Komunikacja niewerbalna jest niemal równie ważna, co komunikacja werbalna. Choć nie jesteśmy w stanie za jej pośrednictwem opowiadać szczegółowych historii, to wpływa na atmosferę podczas komunikacji. Dowiedz się co to komunikacja niewerbalna i poznaj przykłady sytuacji, w których łatwo ją dostrzec.
Od narodzin uczymy się skutecznej komunikacji. Opiekunowie uczą nas przede wszystkim komunikacji werbalnej, czyli słów, składania zdań, a następnie pisania i czytania. Jednak równolegle uczymy się także komunikacji niewerbalnej. Odczytujemy i wykształcamy własne gesty i spojrzenia. Ta forma komunikacji często jest niedoceniana. Jednak często zdradza nasze prawdziwe intencje.
Spis treści
Co to komunikacja niewerbalna?
Komunikacja niewerbalna to wszystkie sygnały, które przekazujemy i odbieramy bez słów. To mowa ciała, która zdradza nasze samopoczucie, emocje, intencje, prawdziwe podejście do danej sprawy, czy osoby. Komunikaty niewerbalne to reakcja rąk na słowa, mimika twarzy, czy postawa ciała. Sygnały niewerbalne dotyczą również wypowiadanych słów. Jednak nie ich faktycznego znaczenia, ale tempa mówienia, czy tonacji.
Często języka ciała sugeruje coś zupełnie innego, niż to, co próbujemy przekazać, mówiąc. Dlatego wiele osób decyduje się na ćwiczenia komunikacji niewerbalnej. Wpływa ona bowiem na naszą autoprezentację i ma znaczenie zarówno w życiu codziennym, jak i w wielu zawodach.
Komunikaty niewerbalne
Niewerbalne sygnały obejmują szereg ludzkich zachowań – niekontrolowane ruchy ciała, jak i te, nad którymi panujemy. Interpretacja niektórych wynika również z różnic kulturowych. Pocieranie nosa świadczy o zakłopotaniu, krzyżowanie ramion to postawa zamknięta. Natomiast językiem ciała nie nazwiemy np. pokazania środkowego palca, bo to już obraźliwy i w pełni zamierzony sygnał. Poniżej typowe niewerbalne przekazy, jakie możemy zaobserwować w interakcjach międzyludzkich.
- Kontakt wzrokowy – wyraża zainteresowanie obiektem, któremu się przyglądamy. Zdradza także pewność lub niepewność siebie (unikanie kontaktu wzrokowego).
- Postawa ciała – komunikatem jest również to, w jaki sposób stoimy. Czy jesteśmy wyprostowani, czy zgarbieni, statyczni, czy w ciągłym ruchu. Możemy wyróżnić postawę otwartą i zamkniętą, które świadczą o naszej potrzebie kontaktu lub niechęci.
- Ruchy rąk – tzw. gestykulacja to sztuka, której można się nauczyć, by np. być dobrym dyplomatą. Jednak i bez tego treningu towarzyszą nam również ruchy niekontrolowane, które zdradzają pośpiech, czy zdenerwowanie.
- Intonacja – choć komunikacja niewerbalna nie dotyczy użycia słów, to sposób, w jaki mówimy, już ma znaczenie. Prędkość mowy i ton głosu zdradzają nasze emocje. Np. gdy jesteśmy zdenerwowani, mówimy głośniej i szybciej.
- Dystans – dystans fizyczny lub kontakt fizyczny również sugeruje nasz stosunek do danej osoby, czy do grupy osób. Niekoniecznie sympatię, ale też np. dominację.
- Wygląd fizyczny – także to, jak się ubieramy, wiele mówi o naszych emocjach i nastawieniu. W szczególności kolory ubrań, czy fryzura i makijaż.
Tak naprawdę o naszym samopoczuciu i nastawieniu świadczy praktycznie każdy sygnał naszego ciała. Wyraz twarzy, stukanie palcami, ułożenie kończyn, czy westchniecie – to wszystko składa się na pełny obraz na samych.
Rola komunikacji niewerbalnej
Komunikacja niewerbalna jest uzupełnieniem słów. Przynajmniej jeśli jesteśmy szczerzy. Mowa ciała to także narzędzie, którym można sprawnie operować, jeśli chcemy dobrze wypaść i osiągnąć jakiś cel, np. sprzedaż.
Język ciała wyraża nasze emocje i stanowi wsparcie dla przekazywanych przez nas słów. To coś, co odróżnia nas mocno od coraz popularniejszych robotów zasilanych AI. Ludzie potrafią wzajemnie „czytać” siebie i to wzbogaca naszą osobowość i relacje.
