Likwidacja stanowiska pracy to jeden ze sposobów na poradzenie sobie z niekorzystną sytuacją ekonomiczną firmy. To także często wskazywany powód, dla którego pracodawcy wypowiadają umowę o pracę zatrudnionym bez ich winy. Spotkała Cię taka sytuacja? Poznaj swoje prawa.
Jeśli sytuacja firmy nie jest najlepsza, jednym z rozwiązań dla przedsiębiorcy jest likwidacja stanowiska pracy. Odprawa dla pracownika jest jednak kosztem, który i tak będzie musiał ponieść. Pracownik w takiej sytuacji jest chroniony przez Kodeks pracy. Obowiązuje go czas wypowiedzenia. Nie może także zostać zwolniony w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jak przeprowadzić likwidację stanowiska pracy?
Spis treści
Likwidacja miejsca pracy – na czym polega?
Zdarza się, że firma, która dotychczas prosperowała bardzo dobrze, popada w tarapaty finansowe. w takiej sytuacji pracodawca może zdecydować się na zwolnienie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i zlikwidować część stanowisk pracy, które w danym momencie nie są niezbędne do przetrwania firmy. Decyzja o zakończeniu z pracownikami stosunków pracy jest bardzo trudna, jednak czasami uznawana jest za jednym sposób na przerwanie firmy.
W przepisach likwidacja stanowiska pracy uznawana jest za utratę pracy z przyczyn niedotyczących pracownika. Co więcej, postępowanie związane z rozwiązywaniem z pracownikami stosunków pracy jest dokładnie określone zarówno w Kodeksie pracy – jeśli pracodawca zatrudnia mniej niż 20 osób, jak i w ustawie – jeśli firma zatrudnia powyżej 20 osób.
Likwidacja stanowiska pracy a liczba pracowników
Mówimy tu oczywiście o ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników jeśli pracownik był zatrudniony na umowę o pracę, czyli pozostawał z pracodawcą w stosunku pracy.
Jeśli pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników zamierza przeprowadzić zwolnienia nie z winy pracowników, musi zastosować się do przepisów dotyczących zwolnień grupowych. Zwolnienia te mogą być realizowane zarówno poprzez wypowiedzenie umowy przez pracodawcę, jak i na mocy porozumienia stron. Ważne jest, aby liczba osób objętych zwolnieniami w ciągu 30 dni spełniała określone kryteria:
- 10 pracowników, jeśli firma zatrudnia mniej niż 100 osób,
- 10% pracowników, jeśli zatrudnionych jest między 100 a 300 osób,
- 30 pracowników, gdy firma zatrudnia 300 lub więcej osób.
Te przepisy obejmują także pracowników, z którymi umowy rozwiązano na mocy porozumienia stron, o ile dotyczy to co najmniej 5 osób w ramach takiego zwolnienia grupowego.
Obowiązki pracodawcy podczas likwidacji stanowiska pracy – zwolnienia grupowe
Podczas likwidacji stanowiska pracy i konieczności przeprowadzenia zwolnień grupowych, pracodawca zatrudniający co najmniej 20 osób ma do wypełnienia określone obowiązki.
- Pierwszym krokiem jest konsultacja ze związkami zawodowymi. Pracodawca musi przedstawić związkowcom planowane zwolnienia, a także podjąć rozmowy dotyczące możliwości ograniczenia ich skali lub całkowitego uniknięcia. Konsultacje powinny obejmować także kwestie takie jak przekwalifikowanie pracowników, możliwość ich przeszkolenia oraz pomoc w znalezieniu nowej pracy.
- Kolejnym krokiem jest porozumienie. Pracodawca oraz związki zawodowe mają 20 dni na ustalenie warunków przeprowadzenia zwolnień. W przypadku braku związków zawodowych, konsultacje przeprowadza się z wybranymi przedstawicielami pracowników.
- Ostatecznym krokiem jest zawiadomienie powiatowego urzędu pracy. Pracodawca musi dostarczyć pisemne zawiadomienie, zawierające informacje o liczbie zwalnianych pracowników, przyczynach zwolnień oraz czasie, w którym planowane jest ich przeprowadzenie.
Likwidacja stanowiska pracy a okres wypowiedzenia
Jeśli pracodawca zatrudnia do 20 pracowników, a firmę czeka likwidacja stanowiska pracy, Kodeks pracy stanowi podstawę do naliczenia okresu wypowiedzenia. Więc wynosi on:
- 2 tygodnie w przypadku pracownika zatrudnionego przez nie więcej niż 6 miesięcy,
- miesiąc, gdy pracuje dłużej niż 6 miesięcy,
- okres wypowiedzenia przy likwidacji stanowiska pracy wynosi 3 miesiące po okresie 3 lat pracy w firmie.
