Cztery lata urlopu płatnego dla górników lub odprawa w wysokości 12 pensji to propozycja dla górników w związku z minimalizacją skutków zamykania elektrowni i kopalni węgla brunatnego. Komisja Europejska zaakceptowała warunki programu.
Zgoda UE na 4 lata urlopu płatnego dla górników
4 lata płatnego urlopu lub 12-miesięczna odprawa dla górników to założenia programu pomocy społecznej mającego na celu złagodzenie skutków zamykania elektrowni opalanych węglem kamiennym i brunatnym oraz likwidacji kopalni węgla brunatnego. Plan ten został oficjalnie zaakceptowany przez Komisję Europejską. Wartość programu wynosi 300 mln euro i środki te mają pochodzić z polskiego budżetu.
Górnicy mogą wybrać, czy skorzystają z rocznej odprawy, czy z odprawy przewidzianej w układach zbiorowych pracy. Pracownicy, którzy zbliżają się do emerytury, mogą również skorzystać z urlopu płatnego. Czas realizacji planu ma obejmować 10 lat, czyli do lutego 2034 roku. Komisja Europejska uznała, że program ten jest zgodny z unijnymi zasadami pomocy publicznej.
Program o wartości 300 mln euro zostanie przeznaczony na wsparcie pracowników, którzy stracą pracę ze względu na nieuniknione zamykanie elektrowni opalanych węglem kamiennym i brunatnym oraz kopalni węgla brunatnego w Polsce. Jest to dowód na to, że Komisja zdecydowanie dąży do transformacji ekologicznej, nie pozostawiając jednocześnie nikogo w tyle.
– powiedziała Margrethe Vestager, wiceprzewodnicząca KE.
4 lata płatnego urlopu dla górników lub 12-miesięczna odprawa
Zasady te dotyczą zarówno górników, jak i pracowników sektora energii. W czasie czteroletniego urlopu pracownik będzie otrzymywała 80% wynagrodzenia. Po tym czasie przejdzie na emeryturę. Osoby, które nie skorzystają z urlopu, otrzymają odprawę pieniężną w wysokości 12-krotności miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczonego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Zgodnie z ustawą wypłata ma nastąpić w dniu rozwiązania umowy o pracę.
Urlop górniczy, czy energetyczny to czas, w którym pracownik zwolniony jest z obowiązku świadczenia pracy, lecz otrzymuje zapłatę. Jest to świadczenie socjalne w wysokości 80% miesięcznego wynagrodzenia. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego we wrześniu 2023 roku średnia płaca w górnictwie wyniosła w sierpniu 11 323 zł brutto. Urlop przysługuje pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż cztery lata do nabycia prawa do emerytury górniczej lub pomostowej.
Źródło: Infor.pl
Co z 4-letnim urlopem dla górników? Aktualizacja 2025
Planowany od 2023 roku 4-letni płatny urlop dla górników został w 2025 roku rozszerzony i przekształcony w realnie uchwalany system wsparcia, który wejdzie w życie najpóźniej 1 stycznia 2026 roku. Obecna wersja ustawy przewiduje wprowadzenie dla pracowników dołowych tzw. urlopu górniczego trwającego nawet do 5 lat przed emeryturą, natomiast dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla — 4-letniego urlopu. W czasie tego urlopu pracownicy zwolnieni są z obowiązku świadczenia pracy, a otrzymują świadczenie socjalne w wysokości około 80% swojego miesięcznego wynagrodzenia, które dla górników może wynosić średnio ponad 12 tys. zł brutto, co daje im około 9,6 tys. zł netto. Po zakończeniu urlopu pracownik przechodzi na emeryturę.
Alternatywnie dla tych, którzy nie skorzystają z urlopu, przewidziano jednorazową odprawę pieniężną do 170 tys. zł, wolną od podatku dochodowego, a warunkiem jest przepracowanie minimum 3 lat. Urlopy i odprawy mają charakter dobrowolny i są elementem kompleksowego programu wsparcia mającego na celu złagodzenie skutków restrukturyzacji i transformacji energetycznej w Polsce. Wsparcie obejmie około 44 tys. pracowników sektora górniczego, także pracowników Jastrzębskiej Spółki Węglowej, która została dopisana do systemu pomocowego. Koszt całego programu na lata 2026–2035 szacowany jest na około 8,6-8,8 mld zł finansowanych z budżetu państwa.
Nowe regulacje rozszerzają także możliwość przenoszenia pracowników między zakładami i gwarantują pierwszeństwo zatrudnienia dla osób z likwidowanych kopalń. Obecnie trwa proces legislacyjny, a pracodawcy mogą już od 2024 roku składać wnioski o przyznanie urlopów do ZUS, który potwierdza uprawnienia w ciągu 60 dni. Urlopy te są wliczane do okresu pracy w warunkach szczególnych i mają umożliwić górnikom spokojne przygotowanie się do emerytury lub przekwalifikowania się, odpowiadając na wyzwania transformacji energetycznej kraju.
