Fotowoltaika to dziedzina techniki pozwalająca uzyskać energię elektryczną ze światła słonecznego, czyli ekologicznego zasobu, którego nie da się wyczerpać i którego przetwarzanie nie szkodzi planecie. Dywagacji na temat przyszłości fotowoltaiki jest wiele. Czy stanie się ona jednym z najpowszechniejszych sposobów pozyskiwania energii? Póki co, statystyki odnotowują systematyczny rozwój tej branży oraz wzrost związanej z nią liczby pracowników.
Panele fotowoltaiczne i transformacja energetyczna to temat, który na stałe wpisał się w polski krajobraz. Powstaje coraz więcej wielkoskalowych farm, a mikroinstalacje znajdziemy już w ponad 1,6 mln polskich domów. Rozwój branży OZE wszedł w fazę dojrzałości. Ciężar rynku przesunął się z samych paneli na magazyny energii, pompy ciepła i wielkie inwestycje komercyjne. Odnawialne Źródła Energii to wciąż obiecujący sektor zatrudnienia, ale wymagający nowych kompetencji. Poszukiwani są przedstawiciele handlowi, specjaliści ds. magazynów energii, inżynierowie sieciowi, projektanci instalacji wielkoskalowych, a także doradcy techniczno-handlowi. W fotowoltaice i sektorze bateryjnym nie brakuje ofert pracy, choć zmienił się ich profil. Jak dokładnie wygląda praca w fotowoltaice? Czy warto otwierać w tym sektorze własną działalność gospodarczą? Jakie stanowiska są warte uwagi?
Spis treści
Praca w fotowoltaice – czy warto pracować w fotowoltaice?
Rozwój fotowoltaiki i całej branży OZE nieustannie kształtuje polski rynek zatrudnienia. Po latach intensywnego wzrostu, kiedy to Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO) szacował zatrudnienie w branży PV na ponad 40–50 tysięcy osób, sektor wszedł w fazę dojrzałości i konsolidacji. Liczby te obejmują zarówno pracowników odpowiedzialnych za kwestie techniczne (inżynierów, elektryków, monterów i serwisantów), jak i kadry wspierające (doradców techniczno-handlowych, projektantów czy marketing managerowie). Sama produkcja urządzeń i komponentów również stanowi istotny segment rynku. Dziedzina ta skupia znaczącą liczbę osób aktywnych zawodowo, jednak charakter wakatów uległ zmianie. Mniejszy nacisk kładzie się dziś na masowe zakładanie nowych firm mikroinstalacyjnych, a coraz większy na stabilne zatrudnienie w podmiotach realizujących wielkoskalowe farmy fotowoltaiczne, wielkoskalowe magazyny energii oraz kompleksowe modernizacje energetyczne.
Praca w fotowoltaice – kondycja branży
Sektor fotowoltaiczny pozostaje filarem polskiej transformacji energetycznej, choć jego struktura i dynamika uległy znaczącej ewolucji. Łączna moc zainstalowana w fotowoltaice w Polsce przekracza już 18 GW, a liczba mikroinstalacji przydomowych wyniosła ponad 1,6 miliona. Choć to mikroinstalacje przez lata budowały wolumen rynku, obecnie głównym motorem wzrostu mocy są wielkoskalowe farmy fotowoltaiczne budowane przez przedsiębiorstwa energetyczne oraz inwestorów niezależnych.
Zmienił się także model funkcjonowania prosumentów. Wprowadzony w 2022 roku system net-billingu, uzupełniony o taryfy dynamiczne oraz cogodzinne rynkowe ceny energii, definitywnie zmienił podejście rynku do fotowoltaiki. Kluczowa stała się autokonsumpcja oraz integracja PV z domowymi magazynami energii i pompami ciepła (co promowane jest m.in. w kolejnych edycjach programu „Mój Prąd”).
Fotowoltaika nieprzerwanie dominuje pod względem liczby nowych przyłączeń w obszarze mikroinstalacji OZE w Polsce, wyprzedzając inne technologie. Jednocześnie wyzwaniem dla dalszego rozwoju stała się przepustowość sieci elektroenergetycznych oraz elastyczność systemu. Z tego powodu rynek intensywnie przesuwa środki i kadry w stronę budowy przesyłowych magazynów energii (BESS), modernizacji sieci oraz cyfryzacji zarządzania energią.
Dla pracowników oznacza to, że branża nie tylko przetrwała okres transformacji przepisów rozliczeniowych, ale wykształciła zapotrzebowanie na nowe, wyższe kompetencje techniczne i inżynieryjne. Wysoki popyt na ekspertów przeniósł się z prostego montażu na kompleksowe projektowanie systemów hybrydowych, instalacji przemysłowych oraz zarządzanie stabilnością sieci.
Fotowoltaika to także nieporównywalny konkurent dla innych odnawialnych źródeł energii w Polsce, co zaznaczył portal Top-oze.pl:
Pieczę w alternatywnych źródłach energii w Polsce nadal stanowi głównie fotowoltaika, która
w 1Q bieżącego roku odnotowała w Polsce łącznie 46 287 instalacji. Oznacza to, że stanowi ona zdecydowaną większość całości źródeł OZE, zainstalowanych w pierwszym kwartale. Na kolejnych miejscach znalazły się jednostki kogeneracji z 15 instalacjami, energetyka wiatrowa z 13 instalacjami, czy biogazowa z 8 instalacjami. Źródła wodne odnotowały 3 instalacje, hybrydowe 2 instalacje, a biomasowe w 1Q 2023 roku zanotowały zaledwie jedną instalację.
