Pełnomocnictwo szczególne to jeden z formalnych rodzajów upoważnienia. Planując dłuższy wyjazd lub inną niedyspozycję warto zaplanować udzielenie pełnomocnictwa szczególnego. Dzięki temu sprawy formalne w kraju będą pod kontrolą. W artykule znajdziesz wyjaśnienie, czym jest pełnomocnictwo szczególne oraz wzór pełnomocnictwa szczególnego w formacie PDF.
Pełnomocnictwo to sposób na utrzymanie swoich interesów podczas naszej nieobecności. Przeznaczone jest do prowadzenia poszczególnych spraw. Pełnomocnictwo można rozumieć jako prawo do reprezentacji, a z drugiej strony jako dokument upoważniający do niej. Na podstawie pełnomocnictwa można upoważnić inną osobę do załatwiania spraw urzędowych, czy sądowych w imieniu mocodawcy. Możemy tu przytoczyć, pełnomocnictwo notarialne, czy przykładowo pełnomocnictwo pocztowe, które daje innej osobie prawo do odbioru za nas przesyłki awizowanej. Istota pełnomocnictwa wywodzi się z przepisów, jakie narzuca Ustawa Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. i Kodeks postępowania cywilnego z 17 listopada 1964 r. Pełnomocnictwa dzielimy na:
- Pełnomocnictwo ogólne.
- Pełnomocnictwo rodzajowe.
- Pełnomocnictwo szczególne.
Spis treści
Pełnomocnictwo szczególne – co to?
Aby zrozumieć istotę pełnomocnictwa szczególnego, najpierw należy wyjaśnić dwa pozostałe. Pełnomocnictwo ogólne upoważnia pełnomocnika do wszystkich czynności mieszczących się w ramach zwykłego zarządu. Pełnomocnictwo rodzajowe daje umocowanie do określonych rodzajów czynności, także tych przekraczających zakres zwykłego zarządu. Natomiast pełnomocnictwo szczególne daje prawo do realizacji konkretnej czynności prawnej, jaka wskazana została w pełnomocnictwie.
Strony pełnomocnictwa szczególnego
Stronami czynności w pełnomocnictwie szczególnym są:
- mocodawca, czyli osoba reprezentowana;
- pełnomocnik, czyli osoba reprezentująca.
Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego można korzystać z pomocy pełnomocnika także w przypadku spraw sądowych. Zarówno do reprezentacji przed sądem, jak i do dokonywania czynności prawnych. W przypadku pełnomocnictwa ogólnego procesowego dokument upoważnia do prowadzenia wszystkich spraw związanych z mocodawcą. Szczególne tylko do konkretnej, aktualnie toczącej się sprawy. Pełnomocnictwo szczególne jest wymagane np. w sprawach małżeńskich.
Pełnomocnictwo szczególne – wzór PDF
Choć prawo nie przewiduje dla pełnomocnictwa formy szczególnej, to dobrze by zostało sporządzone pisemnie. Może mieć formą ustną, jednak forma pisemna jest wymagana w razie czynności prawnej o szczególnej formie. To może być np. akt notarialny w obrocie nieruchomości. Co potwierdza art. 99 ust. 1 kodeksu cywilnego
„jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie”
W 2025 roku obowiązują nowe urzędowe wzory pełnomocnictwa szczególnego (PPS-1) oraz pełnomocnictwa do doręczeń (PPD-1), określone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 9 października 2024 r. (Dz. U. poz. 1549). W sprawach podatkowych wymagane jest użycie urzędowego wzoru PPS-1 (papierowo lub elektronicznie) i złożenie go do akt sprawy. Dotyczy to także zawiadomień o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa (formularze OPS-1 i OPD-1).
Poniżej przedstawiamy przykładowy wzór pełnomocnictwa szczególnego. Można go skopiować z treści lub pobrać w formacie PDF.
……………………………………..
(miejscowość, data)
PEŁNOMOCNICTWO SZCZEGÓLNE
Ja, niżej podpisany Mocodawca…………………………………………………..zamieszkały pod adresem………………………………….…………………………………… legitymujący
się dowodem osobistym……………………………(seria i numer dowodu osobistego) o numerze PESEL…………………………….
udzielam pełnomocnictwa szczególnego ……………………………………..(imię i nazwisko Pełnomocnika) mieszkającemu w ………………………………………………..……. (miejscowość) przy ulicy……………………………..….legitymującemu się dowodem ………………………(seria i numer dowodu osobistego) z numerem PESEL………………………..……
Ustanowionego Pełnomocnika upoważniam do wystąpienia w moim imieniu w celu realizacji czynności dotyczącej………………………………………………………………………………… ……………………………………..……………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………..
