Kurator – kim jest i jak nim zostać? Ile zarabia kurator?

Kurator to bardzo ważny zawód, mający wpływ na funkcjonowanie społeczeństwa. Kuratorzy sądowi i społeczni zajmują się przede wszystkim resocjalizacją osób tego wymagających. Kto to jest kurator? Czym różni się kurator sądowy od społecznego? Na jakie zarobki mogą liczyć?

Kurator to z zasady funkcjonariusz społeczny, który zajmuje się trzymaniem pieczy nad resocjalizacją trudnej młodzieży, osób dorosłych i całych rodzin. Każdy, kto zastanawia się, jak zostać kuratorem, powinien zadawać sobie sprawę ze specyfiki tego zawodu. Kuratorzy społeczni działają w trudnych i często niebezpiecznych środowiskach. Aby zostać jednym z nich, trzeba spełnić ustawowe wymagania i posiadać określone cechy charakteru, a także wykształcenie. Jako że kurator to pojęcie dość ogólne, w poniższym artykule przedstawimy różnice między konkretnymi stanowiskami, obowiązkami i zarobkami w zależności od specjalizacji. Jak wygląda praca kuratora? Jakie obowiązki nakłada ustawa o kuratorach sądowych? Sprawdź!

Kim jest kurator?

Jednym z podstawowych celów zastosowania kary wobec osoby sprawiającej problemy lub łamiącej prawo, jest pomoc w powrocie na ścieżkę sprawiedliwego i zgodnego z prawem życia. Kary i programy naprawcze skierowane do takich osób, wykonuje się na podstawie wyroków sądowych. Nad poprawnym wykonywaniem wyroków czuwa kurator. Kto to jest według ustawy o kuratorach sądowych z 2001 roku?

Art. 1 powyższej ustawy: Kuratorzy sądowi realizują określone przez prawo zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związane z wykonywaniem orzeczeń sądu.

Na podstawie artykułu 3. tej samej ustawy, możemy określić też, w jaki sposób kurator sądowy wykonuje swoje obowiązki zawodowe:

Kuratorzy sądowi wykonują swoje zadania w środowisku podopiecznych, także na terenie zamkniętych zakładów i placówek ich pobytu, w szczególności na terenie zakładów karnych, placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz leczniczo-rehabilitacyjnych.

Kurator zawodowy a kurator społeczny

Ta sama ustawa dokonuje też podziału na dwie główne grupy kuratorów, czyli kuratora zawodowego i społecznego.

• Kurator zawodowy – jest funkcjonariuszem społecznym, który dysponuje kuratorami społecznymi, współpracuje z organizacjami społecznymi zajmującymi się resocjalizacją, opieką i wychowaniem, a jako sygnalista informuje o uchybieniach w postępowaniu wykonawczym sądowego wyroku. Zadaniem kuratorów zawodowych jest też przeprowadzanie wywiadów środowiskowych.
• Kurator społeczny – zakres jego obowiązków ustala się w porozumieniu z danym kuratorem zawodowym, wyznaczającym mu kierunki pracy. Kurator społeczny odwiedza osoby objęte postępowaniem, przegląda i sporządza odpisy akt sądowych, a także legitymuje osoby objęte postępowaniem. Kuratorów społecznych często nazywa się także rodzinnymi, ponieważ to na nich spadają zazwyczaj obowiązki związane z kuratelą osób nieletnich i dzieci. Taka osoba zajmuje się wykonywaniem czynności zleconych przez kuratora zawodowego i współpracą z innymi osobami, np. socjoterapeutą.

Jak zostać kuratorem?

Jak już wspomnieliśmy, kurator sądowy to osoba będąca funkcjonariuszem. Aby zostać jednym z nich, trzeba spełnić konkretne wymagania ustawowe. Kuratorem może zostać tylko taka osoba, która osiągnęła odpowiednie wykształcenie, odbyła aplikację i zdała egzamin. Z racji dość znaczących różnic między kuratorem zawodowym a społecznym, postanowiliśmy przedstawić wymagania na te stanowiska z osobna.

Jak zostać kuratorem społecznym?

