Trzynastki przysługują pracownikom sfery budżetowej. To znaczy, że nie każda osoba pracująca może liczyć na tego typu wynagrodzenie w ciągu roku kalendarzowego. Sprawdź, na tym to polega.
Trzynastki – czym one są?
Trzynastki to inaczej dodatkowe roczne wynagrodzenie przysługujące pracownikom państwowej jednostki budżetowej prowadzących gospodarkę finansową na podstawie Ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 roku. Zawody, które wchodzą w skład sfery budżetowej to nauczyciel, wykładowca, policjant, urzędnik czy osoba pracująca w samodzielnym publicznym zakładzie opieki zdrowotnej. Trzynastki nie przysługują osobom pracującym w sektorach prywatnych. Jednak wyjątkiem są placówki, które obejmują wewnątrzzakładowe przepisy prawa pracy.
Sprawdź: Karta Nauczyciela i jej przywileje
Pamiętaj! Obowiązek wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego należy do pracodawcy danej placówki publicznej.
O wielu innych zasadach, na podstawie których wypłacane są trzynastki, możesz przeczytać tutaj.
Jaka jest wysokość trzynastki?
Jak czytamy na stronie infor.pl trzynastka to 8.5% sumy wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym.
Kiedy pracownik zyskuje prawo do wypłacenia trzynastki?
Według Ustawy o finansach publicznych pracownik zyskuje prawo do dodatkowego wynagrodzenia w pełnej wysokości dopiero po efektywnym przepracowaniu u pracodawcy pełnego roku kalendarzowego. To znaczy, że okresy nieprzepracowane nie są wliczane do okresu zatrudnienia i nie dają prawa do otrzymania trzynastej pensji.
Do okresów nieprzepracowanych zaliczamy urlop macierzyński, urlop bezpłatny, służbę wojskową, sprawowanie opieki nad dzieckiem czy zwolnienie chorobowe.
Co w przypadku, kiedy pracownik nie przepracował całego roku kalendarzowego?
W sytuacji, gdy w roku kalendarzowym pracownik placówki publicznej skorzystał z powyżej wymienionych urlopów czy zwolnień to nie nabywa on prawa do pełnego dodatkowego wynagrodzenia. Jednak i tak otrzyma on przysługującą mu trzynastkę jedynie w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego u swojego pracodawcy. Tyle, ile przepracował, tyle pieniędzy otrzyma.
Pamiętaj! Pracownikowi nie należy się prawo do trzynastki w sytuacji, kiedy nie przepracował minimum 6 miesięcy.
Kiedy wypłacana jest trzynastka?
Zgodnie z Ustawą trzynastka wypłacana jest do końca marca roku następnego, następującym po efektywnie przepracowanym roku wcześniejszym. Jeśli pracodawca nie wywiąże się z terminu jej wypłacenia, może wiązać się to z ogromnymi konsekwencjami takimi jak kara grzywny, upomnieniem lub naganą.
Inaczej jest w przypadku placówek prywatnych, w których prawo do dodatkowego wynagrodzenia wynika z przepisów wewnątrzzakładowych. Pracodawca może wtedy sam ustalać dowolnie wybrany przez siebie termin do wypłaty trzynastki swoim pracownikom.
Trzynastka a inne dodatkowe świadczenia pracownicze – jakie są różnice?
Wielu pracowników często myli trzynastą pensję z innymi dodatkowymi świadczeniami, które mogą otrzymywać w ramach umowy o pracę. Trzynastka to nie to samo co premia czy bonus za wyniki, choć wszystkie te formy są dodatkami do wynagrodzenia. Trzynastka jest świadczeniem rocznym, które przysługuje na podstawie ustawy, zwłaszcza w sektorze publicznym, i jest niezależna od osiągnięć pracownika. W przeciwieństwie do tego premie są uznaniowe i zależne od wyników pracy lub wyników całej firmy, a ich wypłata nie jest obowiązkowa.
Trzynastka często mylona jest także z dodatkami świątecznymi, które są jednorazowymi wypłatami na specjalne okazje, takie jak Święta Bożego Narodzenia. Trzynasta pensja jest wyraźnie uregulowana prawnie, szczególnie w sektorze publicznym, i opiera się na stałej formule obliczeń, w przeciwieństwie do uznaniowych bonusów w sektorze prywatnym.
Jak obliczyć wysokość trzynastki?
Wysokość trzynastej pensji jest obliczana na podstawie całorocznego wynagrodzenia brutto pracownika. W skrócie, trzynastka wynosi równowartość jednej pełnej miesięcznej pensji. Jeśli jednak pracownik nie przepracował pełnego roku, przysługuje mu proporcjonalna część tej kwoty.
Do obliczeń brane są pod uwagę tylko podstawowe składniki wynagrodzenia, czyli pensja zasadnicza oraz wszystkie dodatki i premie, które są określone w umowie jako składniki wynagrodzenia zasadniczego. Nie wlicza się do niej wynagrodzenia za godziny nadliczbowe ani innych dodatkowych świadczeń, takich jak premie uznaniowe czy zwroty kosztów podróży. Warto zaznaczyć, że do uzyskania pełnej trzynastki pracownik musi przepracować co najmniej pół roku.
Trzynastka w sektorze prywatnym – czy pracodawca musi ją wypłacać?
Trzynasta pensja w sektorze prywatnym nie jest obowiązkowa – to kluczowa różnica w porównaniu do sektora publicznego, gdzie jest uregulowana prawnie. W sektorze prywatnym pracodawca może zdecydować się na jej wypłatę, ale nie musi. Decyzja o przyznaniu trzynastki w firmach prywatnych często zależy od wewnętrznych regulaminów lub od układów zbiorowych pracy, które ustalają warunki wypłaty dodatkowego wynagrodzenia.
Pracownicy powinni więc zwrócić uwagę na treść swojej umowy o pracę lub regulamin wynagrodzeń, aby wiedzieć, czy mogą liczyć na trzynastkę w danym roku. W sektorze prywatnym trzynastka częściej przybiera formę premii lub jednorazowej gratyfikacji, uzależnionej od wyników finansowych firmy, a nie ustawowego prawa.