Jednocześnie udzielam Pełnomocnikowi prawa do ustanawiania dalszych pełnomocnictw.
Wszelkie zmiany niniejszego pełnomocnictwa wymagają zachowania formy pisemnej pod
rygorem nieważności.
…………………………………
(podpis Mocodawcy)
Pełnomocnictwo szczególne – zakres umocowania pełnomocnika
Pełnomocnictwo szczególne musi wskazywać na konkretną czynność prawną. Tylko do niej pełnomocnik zostanie upoważniony i urzędnicy udzielający mu informacji nie przekroczą granic tej czynności. Dlatego szczególny charakter sprawia, że dokładnie trzeba opisać charakter sprawy, to może być np. sprzedaż danej nieruchomości. W przypadku czynności procesowych pełnomocnik może uzyskać prawo do dokonywania czynności w zakresie:
- zabezpieczenia i egzekucji,
- czynności procesowych w danej sprawie,
- udzielania dalszego pełnomocnictwa adwokatowi lub radcy prawnemu do zawierania ugód, uznania powództwa, zrzeczenia roszczeń,
- odbioru kosztów procesu od strony obciążonej.
Rola pełnomocnictwa może zostać ograniczona czasowo. Wówczas wygasa ono w określonym terminie. W pełnomocnictwie szczególnym upoważnienie wygasa, gdy czynność, do jakiej pełnomocnik uzyskał prawo, zostanie dokonana. Warto zaznaczyć, że pełnomocnictwo szczególne może być także łączne, tzn. być sprawowane jednocześnie przez kilku pełnomocników.
Planowane są zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego, które mają wyraźnie przyznać pełnomocnikom procesowym uprawnienie do składania i przyjmowania oświadczeń materialnoprawnych (np. potrącenia) w imieniu strony, nawet gdy strona nie jest obecna na sali sądowej.
Kto może zostać pełnomocnikiem procesowym?
Pełnomocnikiem może być osoba fizyczna, osoba prawna, czy jednostka organizacyjna bez osobowości, lecz ze zdolnością prawną. Przy czym w przypadku czynności prawnych dokonanych bez woli osoby udzielającej pełnomocnictwa to i tak mocodawca ponosi odpowiedzialność za nie. O ile w czynnościach urzędowych możemy udzielić pełnomocnictwa np. osobom z rodziny, tak w przypadku pełnomocnictwa procesowego mamy ograniczone możliwości jego wystawienia. Pełnomocnikiem procesowym może zostać:
- adwokat,
- radca prawny,
- w sprawach dotyczących własności przemysłowej – rzecznik patentowy,
- zarządca majątku lub interesów strony,
- osoba będąca z mocodawcą w stosunku zlecenia, które jest związane z przedmiotem sprawy,
- współuczestnik w sporze,
- rodzice, małżeństwo, rodzeństwo, zstępni,
- pracownik przedsiębiorcy bądź osoby prawnej.
Udział w sprawie mogą brać także podmioty danej kategorii, które są z nią związane. Przykładowo, jeśli sprawa dotyczy ochrony praw konsumentów, pomoc w sprawie może stanowić przedstawiciel organizacji (UOKiK).
Jak napisać pełnomocnictwo szczególne?
Jak wyżej wspomniano, pełnomocnictwo szczególne nie ma z góry ustalonej formy. Jednak dla zachowania swej pełnej ważności w wielu przypadkach dokument jest wymagany przez urzędników. Co powinno zawierać pełnomocnictwo szczególne?
- Oznaczanie miejsca i data wystawienia pełnomocnictwa.
- Tytuł dokumentu (rodzaj pełnomocnictwa).
- Określenie mocodawcy i pełnomocnika – w tym celu należy podać ich imiona, nazwiska, adres zamieszkania, a także serie i numery dowodów tożsamości. Pożądany jest także numer PESEL.
- Jeśli mocodawcą jest przedsiębiorca, należy podać nazwę i siedzibę firmy, a także numer KRS.