Skrócenie okresu wypowiedzenia podczas likwidacji stanowiska
W przypadku większych firm (powyżej 20 zatrudnionych) w wyznaczaniu okresu wypowiedzenia zastosowanie mają przepisy Ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. I w takiej sytuacji, pracownik ma aż 3 miesiące wypowiedzenia. Warto zaznaczyć, że pracodawca ma prawo skrócić ten czas do 1 miesiąca, jednak odszkodowanie i tak musi wypłacić za okres trzech miesięcy. Pracownik nie musi wykonywać obowiązków służbowych w czasie okresu wypowiedzenia. Ma prawo wykorzystać urlop wypoczynkowy lub otrzymać ekwiwalent.
Likwidacja stanowiska pracy a odprawa
Jeśli pracodawca zwalnia pracownika ze względu na redukcje stanowisk, zatrudnionemu należy się odprawa z tytułu likwidacji stanowiska pracy. Pod warunkiem, że pracodawca zatrudnia w firmie więcej niż 20 pracowników. Jej wysokość jest uzależniona od stażu pracy pracownika w danej firmie. I tak:
- pracownikowi zatrudnionemu u danego pracodawcy do dwóch lat należy się odprawa przy likwidacji stanowiska w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia,
- praca w okresie od 2 do 8 lat oznacza już odprawę w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia,
- zatrudniony związany z firmą dłużej niż 8 lat może liczyć na odprawę w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę.
Pracownik otrzymuje odprawę w dzień wygaśnięcia stosunku pracy albo w dzień wypłaty.
Czym jest pozorna likwidacja stanowiska pracy?
Istnieje także zjawisko pozorności likwidacji stanowiska pracy. Mówimy o nim, gdy pracodawca w przypadku likwidacji stanowiska pracy, jednocześnie tworzy kolejne, bardzo zbliżone. Przy czym warto zaznaczyć, że jego nazwa nie ma znaczenia, lecz zakres obowiązków i warunki pracy. Fikcyjna likwidacja pracy to łamanie prawa pracy. Gdy naruszenie zostanie wykryte, sąd może nakazać przywrócenie pracownika na stanowisko pracy lub wypłacić mu odszkodowanie.
Likwidacja stanowiska pracy a zasiłek dla bezrobotnych
Pracownik zachowuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ likwidacja miejsca pracy wynika z przyczyn niedotyczących pracownika. Zwolniony może liczyć na przyznanie zasiłku od razu, już od dnia rejestracji w urzędzie. Jeśli umowa została wypowiedziana za porozumieniem, konieczne jest wskazanie przyczyny zwolnienia. Bez wskazania powodu likwidacji stanowiska pracy, pracownik może mieć problem z uzyskaniem zasiłku. Najpewniej będzie mu przysługiwał dopiero po 90 dniach od momentu rejestracji w urzędzie.
Likwidacja stanowiska pracy a emerytura
Co, gdy likwidacja stanowiska pracy jako przyczyna wypowiedzenia ma miejsce jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego? Przysługuje mu wówczas świadczenie przedemerytalne. Zgodnie z art. 39 K.p. jeśli pracownikowi brakuje maksymalnie 4 lat do emerytury, wówczas nie można wypowiedzieć mu umowy o pracę. Jednak by uzyskać świadczenie przedemerytalne ze względu na likwidację stanowiska pracy, pracownik musi:
- mieć ukończone 55 lat lub 60 lat w przypadku mężczyzn,
- udowodnić okresy odprowadzania składek przez 30/35 lat,
- mieć za sobą przynajmniej półroczne zatrudnienie u danego pracodawcy.
Likwidacja stanowiska pracy nie ma wpływu na ochronę pracownika przed wypowiedzeniem umowy w wieku przedemerytalnym. Ochrona nie ma miejsca, jeśli pracownikowi przysługuje prawo do renty ani w razie likwidacji miejsca pracy w kontekście całej organizacji, np. w przypadku upadłości firmy.
L4 a wypowiedzenie. Likwidacja stanowiska pracy
Zatrudniony na L4 jest objęty szczególną ochroną trwałości stosunku pracy. Jeśli pracownik przebywa na urlopie czy zwolnieniu lekarskim i otrzyma wypowiedzenie, to jest to zwolnienie pracownika w okresie ochronnym. Likwidacja stanowiska nie stanowi ku temu podstaw. Pracodawca ma do tego prawo tylko w razie likwidacji całej działalności.
W przeciwnym razie może wręczyć wypowiedzenie dopiero po powrocie zatrudnionego z usprawiedliwionej nieobecności – chyba że pracownik i pracodawca rozwiązuje stosunek pracy za porozumieniem stron. W przeciwnym razie, gdy zatrudniony przebywa na zwolnieniu, pracodawca nie może wskazać w wypowiedzeniu przyczyny w postaci likwidacji stanowiska.
Praca w Białymstoku oraz w innych miastach kraju jest dostępna w ofertach GoWork.pl!
Jak przygotować wypowiedzenie – likwidacja stanowiska pracy?
