Jak zostać syndykiem? Czy trzeba mieć licencję?

Syndyk to osoba odpowiedzialna za zarządzanie masą upadłościową niewypłacalnego przedsiębiorcy. Zaspokaja roszczenia dłużników, opracowuje plan likwidacyjny. Jego praca jest bardzo odpowiedzialna i wymaga spełnienia ścisłych kryteriów. Jak zostać syndykiem?

Osoby, które zakładają firmę, oczekują, że będzie ona dobrze prosperować i generować zyski. Niestety nie zawsze tak się dzieje. Czasem przedsiębiorcy są zmuszeni do tego, by zamknąć interes, jeśli nie chcą jedynie pogłębiać zadłużenia. Ogłoszenie upadłości, czy postępowanie restrukturyzacyjne to niekiedy jedyne drogi do poradzenia sobie z problemami finansowymi firmy. W przypadku podjęcia decyzji o działaniach powoływany zostaje syndyk. Kto to? Jak nim zostać?

Kim jest syndyk?

Syndyk zwany też doradcą restrukturyzacyjnym to osoba, która ingeruje w działalność niewypłacalnego podmiotu. Jeśli firma ogłosi upadłość, wówczas potrzeba kogoś, kto zajmie się jej majątkiem. Tą osobą jest syndyk. Co dokładnie należy do jego zadań?

Majątek przedsiębiorcy w upadłości stanowi tzw. masę upadłościową. I to właśnie ta masa leży w zakresie zainteresowań syndyka. Przez czas działania w pewien sposób włada majątkiem firmy, zabezpieczając go. Przeprowadza postępowanie upadłościowe.

• Sporządza spis inwentarza;
• opracowuje plan likwidacyjny;
• spieniężenie masy upadłościowej, np. nieruchomości;
• zawiadomienie wierzycieli o upadłości;
• sporządzanie wpisów do ksiąg wieczystych;
• ochrona masy upadłościowej.

Spieniężenie masy służy zaspokojeniu roszczeń wierzycieli upadłego przedsiębiorstwa. Co istotne, syndyk nie może spieniężyć wszystkiego. Przedmioty niezbędne do życia, jak np. leki, czy żywność pozostają poza jego zasięgiem.

Syndyk to osoba z “zewnątrz”. Nie może nim być wierzyciel, czy bliska osoba dłużnika.

Syndyk – wymagania. Kto może zostać syndykiem?

Bycie syndykiem wymaga dużej wiedzy (szczególnie w zakresie prawa) i odpowiedzialności. Przed syndykami stawiane są zatem duże wymagania. Przede wszystkim prawo wykonywania zawodu syndyka ma osoba z licencją. Mogą się o nią ubiegać osoby spełniające kryteria określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego. Syndykiem może zostać osoba, która:

• ma obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
• zna język polski w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności syndyka, nadzorcy lub zarządcy;
• ma pełną zdolność do czynności prawnych;
• ukończyła wyższe studia i uzyskała tytuł magistra lub równorzędny w państwie, o którym mowa w pkt 1;
• posiada nieposzlakowaną opinię;
• w okresie 15 lat przed złożeniem wniosku o licencję doradcy
  restrukturyzacyjnego przez co najmniej 3 lata zarządzała majątkiem upadłego, przedsiębiorstwem lub jego wyodrębnioną częścią w Rzeczypospolitej
  Polskiej lub państwie, o którym mowa w pkt 1;
• nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
• nie jest podejrzana albo oskarżona o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
• nie jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego ani w odniesieniu do tej osoby nie są ujawnione w Krajowym Rejestrze Zadłużonych informacje, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych;
• złożyła z pozytywnym wynikiem egzamin przed Komisją Egzaminacyjną, powołaną przez Ministra Sprawiedliwości.

Jak zostać syndykiem?

Zmiany w sprawie ścieżki do zostania syndykiem miały miejsce w 2007 roku. Ograniczono wówczas możliwości do objęcia stanowiska. Przed zmianą przepisów, syndykiem mógł zostać każdy, kto ukończył odpowiednie studia w zakresie prawa. Obecnie do pełnienia zawodu wymagana jest licencja.

Syndyk powinien posiadać wiedzę z zakresu prawa upadłościowego i ekonomii. Dobrze zatem udać się na studia prawnicze lub pokrewne.