- Jeśli pełnomocnikiem jest podmiot profesjonalny, na przykład adwokat, należy wpisać nie tylko jego personalia, lecz również kancelarię adwokacką, którą reprezentuje i numer wpisu z listy adwokatów.
- Przede wszystkim trzeba podać informacje na temat samego przedmiotu pełnomocnictwa. Trzeba wskazać zakres umocowania (sygnatura akt, sprawa, jakiej dotyczy, strony procesu, organy zaangażowane w sprawę).
- Mocodawca musi złożyć własnoręcznie podpis pod pełnomocnictwem szczególnym.
Pełnomocnictwo szczególe: opłata
W pełnomocnictwie często można także spotkać informacje na temat tego, czy pełnomocnik ma prawo powoływać kolejnych pełnomocników, czy też nie. Jeśli zależy nam na tym, by pełnomocnik był tylko jeden, wówczas warto taką klauzulę zawrzeć. Wszelkie ograniczenia wobec upoważnienia szczególnego należy zaznaczyć w treści pełnomocnictwa. Dokonując pełnomocnictwa, trzeba się liczyć z opłatą skarbową w wysokości 17 zł (jeśli strona nie jest zwolniona z kosztów sądowych).
Pełnomocnictwo szczególne a rodzajowe. Zastosowanie
Jak wyżej wspomniano pełnomocnictwo szczególne, jest wykorzystywane do dokonania konkretnych czynności opisanych w dokumencie. Często jest wykorzystywane przy sprzedaży czy zakupie nieruchomości lub innych dóbr. Przykładowo, jeśli pełnomocnictwo rodzajowe dotyczy sprzedaży określonych przedmiotów, to pełnomocnictwo szczególne mogłoby dotyczyć tylko jednego z tych przedmiotów. Pełnomocnictwo szczególne jest także sposobem na reprezentację w sprawach właściwości organu podatkowego, jeśli mocodawca znajduje się akurat poza granicami kraju.
Zakres pełnomocnictwa szczególnego
Zakres pełnomocnictwa szczególnego dokładnie określa także art. 138e. (Ordynacja podatkowa).
§ 1. Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego.
Takie pełnomocnictwo (organ podatkowy może przyjąć w formie dokumentu elektronicznego, czy jako zgłoszone ustnie do protokołu) umożliwia na przykład złożenie deklaracji rocznej na podatek dochodowy. Także właściciele działalności gospodarczej ze względu na wiele spraw mogą korzystać z pomocy pełnomocnictwa. Często jednak pełnomocnictwo szczególne dotyczy właśnie spraw procesowych.
Jak widać pełnomocnictwo szczególne może okazać się niezwykle praktyczne w sytuacjach, gdy sami nie mamy możliwości autoprezentacji. Jednak aby go dokonać, trzeba wiedzieć o naszych zobowiązaniach wcześniej i odpowiednio przygotować się do udzielenia pełnomocnictwa.
Pełnomocnictwo szczególne w sprawach podatkowych
Pełnomocnictwo szczególne w Ordynacji podatkowej (art. 138e ust. 1) upoważnia pełnomocnika do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego, np. organu skarbowego.. Wzór pełnomocnictwa (PPS-1) określa rozporządzenie Ministra Finansów, a jego zakres obejmuje m.in. sprawę wzorów pełnomocnictwa szczególnego.
O zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu informuje się za pomocą wzoru zawiadomienia OPS-1 (3), składanego do właściwego organu podatkowego.. Dzięki temu pełnomocnik może załatwiać konkretne sprawy, jak decyzje podatkowe czy odwołania, bez pełnego upoważnienia ogólnego.
Kiedy wymagane jest pełnomocnictwo szczególne w sprawach sądowych?
Pełnomocnictwo szczególne jest niezbędne w sytuacjach, gdy strona postępowania potrzebuje pełnomocnika do reprezentowania jej w ściśle określonych sprawach. Jest ono wymagane w przypadku prowadzenia postępowania sądowego, które dotyczy konkretnych czynności prawnych, takich jak rozwód, podział majątku czy inne złożone sprawy rodzinne. Warto podkreślić, że pełnomocnictwo szczególne daje pełnomocnikowi prawo do działania jedynie w obrębie wskazanej w dokumencie czynności.
