Hałas w miejscu pracy a BHP – dopuszczalne normy i skutki ich przekroczenia

Hałas w pracy to nie tylko brak możliwości skupienia i niższa efektywność, lecz także zagrożenie dla zdrowia pracowników. Długotrwałe przebywanie w miejscu o znacznym stopniu hałasu może powodować szereg mniej lub bardziej poważnych przypadłości. Jaki jest dopuszczalny hałas w pracy biurowej?

Każda praca w jakimś stopniu nadwyręża nasze zdrowie. Nawet praca biurowa powoduje dyskomfort oczu i problemy z kręgosłupem. Zagrożenie stanowi nie tylko sam charakter pracy, ale i środowiska, w jakim się ona odbywa. Wiele stanowisk wiąże się z przebywaniem w głośnym pomieszczeniu. Ta kwestia została uregulowana. Pracodawców obowiązują normy hałasu.

Czym jest hałas w pracy?

Hałas, chociaż często ignorowany, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i komfortu pracowników biurowych. Jego źródłem mogą być zarówno codzienne rozmowy, jak i sprzęt biurowy, klimatyzacja czy odgłosy z otoczenia, takie jak ruch uliczny. Niezależnie od jego pochodzenia, hałas o poziomie przekraczającym 80 dB wymaga już stosowania środków ochrony słuchu, a długotrwała ekspozycja na hałas powyżej 85 dB może prowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu oraz zwiększonego poziomu stresu.

Przykładem uciążliwych dźwięków może być np. ciągły szum wentylacji (ok. 40-50 dB), który utrudnia koncentrację, czy hałas drukarki, który w połączeniu z innymi dźwiękami tworzy chaos akustyczny. Głośny krzyk dziecka na poziomie 80 dB, podobnie jak hałas generowany przez uliczne korki (ok. 70 dB), to sytuacje, które długoterminowo obniżają zdolność koncentracji i mogą prowadzić do migren czy ogólnego rozdrażnienia.

Normy hałasu w pracy

Maksymalne dopuszczalne natężenie hałasu w kontekście 8-godzinnego dnia pracy wynosi 85 dB, podczas gdy próg działania określono na poziomie 80 dB.

Aby precyzyjnie określić dopuszczalne wartości hałasu, należy uwzględnić czas ekspozycji, jak również jego maksymalne i szczytowe wartości.

Oto kluczowe wartości dotyczące hałasu:

• Przy 8-godzinnym czasie pracy, wartość NDN wynosi 85 dB.
• Maksymalny poziom dźwięku A nie powinien przekraczać 115 dB.
• Szczytowy poziom dźwięku C nie może być wyższy niż 135 dB.

Praca w warunkach ciągłego hałasu o natężeniu 95-100 dB nie powinna trwać dłużej niż 40-100 minut dziennie, natomiast praca w hałasie do 110 dB ogranicza się do maksymalnie 10 minut dziennie. Dopuszczalne wartości hałasu dla młodocianych oraz kobiet w ciąży określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. dotyczącym zakazu pracy młodocianych oraz warunków ich zatrudnienia w niektórych przypadkach, a także w rozporządzeniu z 3 kwietnia 2017 r. o pracach uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży oraz karmiących piersią.

Praca w hałasie ciągłym powyżej 87 dB lub szczytowym powyżej 140 dB jest prawnie zabroniona, nawet przy stosowaniu ochronników słuchu. Warto dodać, że od 2025 roku obowiązują nowe, wyższe stawki kar za przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu – od 16,71 zł do 62,67 zł za każdy dB przekroczenia w dzień oraz od 20,90 zł do 75,28 zł w nocy, a górna jednostkowa stawka kary wynosi 96 zł za każdy dB przekroczenia.

Hałas w pracy biurowej – skutki

Hałas w pracy to całkiem normalne zjawisko biorąc pod uwagę wiele osób zamkniętych w jednym biurze, które muszą się ze sobą komunikować. Jednak czasami poziom hałasu wpływa negatywnie na wykonywaną pracę. Zwłaszcza taką, która wymaga od pracownika skupienia, analizy i kreatywnego myślenia. Niekiedy ze względu na pracujące obok maszyny, sprzęty biurowe lub źle dostrojoną klimatyzację hałas w miejscu pracy może przekraczać dopuszczalne normy i powodować szereg negatywnych skutków zdrowotnych.