Ustawa o kuratorach sądowych jasno wskazuje, kto może pełnić funkcje kuratora społecznego. Wymagania na tym stanowisku są nieco mniej rygorystyczne, niż dla osób mianujących się kuratorami zawodowymi. Jakie kryteria muszą spełnić kuratorzy społeczni?

• Posiadać obywatelstwo polskie i korzystać z pełni praw obywatelskich;
• być nieskazitelnego charakteru;
• być zdolnym do pełnienia obowiązków kuratora zawodowego (mowa tutaj o stanie zdrowia);
• posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
• mieć doświadczenie w prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, opiekuńczej, bądź wychowawczej;
• przedłożyć informację o sobie z Krajowego Rejestru Karnego (KRK).

Każdy, kto chce zostać kuratorem społecznym, powinien zacząć od działalności w ośrodkach pomocy społecznej, stowarzyszeniach zajmujących się wsparciem potrzebujących, lub innych ośrodkach wychowawczych. Kandydaci na to stanowisko powinni złożyć podanie do właściwego prezesa sądu rejonowego. Ten może powołać lub zawiesić kuratora. Jeżeli cała rekrutacja się uda, przyszły kurator powinien złożyć odpowiednie ślubowanie, którego treść przedstawia ustawa dotycząca kuratorów sądowych.

Jak zostać kuratorem sądowym (zawodowym)?

Kuratorzy zawodowi muszą spełniać nieco inne wymagania od społecznych odpowiedników. Ta posada jest ulokowana nieco wyżej w hierarchii zawodowej, dlatego też ustawa dotycząca kuratorów sądowych narzuca na nią dodatkowe kryteria. Czym muszą charakteryzować się kuratorzy zawodowi?

• Posiadają obywatelstwo polskie i korzystają z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
• są nieskazitelnego charakteru;
• są zdolni do pełnienia obowiązków kuratora zawodowego (dobry stan zdrowia);
• ukończyli wyższe studia magisterskie z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych (lub inne studia magisterskie i podyplomowe z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych);
• odbyli aplikację kuratorską;
• zdali egzamin kuratorski.

Wykształcenie kuratora

Jak widać, wymagania na kuratora zawodowego wyróżniają się przede wszystkim koniecznością ukończenia studiów magisterskich, odbycia aplikacji i zdania egzaminu. Aplikację kuratorską odbywa się w sądach okręgowych, a sam proces trwa 12 miesięcy.

W tym czasie przyszli kuratorzy poznają zasady działania sądu, placówek wychowawczych, a także zgłębiają tajniki pracy kuratora zawodowego. W ostatnim miesiącu trwania aplikacji kandydat musi zdać egzamin składający się z części pisemnej i ustnej. Dopiero zaliczenie pierwszego etapu, uprawnia do wzięcia udziału w drugim.

Jak wygląda praca kuratora?

Działania kuratorów sądowych opierają się przede wszystkim na zajmowaniu się określoną liczbą podopiecznych. Ten zawód nie jest za wszystkich, ponieważ kuratorzy odbywają wizyty w miejscu zamieszkania osądzonych, a także zakładach karnych. Środowisko pracy kuratora jest uznawane za niebezpieczne, a jego obszar działań to często wysoce patologiczne rejony miast i wsi.

Kuratorzy sądowi oceniają sytuację, w której znajduje się ich podopieczny. Trzymają pieczę nad wykonywaniem wyroków sądu, a także motywują do powrotu na właściwą drogę życiową. Taki pracownik zleca i kontroluje wykonanie zadań wyznaczonych przez sąd, a także interweniuje w przypadku łamania postanowień. Kuratorzy sądowi odwiedzają podopiecznych w godzinach od 7:00 do 22:00 i pojawiają się w ich miejscu zamieszkania, pobytu lub zakładach zamkniętych.

Ze wszystkich swoich czynności kuratorzy dokonują sprawozdań. Ważnym aspektem w ich zawodzie jest także opiniowanie postępów podopiecznych, a także wnioskowanie o ewentualną zmianę środków wychowawczych albo resocjalizacyjnych.