Ćwicząc mowę ciała, możemy wesprzeć budowanie własnego autorytetu, budowanie postawy, która świadczy o pewności siebie. Komunikacja niewerbalna pomaga lepiej współpracować w zespole. Umiejętne operowanie językiem własnego ciała buduje także skuteczność pozyskiwania partnerów biznesowych i klientów.
Komunikacja niewerbalna – przykłady
- Podczas spotkania zespołu mówisz, że wszystko jest pod kontrolą, ale siedzisz zgarbiony, z krzyżowanymi ramionami i unikasz kontaktu wzrokowego. Twoje komunikowanie niewerbalne całego ciała podważa komunikat werbalny i współpracownicy odczuwają, że jesteś niepewny lub zaniepokojony. W efekcie tracą zaufanie, nawet jeśli słowa brzmiały pewnie.
- Na rozmowie kwalifikacyjnej uśmiechasz się, utrzymujesz kontakt wzrokowy i odpowiadasz swobodnym tonem, mimo że jesteś spięty. Twoje komunikowanie niewerbalne sprawia, że rekruter odczuwa, że jesteś spokojny i pewny siebie, a Twoje słowa zyskują na wiarygodności. Jego znaczenie jest tak duże, że czasem przeważa nad samą treścią komunikatu werbalnego.
- Podczas rozmowy z klientem mówisz „rozwiążemy to jak najszybciej”, ale cały czas spoglądasz na zegarek i poruszasz się nerwowo. Twoje sygnały niewerbalne sugerują pośpiech i brak zaangażowania, co może zniechęcić klienta, mimo że komunikat werbalny brzmi pozytywnie. Dlatego umiejętność wykorzystywania czasu i synchronizacji całego ciała z mową jest kluczowa przy komunikowaniu niewerbalnym w biznesie.
Ćwiczenia komunikacji niewerbalnej
Komunikowanie niewerbalne jest równie ważne, jak komunikat werbalny, bo często przez całe ciało pokazujemy, co naprawdę myślimy, niezależnie od słów. Jego znaczenie jest szczególnie duże w relacjach interpersonalnych, rozmowach z przełożonymi oraz kontaktach z klientami. Świadome wykorzystywanie całego ciała, mimiki, gestów i tonu głosu pozwala budować lepszą reputację, zwiększać zaufanie i poprawiać jakość komunikowania niewerbalnego. Dzięki temu lepiej wykorzystujesz czas podczas rozmów, prezentacji i spotkań, bo nie tracisz energii na nieporozumienia. Ćwiczenie komunikacji niewerbalnej pomaga też szybciej zauważać, co czuje druga strona, i dostosowywać swój komunikat werbalny do tej sytuacji.
Ćwiczenie świadomego kontaktu wzrokowego
Przez kilka minut dziennie staraj się utrzymywać kontakt wzrokowy z kolegami, rozmówcą na spotkaniu lub klientem, ale bez wpatrywania się. To ćwiczenie pogłębia Twoje komunikowanie niewerbalne i pokazuje, jak postawa całego ciała (otwarte ramiona, spokojna głowa) wzmacnia Twój komunikat werbalny oraz zwiększa jego wiarygodność.
Trening otwartej postawy ciała
Stań przed lustrem, wyprostuj się, rozluźnij ręce i unikaj krzyżowania ramion czy wbijania rąk do kieszeni. Ćwicz mówienie (2-3 zdania), patrząc na swoje odbicie, by zauważyć, jak jego znaczenie zmienia się, gdy postawa ciała jest otwarta i pewna. Takie ćwiczenie ułatwia lepsze wykorzystywanie czasu podczas prezentacji, bo Twoja mowa jest bardziej przekonująca od pierwszych sekund.
Obserwacja i naśladowanie gestów mówiących
Podczas rozmowy lub spotkania zwróć uwagę, jak inni używają gestów rąk, mimiki czy przesuwania się po krześle. Po wyjściu spróbuj powtórzyć te ruchy, które dają wrażenie zaangażowania, a nie nerwowości. To ćwiczenie komunikowania niewerbalnego całego ciała pomaga lepiej zrozumieć, jak komunikat werbalny może być podkreślony gestem.
Kontrola tonu głosu
Nagraj krótką wypowiedź (np. opis swojego zadania na dziś) i odsłuchaj ją, słuchając przede wszystkim tonu i tempa mowy. Następnie powtórz ją, starając się mówić spokojniej, wyraźniej i z minimalnymi przeciążeniami. Ćwiczenie tonu głosu wpływa na jego znaczenie, bo pozwala lepiej wykorzystywać czas w rozmowie, tak aby Twoje słowa były bardziej spójne z komunikatem niewerbalnym całego ciała.