W przypadkach wymagających podpisywania deklaracji składanej przed sądem, pełnomocnictwo szczególne będzie kluczowe, ponieważ pozwala pełnomocnikowi na podejmowanie określonych kroków prawnych. W wielu sprawach sądowych, takich jak postępowania rozwodowe lub majątkowe, pełnomocnictwo szczególne jest niezbędne, by pełnomocnik mógł reprezentować swojego mocodawcę. Dokument ten musi zostać dołączony do akt sprawy i jest wymagany na pierwszej rozprawie.
Dla niektórych czynności sądowych, szczególnie tych związanych z nieruchomościami, konieczne jest dostarczenie pełnomocnictwa, które będzie notarialnie poświadczony odpis. Bez takiego dokumentu pełnomocnik może nie zostać dopuszczony do prowadzenia sprawy w imieniu mocodawcy, co może opóźnić lub nawet uniemożliwić postępowanie.
Jakie czynności można wykonać na podstawie pełnomocnictwa szczególnego?
Pełnomocnictwo szczególne pozwala pełnomocnikowi na wykonywanie wyłącznie konkretnych czynności wskazanych w dokumencie. Zakres czynności musi być jasno określony w pełnomocnictwie, aby organ prawny lub sądowy mógł w pełni zrozumieć, jakie uprawnienia ma pełnomocnik. Może to być np. sprzedaż nieruchomości, podpisywania deklaracji składanej, a także udział w czynnościach prawnych wymagających pełnej reprezentacji w sądzie.
Często pełnomocnictwo szczególne obejmuje również prawo do składania pism procesowych, podejmowania działań związanych z egzekucją wyroków sądowych, a także reprezentowania mocodawcy przed sądem. W niektórych przypadkach pełnomocnik na mocy pełnomocnictwa może być odpowiedzialny za zabezpieczenie majątku mocodawcy oraz podpisywanie wszelkich dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem. Ważne jest, aby każde pełnomocnictwo zawierało precyzyjne określenie uprawnień pełnomocnika, ponieważ organy urzędowe są związane jego zakresem.
W przypadku niektórych czynności, takich jak sprzedaż nieruchomości, pełnomocnictwo musi być potwierdzone przez notariusza, a pełnomocnik musi posiadać notarialnie poświadczony odpis dokumentu, aby móc działać w imieniu mocodawcy. Tylko wówczas pełnomocnik będzie mógł skutecznie reprezentować mocodawcę przed urzędami czy sądami, a także przedłożyć stosowne dokumenty do akt sprawy.
Pełnomocnictwo szczególne a odpowiedzialność mocodawcy – na co zwrócić uwagę?
Udzielenie pełnomocnictwa szczególnego oznacza, że pełnomocnik działa w imieniu mocodawcy, a wszelkie jego decyzje prawne i działania są wiążące dla osoby udzielającej pełnomocnictwa. Mocodawca musi być świadomy, że każda czynność wykonana przez pełnomocnika ma pełne skutki prawne, jakby została dokonana osobiście. Dlatego tak istotne jest precyzyjne określenie, jakie działania może podjąć pełnomocnik, zwłaszcza w kontekście czynności procesowych.
Pełnomocnik może w ramach pełnomocnictwa szczególnego składać podpisywania deklaracji składanej przed urzędami lub sądami, uczestniczyć w negocjacjach lub zawierać ugody, ale wszelkie te czynności muszą być wyraźnie wskazane w dokumencie. Jeśli pełnomocnictwo szczególne nie obejmuje danej czynności, mocodawca może być zmuszony do samodzielnego działania. Ponadto, pełnomocnictwo może być ograniczone czasowo lub dotyczące wyłącznie konkretnej sprawy, co sprawia, że wygasa po jej zakończeniu.
W przypadku ewentualnych nieścisłości czy problemów wynikających z działania pełnomocnika, kluczowe jest, aby mocodawca miał dostęp do dokumentu potwierdzającego pełnomocnictwo, np. notarialnie poświadczony odpis. Dzięki temu mocodawca będzie mógł udowodnić zakres upoważnienia pełnomocnika. Warto również pamiętać, że odpowiednie przygotowanie pełnomocnictwa i dołączenie go do akt sprawy jest kluczowe, aby uniknąć komplikacji prawnych.