Kandydaci, którzy spełniają kryteria, mogą podejść do egzaminu organizowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Dopiero po jego zdaniu możliwe jest staranie się o licencje.

Jak wygląda egzamin na syndyka?

Egzamin na syndyka składa się ze 100 pytań. Jest prowadzony w formie pisemnej. Dotyczy zagadnień ekonomii, finansów i prawa. Szczególny nacisk kładziony jest na kwestie postępowania upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Pytania zawierają trzy propozycje odpowiedzi. Należy wybrać tylko jedną z nich. Prawidłowa odpowiedź daje kandydatowi jeden punkt. By zdać, należy uzyskać 75 punktów z części testowej oraz 20 punktów z części problemowej. Syndyk może się przygotować do egzaminu, ponieważ Minister Sprawiedliwości udostępnia wykaz tytułów aktów prawnych oraz literatury, która stanowiła podstawę do opracowania pytań egzaminacyjnych.

Informacji na ten temat należy szukać w Biuletynie Informacji Publicznej maksymalnie na 3 miesiące przed terminem pierwszego egzaminu. Egzamin na syndyka jest stosunkowo drogi, obecnie wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę i jest to 3470 zł. Wpłaty należy dokonać na konto Ministerstwa Sprawiedliwości. Egzamin na doradcę restrukturyzacyjnego ma miejsce minimum 2 razy w roku. Wniosek o możliwość przystąpienia do egzaminu należy złożyć najdalej z 45-dniowym wyprzedzeniem.

Zadanie problemowe i specyfika zawodu doradcy restrukturyzacyjnego

Egzamin, który umożliwia dostęp do zawodu doradcy restrukturyzacyjnego, składa się nie tylko z testu, ale także z zadania problemowego. Kandydaci muszą wykazać się umiejętnością analizy sytuacji gospodarczej i zaproponowania rozwiązań opartych na przepisach prawa upadłościowego oraz realiach rynkowych. To ćwiczenie pokazuje, czy potrafią oni odnieść teorię do praktyki, co jest kluczowe w pracy syndyka w postępowaniu upadłościowym. W praktyce długość i stopień skomplikowania zadania egzaminacyjnego odzwierciedlają rzeczywiste wyzwania, z jakimi syndyk mierzy się podczas czasu trwania postępowania upadłościowego.

Doradca restrukturyzacyjny – egzamin. Dokumenty

W celu wzięcia udziału w egzaminie należy wnioskować do Ministra Sprawiedliwości. Trzeba przygotować dokumenty, które uprawniają do udziału w egzaminie. Są to:

• wniosek o przystąpienie do egzaminu dla osób ubiegających się o licencję doradcy restrukturyzacyjnego;
• kopia dyplomu ukończenia studiów;
• zaświadczenie o ukończeniu wyższych studiów magisterskich albo równorzędnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
• oświadczenie wnioskodawcy, że nie jest podejrzany albo oskarżony o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
• dowód uiszczenia opłaty;
• 2 zdjęcia wykonane według kryteriów zdjęć do dowodu osobistego.

Licencja syndyka – jak ją zdobyć?

Po zmianie przepisów syndyk oznacza jedną z funkcji pełnionych przez doradcę restrukturyzacyjnego. Na podstawie licencji możliwe jest także pełnienie obowiązków nadzorcy sądowego i zarządcy.

Jeśli kandydat zda egzamin, ma dwa lata na ubieganie się o licencję. Aby otrzymać licencję, należy złożyć wniosek do Ministra Sprawiedliwości. Dokumenty, jakie należy dostarczyć, to:

• Wniosek o przyznanie licencji doradcy restrukturyzacyjnego;
• Dokument potwierdzający obywatelstwo (kopia dowodu osobistego lub paszportu);
• Dyplom ukończenia studiów;
• Dokumenty potwierdzające, zarządzanie majątkiem upadłego przez co najmniej 3 lata w ciągu ostatnich 15 lat przed wnioskowaniem o licencję syndyka;
• oświadczenie o pełnej zdolności do czynności prawnych i braku prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
• dowód wniesienia opłaty.

Po wszystkim Minister wydaje decyzje w sprawie przyznania licencji syndyka. Kolejny krok to złożenie ślubowania i wpis na listę osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Licencja nadawana jest bezterminowo.