Ile zarabia kurator? Średnie wynagrodzenie kuratorów sądowych

Tak jak w poprzednich akapitach, postanowiliśmy rozdzielić zarobki kuratorów ze względu na ich pozycję w hierarchii. Dlaczego? Wynagrodzenie kuratora różni się nie tylko ze względu na doświadczenie zawodowe i wielkość miasta, ale też rodzaj pełnionej funkcji.

Zarobki kuratorów zawodowych są stosunkowo wysokie. Początkujący adepci mogą liczyć na pensję w okolicach pensji minimalnej. Wynagrodzenie rośnie wraz z doświadczeniem i może osiągnąć nawet 12 tys. złotych brutto. Zgodnie z raportem udostępnionym na stronie internetowej wynagrodzenia.pl, mediana zarobków kuratora sądowego to około 10 650 złotych brutto. To znaczy, że 50% osób na tym stanowisku zarabia mniej, natomiast pozostałe 50% więcej.

Niższe są zarobki kuratorów sądowych pełniących funkcje społeczne. Wszystko przez sposób wynagradzania, który opiera się na metodzie ryczałtu. Wysokość ryczałtu zależy od liczby nadzorów przypadających kuratorowi, a ustala się go na podstawie stawki bazowej kuratorów zawodowych (określonej w ustawie i poddawanej corocznej waloryzacji). Przyjmuje się, że wynagrodzenie kuratora społecznego rzadko przekracza 3000 złotych miesięcznie.

Jakie cechy charakteru powinien posiadać dobry kurator?

W opinii wielu osób zainteresowanych tematem praca kuratora to zajęcie trudne, niewdzięczne i zdecydowanie nie dla wszystkich. Kuratorzy sądowi mają do czynienia z dramatycznymi warunkami życiowymi, trudnym środowiskiem i niebezpieczeństwem. Dobry kurator powinien zatem mieć nerwy ze stali i potrafić rozmawiać z innymi ludźmi o ich problemach. Wysoka odporność na stres to nie wszystko.

Kuratorzy sądowi nie zawsze mogą liczyć na dobre zarobki. Zachowanie dobrej kondycji psychicznej jest bardzo ważne w tym zawodzie, dlatego kuratorzy powinni czerpać przyjemność z resocjalizacji osób z problemami. Każdy sukces podopiecznego, powinien być traktowany jako osiągnięcie zawodowe kuratora. W innym przypadku trudno będzie mówić o faktycznej motywacji do pracy.

Kolejną ważną cechą charakteru kuratora sądowego jest odpowiedzialność. Osoba na tym stanowisku dba o zmianę w życiu innych ludzi. Cały proces resocjalizacji musi zostać przez kuratora opisany i zaopiniowany. Taka osoba powinna być też punktualna, pełna empatii i odważna.

Dodatki specjalne i zmiany w dodatkach funkcyjnych dla kuratorów zawodowych

Nowelizacja ustawy o kuratorach sądowych wprowadziła szereg zmian w zakresie wynagrodzeń oraz dodatków dla kuratorów zawodowych, w tym dla starszego kuratora zawodowego. Kurator okręgowy jako podmiot odpowiedzialny za organizację pracy kuratorskiej służby sądowej, może – za zgodą Ministra Sprawiedliwości – przyznać kuratorowi zawodowemu na czas określony dodatek specjalny. Dodatek ten może wynosić do 40% wynagrodzenia zasadniczego i przysługuje w szczególności w sytuacjach:

• okresowego zwiększenia zakresu obowiązków służbowych,
• zastępowania osoby długotrwale nieobecnej w pracy,
• wykonywania innych czynności poza zwykłym zakresem obowiązków, np. jako przedstawiciel osoby potrzebującej pomocy, osoby niepełnosprawnej lub osoby ubezwłasnowolnionej częściowo.

Nastąpił wzrost mnożników kwoty bazowej, co przełożyło się na wyższe wynagrodzenia zasadnicze i dodatki funkcyjne. Zwiększono także stawki dodatków funkcyjnych, które przysługują m.in. kuratorowi okręgowemu, zastępcy kuratora okręgowego oraz kierownikowi zespołu kuratorskiej służby sądowej. Celem tych zmian jest docenienie odpowiedzialności i roli podmiotów odpowiedzialnych za nadzór i organizację pracy w kuratorskiej służbie sądowej.

