprzedaży na rzecz nieprzekroczenia dochodu uprawniającego do nierejestrowania działalności. Prowadząc działalność bez rejestracji, należy wydać paragon na życzenie klienta będącego osobą fizyczną. W razie nieposiadania kasy fiskalnej sprzedaż można udokumentować na fakturach. Nierejestrowana działalność wiąże się z uproszczonym rejestrem sprzedaży i wykazem takich elementów jak liczba porządkowa, data sprzedaży i jej wartość.

Działalność nierejestrowana a kasa fiskalna 

Aby mieć obowiązek posiadania kasy fiskalnej, należy wykazywać roczny obrót na poziomie 20 000 tys. zł. Nierejestrowana działalność z założenia nie może osiągać takiej sprzedaży, dlatego osoba prowadząca taką działalność nie musi kupować kasy fiskalnej. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów określa jasno towary i usługi, na które nałożony jest obowiązek posiadania kasy fiskalnej. 

Działalność nierejestrowana a faktura

Działalność bez rejestracji i wystawianie faktur idzie ze sobą w parze. Osoba trudniąca się działalnością nierejestrowaną musi udokumentować sprzedaż fakturą bez VAT, jeśli jest podmiotem zwolnionym z VAT. Jeśli jest podatnikiem na mocy wcześniej omówionych kryteriów, to firmie, z którą współpracuje, musi wystawić fakturę VAT. Faktura bez VAT powinna zawierać następujące informacje:

  • datę wystawienia, 
  • numer kolejny, 
  • dane podatnika oraz nabywcy usług, 
  • nazwę usługi lub towaru, 
  • cenę, 
  • miarę towarów lub usług, 
  • pełną należność. 

Czy działalność bez rejestracji jest możliwa na emeryturze lub podczas pracy na etacie?

Działalność nierejestrowana to świetny sposób na dorobienie sobie, jeśli nie jesteś wystarczająco zadowolony ze swojej pensji na etacie, czy z wysokości emerytury. Działalność nierejestrowana a praca na etacie jest możliwa. Taka działalność często określana jest mianem działalności „na próbę”. Może ją prowadzić zarówno osoba pracująca na etacie, która chce zarobić np. na szydełkowaniu, jak i może to być działalność na emeryturze osoby lubiącej przykładowo rzeźbić w drewnie. Działalność nierejestrowana to świetny sposób na spieniężenie swojego hobby zgodnie z prawem.

Oceń artykuł
5/5 (2)