Nieodpowiednie warunki akustyczne w biurze mogą skutkować obniżeniem produktywności, zwiększonym stresem, a w ekstremalnych przypadkach, trwałym uszczerbkiem na zdrowiu. Aby zminimalizować ryzyko, ważne jest monitorowanie poziomu hałasu oraz wprowadzenie rozwiązań, takich jak ekrany dźwiękochłonne, praca zdalna lub korzystanie ze słuchawek z redukcją szumów.

Jak hałas w miejscu pracy wpływa na zdrowie?

Nadmierny i długotrwały hałas w biurze może czasowo lub trwale uszkodzić słuch pracownika. Według badań, długotrwała ekspozycja na hałas powyżej 80–85 dB może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia słuchu, natomiast już hałas powyżej 70 dB może powodować przewlekły stres, zmęczenie oraz inne negatywne skutki zdrowotne. Mniej poważnymi, lecz także częstymi przypadłościami są:

• zakłócenia wzroku i odbioru barw
• obniżenie precyzji ruchów i sprawności fizycznej
• stałe rozdrażnienie, migreny i problemy ze skupieniem
• znaczne obniżenie zdolności intelektualnych

Hałas w pracy biurowej a dopuszczalne normy

Dopuszczalne wartości hałasu w biurze określają Polskie Normy:

PN-N-01307: 1994 – dopuszczalny poziom dźwięku w czasie pobytu pracownika na stanowisku pracy biurowej to:

• 55 dB – w pomieszczeniach administracyjnych i biurowych
• 65 dB – w sekretariatach i biurach obsługi klienta
• 75 dB – w pomieszczeniach ze źródłami hałasu

PN-87/B-02151/02 – równoważny poziom dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczenia łącznie od wszystkich źródeł hałasu usytuowanych poza tym pomieszczeniem to:

• 35 dB – w pomieszczeniach do pracy umysłowej wymagającej dużej koncentracji
• 40 dB – w pomieszczeniach administracyjnych bez wewnętrznych źródeł hałasu
• 45 dB – w pomieszczeniach administracyjnych z wewnętrznymi źródłami hałasu

Dla lepszego zobrazowania hałasu warto przytoczyć przykłady. 80 dB to głośny krzyk dziecka. Zwykła rozmowa to z kolei 50 dB, a samolot odrzutowy generuje 130 dB.

Sprawdź: BHP – czy wiesz, jakie są jego podstawowe zasady w miejscu pracy?

Polskie Normy nie są aktami prawnymi, a dokumentami normalizacyjnymi – ich stosowanie jest dobrowolne, chyba że przepis prawa lub regulamin wewnętrzny firmy odwołuje się do nich wprost. W praktyce jednak normy te są szeroko stosowane jako wytyczne w zakresie BHP i ergonomii. Warto dodać, że ogólne obowiązki pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, w tym ochrony przed hałasem, wynikają z Kodeksu pracy (art. 207) oraz rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

Hałas w miejscu pracy a BHP

Każde miejsce pracy musi kierować się zasadami BHP pozwalającym chronić zdrowie i życie osób zatrudnionych. W zależności od rodzaju wykonywanej pracy regulamin może się różnić, jednak wszyscy pracownicy powinni mieć możliwość zapoznania się z zasadami firmy i przestrzegania zasad związanych z Bezpieczeństwem i Higieną Pracy. Co, jeśli pracodawca nie stosuje się do dopuszczalnych norm hałasu w pracy?

Artykuł 283. kodeksu pracy określa w sposób jasny, że:

(…) kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł (…)

Profesjonalne pomiary hałasu w pracy

Pomiar poziomu hałasu w miejscu pracy jest kluczowy dla ochrony zdrowia pracowników. Najdokładniejsze wyniki uzyskuje się za pomocą sonometru, czyli urządzenia mierzącego poziom dźwięku w decybelach (dB). Sonometr pozwala ocenić, czy hałas w biurze lub fabryce nie przekracza dopuszczalnych norm, co może wpływać na zdrowie i komfort pracy. Chociaż można samodzielnie wykonać wstępny pomiar hałasu za pomocą aplikacji mobilnej, dokładny i wiążący pomiar muszą przeprowadzać uprawnione instytucje, takie jak Państwowy Instytut Zdrowia czy akredytowane firmy prywatne. Pomiar należy wykonywać co najmniej raz w roku, jeśli poprzednie wyniki przekroczyły 0,5 wartości NDN, lub raz na dwa lata, jeśli przekroczyły 0,2 do 0,5 wartości NDN (dopuszczalne wartości wielkości charakteryzujących hałas lub drgania mechaniczne, określone w przepisach w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy).