Praca dla syndyka

Syndyk działa z ramienia sądu. Pracę odbywa zwykle w pomieszczeniach biurowych. Jego miejsce pracy jest uzależnione od tego, gdzie znajduje się firma objęta jego działaniami. Jednak kompetencje syndyka z powodzeniem znajdują zastosowanie także na rynku prywatnym. Umiejętność zarządzania majątkiem, negocjacji czy restrukturyzacji sprawia, że jest cenionym ekspertem w wielu branżach. Coraz częściej syndycy angażują się w doradztwo finansowe, prowadzenie firm w trudnej sytuacji czy wspieranie procesów likwidacyjnych.

Ile zarabia syndyk?

Wynagrodzenie syndyka kalkulowane jest na podstawie szeregu elementów, takich jak suma wypłacona wierzycielom, liczba pracowników czy wierzycieli, a także czas trwania postępowania.

Prawo upadłościowe określa pięć części składowych wynagrodzenia, w tym także decyzję sądu, który uwzględnia m.in. trudność sprawy i efektywność działań syndyka. Wynagrodzenie może wynosić od dwukrotności do nawet dwustu sześćdziesięciokrotności podstawy wynagrodzenia, definiowanej jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Ostateczna kwota jest więc wynikiem efektywności pracy syndyka, liczby interesariuszy postępowania oraz czasu, jaki zajmuje jego zakończenie.

Największe zarobki syndyka osiągają syndycy prowadzący skomplikowane sprawy, gdzie majątek upadłego jest rozproszony, a suma wypłat dla wierzycieli i liczba pracowników są wysokie. To praca wymagająca zarówno eksperckiej wiedzy, jak i odpowiedzialności, ale dobrze wynagradzana, zwłaszcza gdy działania syndyka prowadzą do skutecznego zamknięcia procesu upadłościowego.

Syndyk a komornik

Syndyk bywa mylony z komornikiem. Rzeczywiście przedstawiciele obu zawodów mają podobny obszar działań, jednak ich obowiązki są inne. Komornik prowadzi postępowania egzekucyjne, tzn. ściąga długi. Jego celem jest nie tyle opracowanie planu najlepszego wyjścia z sytuacji, lecz po prostu wyegzekwowanie pieniędzy. Syndyk zarządza majątkiem, a nie ściąga go. Warto także dodać, że jego obecność w filmie jest dyktowana wolą przedsiębiorcy w upadłości. Działanie komornika ma charakter przymusowy.

Praktyczne obowiązki syndyka w toku sprawy

Obowiązki syndyka nie ograniczają się wyłącznie do formalnego zabezpieczenia majątku – w praktyce wymagają aktywnej koordynacji interesów wielu stron. Istotnym elementem jest opracowanie planu likwidacyjnego, który musi uwzględniać zarówno przepisy prawa, jak i realne możliwości sprzedaży składników majątku. Wykonując te zadania syndyk współpracuje z wierzycielami, sądem oraz biegłymi, aby zapewnić przejrzystość działań. Skuteczność syndyka w postępowaniu upadłościowym przekłada się bezpośrednio na tempo i rezultat całej sprawy.

Jak zostać syndykiem i jakie ma obowiązki? Podsumowanie

Zawód syndyka wiąże się z dużą odpowiedzialnością i wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu prawa oraz ekonomii. Poniżej znajdują się najczęstsze pytania i odpowiedzi dotyczące pracy syndyka, procesu zdobycia licencji oraz jego roli w postępowaniu upadłościowym.

• Kim jest syndyk i czym się zajmuje?
  Syndyk to doradca restrukturyzacyjny, który zarządza majątkiem przedsiębiorstwa w upadłości, dbając o zaspokojenie wierzycieli.

• Jak zdobyć licencję syndyka?
  Kandydat musi zdać egzamin państwowy organizowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości i spełnić wymogi określone ustawowo.

• Na czym polega egzamin dla doradcy restrukturyzacyjnego?
  Egzamin składa się ze 100 pytań testowych oraz zadania problemowego, sprawdzającego praktyczne umiejętności z prawa upadłościowego.

• Jakie są obowiązki syndyka w toku postępowania?
  Syndyk opracowuje plan likwidacyjny, zabezpiecza majątek firmy i współpracuje z wierzycielami oraz sądem w celu przeprowadzenia procesu upadłościowego.

• Ile zarabia syndyk w Polsce?
  Wynagrodzenie syndyka zależy od wielkości masy upadłościowej i decyzji sądu, mieszcząc się zwykle od kilku do kilkuset średnich pensji krajowych.