Tytuł honorowy dyplomowanego kuratora specjalisty

W ramach reformy wprowadzono nowy tytuł honorowy – dyplomowanego kuratora specjalisty. Tytuł ten przysługuje kuratorowi zawodowemu, który spełni następujące warunki:

• posiada co najmniej 20-letni okres pracy w zawodzie kuratora,
• przez minimum 5 lat pełnił funkcję kuratora specjalisty,
• może wykazać się znaczącym dorobkiem zawodowym, szczególnie w pracy na rzecz osób niepełnosprawnych, osób ubezwłasnowolnionych częściowo oraz jako przedstawiciel osoby potrzebującej pomocy.

Przyznanie tego tytułu stanowi prestiżowe wyróżnienie w środowisku kuratorskiej służby sądowej i jest potwierdzeniem wysokich kwalifikacji oraz długoletniego zaangażowania w realizację zadań na rzecz osób wymagających wsparcia.

Święto kuratorskiej służby sądowej i ujednolicenie zasad aplikacji oraz egzaminu

25 czerwca został oficjalnie ustanowiony świętem kuratorskiej służby sądowej. Data ta ma wymiar symboliczny i podkreśla znaczenie pracy kuratorów sądowych jako przedstawicieli osób potrzebujących pomocy oraz podmiotów odpowiedzialnych za realizację orzeczeń sądu wobec osób niepełnosprawnych czy osób ubezwłasnowolnionych częściowo.

Ważną zmianą jest także ujednolicenie zasad aplikacji i egzaminu kuratorskiego. Nowelizacja ustawy przewiduje:

• jednolite kryteria naboru do aplikacji kuratorskiej,
• jasne zasady przebiegu aplikacji i egzaminu,
• obowiązek kuratora okręgowego jako podmiotu odpowiedzialnego za niezwłoczne złożenie propozycji pracy aplikantowi, który zdał egzamin,
• większą transparentność i efektywność procesu rekrutacji do kuratorskiej służby sądowej.

Dzięki tym zmianom proces przygotowania nowych kuratorów jest bardziej przejrzysty, a osoby wyłaniane do pełnienia tej funkcji są lepiej przygotowane do pracy z osobami potrzebującymi pomocy, w tym osobami niepełnosprawnymi i osobami ubezwłasnowolnionymi częściowo.

Praca kuratora sądowego: obowiązki, wymagania i wynagrodzenie

Kurator sądowy wspiera wykonywanie orzeczeń sądu, łącząc kontrolę z działaniami wychowawczo‑resocjalizacyjnymi. W praktyce zakres zadań i ścieżka dojścia do zawodu różnią się w zależności od tego, czy mówimy o kuratorze zawodowym, czy społecznym.

• Kim jest kurator sądowy i czym się zajmuje? Nadzoruje realizację orzeczeń oraz prowadzi działania diagnostyczne, profilaktyczne i kontrolne wobec podopiecznych.
• Gdzie kurator wykonuje swoje obowiązki? Pracuje głównie w środowisku podopiecznych, ale też w placówkach zamkniętych i instytucjach, w których przebywają osoby objęte nadzorem.
• Jaka jest różnica między kuratorem zawodowym a społecznym? Kurator zawodowy prowadzi sprawy samodzielnie i organizuje pracę, a kurator społeczny wykonuje czynności zlecone pod nadzorem zawodowego.
• Jak zostać kuratorem i jakie są wymagania? W przypadku kuratora zawodowego zwykle potrzebne są studia, aplikacja i egzamin, a przy kuratorze społecznym wymagania są prostsze (m.in. wykształcenie średnie i niekaralność).
• Czy kurator zajmuje się sprawami dzieci i rodziny? Tak, kurator może działać w obszarze władzy rodzicielskiej oraz w sprawach rodzinnych i nieletnich, w zależności od rodzaju postępowania i decyzji sądu.