Czym jest subwencja ogólna i jak działa? Części subwencji

Co to jest subwencja ogólna? Opisujemy, na jakich zasadach przyznawana jest subwencja ogólna dla gmin, powiatów i województw i z jakich części się składa. Na co można przeznaczyć środki z subwencji?

pieniądz z subwencji ogólnej

Subwencja ogólna zasila polskie jednostki samorządu terytorialnego z budżetu państwa. Zgodnie z artykułem 7 ustawy z 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego subwencja ogólna składa się:

  • dla gmin: z części wyrównawczej i równoważącej;
  • dla powiatów: z części wyrównawczej i równoważącej;
  • dla województw: z części wyrównawczej i regionalnej.

Subwencja ogólna oświatowa przysługuje gminom, powiatom i województwom.

Subwencja ogólna – definicja

Zgodnie z informacją na stronie rządowej Gov.pl subwencja ogólna w doktrynie prawa finansów publicznych jest określana jako świadczenie publiczne państwa na rzecz innych podmiotów publicznych. Świadczenie ma charakter bezzwrotny, ogólny, bezwarunkowy i nieodpłatny. Pieniądze z budżetu państwa przeznaczone są na subwencję ogólną dla jednostek samorządu terytorialnego (artykuł 112 ust. 1 punkt 3) oraz subwencję dla partii politycznej (artykuł 112 ust. 1 punkt 6).

Z czego składa się subwencja ogólna?

Według przepisów ustawy z 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego subwencja ogólna dla samorządów składa się z czterech następujących części:

  • wyrównawczej dla gmin, powiatów i województw;
  • oświatowej dla gmin, powiatów i województw;
  • równoważącej dla gmin i województw;
  • regionalnej dla województw.

Zasady ustalania oraz zasady i tryby przekazywania wyżej wymienionych subwencji ogólnych są szczegółowo opisane w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Część oświatowa subwencji ogólnej

Według ustawy z 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (artykuł 27-28) część oświatowa subwencji ogólnej przeznaczana jest na finansowanie zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Mowa o tym w ustawie z 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 roku Nr pozycja 2572 z późniejszymi zmianami). W subwencji ogólnej dla oświaty nie uwzględnia się zadań związanych:

  • z dowozem uczniów,
  • z prowadzeniem przedszkoli ogólnodostępnych i oddziałów ogólnodostępnych w przedszkolach z oddziałami integracyjnymi,
  • z prowadzeniem innych form wychowania przedszkolnego.

Wielkość części oświatowej subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala każdego roku ustawa budżetowa. Zgodnie z artykułem 28 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, kwota przeznaczona na część oświatowej nie może być mniejsza niż przyjęta w ustawie budżetowej w roku bazowym, skorygowana o kwotę innych wydatków z tytułu zmian realizowanych przez oświatę.

Część wyrównawcza subwencji ogólnej

Według ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (artykuły 20, 22, 24) część wyrównawcza subwencji ogólnej jest ustalana dla gmin, powiatów i województw, które mają niższy poziom dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w porównaniu do średniej krajowej. W skład takiej części wyrównawczej subwencji ogólnej wchodzi kwota podstawowa i uzupełniająca.


Ile wynosi średnia krajowa 2021? Sprawdź to na naszym Poradniku


Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin:

  • kwota podstawowa – należy się wtedy, gdy wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca jest niższy niż 92 procent średniej krajowej;
  • kwota uzupełniająca – należy się wtedy, gdy gęstość zaludnienia jest niższa od średniej gęstości zaludnienia w kraju oraz gdy w danej gminie wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca jest niższy niż 150 procent średniej krajowej.

Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla powiatów:

  • kwota podstawowa – należy się wtedy, gdy wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w powiecie jest niższy od średniej krajowej;
  • kwota uzupełniająca – należy się wtedy, gdy poziom bezrobocia w powiecie przekracza 110 procent średniej krajowej.

Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla województw:

  • kwota podstawowa – należy się wtedy, gdy wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w województwie jest niższy od średniej krajowej;
  • kwota uzupełniająca – należy się wtedy, gdy liczba mieszkańców w danym województwie nie przekracza trzech milionów.

Subwencja ogólna dla gmin

Zgodnie z ustawą z 2 października 2003 roku o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw gminy otrzymują jedynie część rekompensującą subwencji ogólnej, która przeznaczona jest na wyrównanie ubytku dochodu. Może on wynikać z na przykład zwolnienia z podatku od nieruchomości gruntów, budowli i budynków położonych na terenie specjalnych stref ekonomicznych.

Z kolei subwencje ogólne dla partii politycznych wypłacane są na podstawie ustawy z 27 czerwca 1997 roku o partiach politycznych.

Oceń artykuł
5/5 (1)