Zapotrzebowanie na pracowników i ich zarobki
Nie tylko ciągły rozwój samej branży fotowoltaicznej skłania do stwierdzenia, że nie powinno zabraknąć tu ofert pracy. Obecny rynek zatrudnienia charakteryzuje się głębokim deficytem pracowników technicznych, posiadających konkretne umiejętności i uprawnienia.
Miejsc pracy jest znacznie więcej, niż wykwalifikowanych kandydatów. Wskazania Barometru Zawodów potwierdzają, że na terenie całego kraju rozpaczliwie brakuje m.in. cenionych elektryków, instalatorów i monterów, dlatego wzrasta dbałość o pracownika, która przejawia się na przykład w rosnących wynagrodzeniach.
Ile zarabia monter fotowoltaiki? Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń (Sedlak & Sedlak) wskazuje, że mediana miesięcznych zarobków monterów instalacji elektrycznych wynosi około 7 300 zł brutto (gdzie co drugi specjalista zarabia w przedziale od 6 100 zł do 8 700 zł brutto). Wykwalifikowani serwisanci oraz elektrycy posiadający pełen zestaw uprawnień SEP i certyfikaty UDT mogą liczyć na wynagrodzenia wyższe o kilkaset do nawet kilkunastu tysięcy złotych, szczególnie przy realizacji skomplikowanych projektów lub pracach w systemie B2B.
Rynek pracownika umożliwia negocjowanie warunków zatrudnienia. Niektórzy zatrudnieni otrzymują też benefity pracownicze. Można tu wymienić m.in. samochód i telefon służbowy czy też atrakcyjne ubezpieczenia na życie.
Kto może pracować jako monter fotowoltaiki?
Żeby pracować jako monter fotowoltaiki, należy spełniać odpowiednie wymagania prawne określone dla tego zawodu. Po pierwsze, trzeba posiadać certyfikat UDT (Urzędu Dozoru Technicznego). Dokument przyznawany jest osobom, które spełniają jeden z 3 warunków:
- posiadają dyplom zawodowy technika urządzeń i systemów energetyki odnawialnej,
- posiadają dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku lub specjalizacji w zakresie instalacji odnawialnych źródeł energii lub pokrewnych,
- ukończą specjalne szkolenie organizowane przez akredytowany do tego podmiot (listę takich instytucji udostępnia Urząd Dozoru Technicznego) i nie później niż po roku przystąpią do państwowego egzaminu zawodowego.
To nie wszystko. Monter fotowoltaiki musi posiadać również uprawnienia elektryczne SEP kategorii E i D i nie odznaczać się przeciwwskazaniami do wykonywania prac na wysokościach. Ze względu na konieczność bycia mobilnym w tym zawodzie, pracodawcy cenią także czynne prawo jazdy kat. B.
Praca fotowoltaika – przedstawiciel handlowy
A co z przedstawicielami handlowymi? Wszak to do nich należy propagowanie technologii odnawialnych źródeł energii i pozyskiwanie nowych klientów. Przedstawiciele handlowi muszą posiadać rozwinięte umiejętności sprzedażowe oraz negocjacyjne.
Wedle wyników Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń firmy Sedlak & Sedlak, mediana miesięcznego wynagrodzenia całkowitego dla przedstawiciela handlowego wynosi około 8,3 tys. zł brutto. W tej profesji kluczową rolę odgrywają jednak premie pracownicze oraz prowizje uzależnione od wyników sprzedaży – najskuteczniejsi handlowcy i specjaliści ds. B2B mogą liczyć na wypłaty przekraczające 10 tys. zł brutto miesięcznie. Jeśli więc zdecydujesz się sprzedawać panele fotowoltaiczne, to oprócz świetnych umiejętności sprzedażowych musisz także umieć szacować premie od zawartych transakcji, szczególnie jeśli pracujesz tylko w systemie prowizyjnym.
Barometr Zawodów pokazuje, że zawód przedstawiciela handlowego także dotyka deficyt odpowiedniej liczby kandydatów gotowych do pracy, nie jest on jednak aż tak duży, jak w przypadku monterów.
Praca przy fotowoltaice w Niemczech
Wiele ofert pracy dotyczących fotowoltaiki rekrutuje pracowników do zagranicznych miejsc zatrudnienia. Najpopularniejsze są Niemcy i to nie tylko ze względu na bliskość granicy. Kraj ten jawi się jako lider w wykorzystywaniu rozwiązań fotowoltaicznych, a przy tym, na niemieckim rynku pracy również obserwuje się podobny, co w Polsce, deficyt wykwalifikowanych pracowników technicznych. Wszystko to sprawia, że wiele agencji pośrednictwa pracy próbuje pozyskać polskich pracowników do pracy za granicą.
Monter paneli fotowoltaicznych może liczyć na około 17 – 22 euro netto za godzinę pracy. Do tego dochodzą diety dzienne za przepracowanie dniówki, zapewnione zakwaterowanie, często również wyżywienie. Firmy gwarantują pomoc w tłumaczeniu niezbędnych dokumentów oraz opiekę polskiego koordynatora wyjazdu.
Dobrze, jeśli kandydat posiada prawo jazdy kat. B i własny samochód. Gotowość do podjęcia samodzielnej podróży do miejsca pracy zwiększa szanse na zostanie przyjętym.
Fotowoltaika to dziedzina, która oferuje miejsca pracy na terenie całego kraju, zarówno pracownikom technicznym, jak i obsługi klienta. Oferuje relatywnie wysokie zarobki i możliwość podjęcia zatrudnienia również za granicą. Statystyki sugerują, że pozyskiwanie energii z odnawialnych źródeł może mieć coraz większy udział w polskiej strukturze zatrudnienia. Kandydaci do pracy muszą posiadać konkretne uprawnienia i umiejętności, aby móc objąć stanowisko związane z fotowoltaiką.