Pracodawca ma obowiązek informowania pracowników o wynikach pomiarów oraz wyznaczania stref zagrożonych hałasem. Jeśli uwzględniając dostępne rozwiązania techniczne hałas przekracza dopuszczalne normy, pracodawca powinien wdrożyć program działań zmniejszających narażenie pracowników. Przykłady rozwiązań obejmują stosowanie maszyn generujących mniej hałasu, ograniczenie czasu ekspozycji na hałas poprzez wprowadzenie przerw w pracy oraz zapewnienie odpowiednich ochronników słuchu. Pracodawcy muszą także oznaczać strefy wysokiego hałasu i ograniczać dostęp do tych obszarów, jeśli poziom dźwięku stanowi zagrożenie.

Indywidualne ochronniki słuchu, takie jak nauszniki czy wkładki, muszą spełniać określone normy, posiadać etykiety informujące o ich skuteczności w redukcji hałasu oraz być dopasowane do charakterystyki pracy. W sytuacjach, gdy nie można obniżyć poziomu hałasu, pracodawca powinien wdrożyć szczegółowy program ochronny, który nie tylko chroni słuch, ale także dba o ogólny komfort pracowników.

Hałas w pracy – gdzie zgłosić naruszenia norm?

Każdy pracownik wykonujący swoje obowiązki w określonym miejscu pracy ma prawo do przebywania w środowisku, które w żaden sposób nie zagraża jego zdrowiu lub życiu. Dlatego wszystkie wątpliwości co do egzekwowania zasad BHP powinno się zgłaszać pracodawcy. Jeszcze przed określeniem ostatecznej wersji ustawy o ochronie sygnalistów ludzie spodziewali się, że nadużycia z zakresu prawa pracy będzie można zgłaszać poprzez system dla sygnalistów, czy inny sposób wybrany przez pracodawcę do zgłoszeń. Jednak wiemy już, że ustawa nie obejmuje nadużyć związanych z prawem pracy.

Sygnalizowanie problemu jest bardzo ważne. Zwłaszcza, aby przekonać się, czy pracodawca celowo unika problemu, czy po prostu nie zdawał sobie z niego sprawy. Podjęcie rozmowy to pierwszy krok, który w niektórych przypadkach może od razu rozwiązać problem. W tym wypadku jednak wiele zależy od tego, jaką relację masz z pracodawcą oraz jaka kultura organizacyjna panuje w waszej firmie. Może się okazać, że jednak rozmowa niewiele da, jeśli atmosfera w organizacji jest raczej toksyczna.

Kiedy właściciel przedsiębiorstwa wyraźnie ignoruje sygnały o łamaniu powszechnie panujących zasad BHP, pracownik ma prawo zgłosić swoje wątpliwości Państwowej Inspekcji Pracy. Takie zgłoszenie będzie skutkowało szczegółową kontrolą inspektorów i ewentualną karą nałożoną na pracodawcę.

Dowiedź się więcej: PIP – czyli Państwowa Inspekcja Pracy

Jak szkolić pracowników w zakresie zagrożeń w środowisku pracy?

Wytłumienie źródła hałasu w firmie nie zawsze jest możliwe. Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy powinny obejmować tematykę natężeń czynników szkodliwych, w tym zagrożenia, jakie niesie hałas lub drgania mechaniczne. Pracownicy powinni być świadomi, jakie są najwyższe dopuszczalne stężenia hałasu w środowisku pracy oraz jakie objawy mogą świadczyć o nadmiernym hałasie.

Warto organizować regularne warsztaty, podczas których omawiane są sposoby ochrony słuchu i techniki minimalizowania ryzyka. Praktyczne szkolenia pomagają wyeliminować ryzyko zawodowe wynikające z nieświadomości zagrożeń. Dzięki temu pracownicy czują się bezpieczniej i bardziej angażują się w dbanie o swoje zdrowie.

Znaczenie regularnych przeglądów technicznych dla bezpieczeństwa w pracy

Regularne przeglądy maszyn i urządzeń są kluczowe dla ograniczenia narażenia na natężenie czynników szkodliwych w środowisku pracy. Sprawny sprzęt generuje mniej hałasu i drgań mechanicznych, co pozwala utrzymać hałas w środowisku pracy na poziomie zgodnym z przepisami w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń.

Przeglądy techniczne umożliwiają szybkie wykrycie usterek, które mogą prowadzić do nadmiernego hałasu lub innych zagrożeń. Dzięki temu można skutecznie wyeliminować ryzyko zawodowe wynikające z pracy w nieodpowiednich warunkach. Systematyczne kontrole to inwestycja w zdrowie i bezpieczeństwo wszystkich pracowników.