W przypadku likwidacji stanowiska pracy zatrudniony powinien poznać przyczynę zwolnienia najpóźniej w dniu otrzymania wypowiedzenia umowy o pracę. Jeśli miał umowę na czas nieokreślony, na dokumencie należy wyróżnić przyczynę złożenia dokumentu wraz z niepozostawiającym wątpliwości opisem. Oprócz tego należy także zawrzeć pouczenie o prawie odwołania do Sądu Pracy. Data zlikwidowania stanowiska pracy i złożenia przekazania wypowiedzenia nie musi być taka sama. Dobrze by terminy nie były też zbyt odległe od siebie w czasie.
Aby likwidacja stanowiska pracy nie budziła podejrzeń, pracodawca powinien zawrzeć w wypowiedzeniu wiele istotnych informacji. Przede wszystkim należy unikać ogólników, gdyż to one wzbudzają największe podejrzenia. Najważniejsze punkty wypowiedzenia to:
- wskazanie likwidowanego stanowiska,
- podanie przyczyny generalnej, która zmusza do likwidacji stanowiska,
- uzasadnienie, dlaczego pracodawca spośród wszystkich stanowisk zdecydował się na likwidację właśnie tego.
Redukcja etatu a likwidacja stanowiska pracy – co to oznacza dla pracownika?
Jeśli firma planuje zwolnienia, często pojawiają się dwa terminy: „redukcja etatu” i „likwidacja stanowiska pracy”. Co to dokładnie znaczy?
- Likwidacja stanowiska pracy następuje wtedy, gdy Twoje stanowisko przestaje istnieć – nie ma już potrzeby, żeby ktoś wykonywał te zadania, więc nie jest potrzebne zastępstwo. To może dotyczyć np. stanowisk, które są wyjątkowe w firmie.
- Redukcja etatu oznacza, że firma chce zmniejszyć liczbę pracowników na tych samych stanowiskach. Jeśli kilka osób wykonuje podobną pracę, firma może zredukować liczbę etatów, ale musi wtedy wybrać, kogo zwolnić, stosując obiektywne kryteria, takie jak staż pracy czy osiągnięcia.
Zrozumienie, która z tych przyczyn dotyczy Ciebie, jest ważne, bo wpływa na sposób, w jaki firma powinna postępować przy zwolnieniach.
Wypowiedzenie umowy o pracę – likwidacja stanowiska. Wzór
……………………………………………
(data, miejscowość)
……………………………………………
(pracodawca)
………………………………………………
(pracownik)
WYPOWIEDZENIE UMOWY O PRACĘ
Wypowiadam zawartą z Panem/Panią ……………………. w dniu ………. umowę o pracę. Wypowiedzenie następuje z zachowaniem okresu wypowiedzenia w czasie ………………. tygodni/miesięcy. Okres ten upływa z dniem ………… r.
Powodem rozwiązania umowy o pracę jest likwidacja stanowiska pracy o nazwie ………………………………………. z powodu …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………..
Pouczenie: pracownikowi, któremu wypowiedziano umowę, przysługuje prawo do odwołania w Sądzie Pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia dokumentu.
…………………………………………
(podpis pracodawcy)
…………………………………….
(data otrzymania wypowiedzenia i podpis pracownika)
Pobierz: likwidacja stanowiska pracy wzór
Jak widać, w zaistniałej sytuacji zwolnienie pracownika nie jest proste. Likwidacja stanowiska pracy oznacza dla niego nagłą utratę dochodu, dlatego zwolniony ma prawo do okresu wypowiedzenia, czy odprawy. Likwidacja miejsca pracy może częściowo poprawić sytuację firmy, lecz stanowi także źródło waśni z pracownikami w Sądzie Pracy.
Ochrona pracownika w dniu rozwiązania stosunku pracy
Pracownik, który traci zatrudnienie w ramach likwidacji stanowiska, powinien otrzymać kompletne rozliczenie w dniu rozwiązania stosunku pracy. Oznacza to wypłatę odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz wszystkich należnych składników wynagrodzenia. Pracodawca nie może w tym zakresie opóźniać płatności. W praktyce oznacza to, że tego samego dnia pracownik otrzymuje świadectwo pracy oraz wszystkie dokumenty potrzebne do ewentualnej rejestracji w urzędzie pracy.
Krótszy staż pracy a prawa pracownika
Zdarza się, że w ramach likwidacji miejsc pracy zwolnieni zostają także ci, którzy pracowali u danego pracodawcy krócej. Choć w takim przypadku okres wypowiedzenia może wynieść jedynie 2 tygodnie, pracownik wciąż korzysta z ochrony przewidzianej w przepisach. Dotyczy to prawa do odprawy (jeśli firma zatrudnia co najmniej 20 osób), prawa do natychmiastowego zasiłku dla bezrobotnych i ochrony przed zwolnieniem w okresie usprawiedliwionej nieobecności. Krótki staż nie pozbawia więc pracownika podstawowych świadczeń – zmienia się jedynie długość okresu wypowiedzenia i potencjalne wysokości dodatków wynikających z umowy.
