„Opieka wytchnieniowa” to program, którego celem jest wsparcie członków rodzin lub opiekunów osób z niepełnosprawnościami w ich codziennych obowiązkach. Sprawdź, na jakich zasadach działa opieka wytchnieniowa, jak skorzystać z usługi i czy jest darmowa.
Zapisz się, aby otrzymywać treści przygotowane dla pracodawców.Newsletter dla pracodawców
Opieka wytchnieniowa to kontynuacja resortowego programu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, realizowanego nieprzerwanie od 2019 roku, obejmującego m.in. edycje 2024 i 2025. Jego głównym celem jest wparcie członków rodzin lub opiekunów sprawujących bezpośrednią opiekę nad dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz osobami ze znacznym, lub równoważnym stopniem niepełnosprawności, którzy w związku z opieką nie mogli wykonywać swoich obowiązków. Opieka wytchnieniowa, jak sama nazwa wskazuje, daje możliwość odpoczynku opiekunom stale opiekujących się osobami z niepełnosprawnościami, wymagającymi stałej lub długotrwałej opieki. Program opieki wytchnieniowej doczekał się także kolejnych edycji.
Osoby rezygnujące z pracy na rzecz opieki nad osobą z niepełnosprawnościami mogą skorzystać ze specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego. Przeczytaj o tym więcej na naszym Poradniku GoWork.pl.
Praca Łomża – najlepsze ogłoszenia tylko na GoWork.pl!
Co to jest opieka wytchnieniowa?
Jednym z elementów systemu pomocy społecznej jest opieka wytchnieniowa dla jednostek samorządu terytorialnego. To forma wsparcia dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Dzięki świadczeniu opiekun może skorzystać z poradniczego wsparcia lub nauki w zakresie pielęgnacji i rehabilitacji, a także odpocząć od codziennych obowiązków łączących opiekę z pracą i mieć czas na załatwienie własnych spraw. Podstawę prawną obowiązywania programu jest art. 7 ust. 5 Ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym.
Opieka wytchnieniowa jest opieką czasową, czyli weekendową lub nawet kilkunastodniową w zastępstwie za opiekuna faktycznego osoby z niepełnosprawnościami. Z takiej usługi można skorzystać w przypadku zdarzeń losowych, czy po prostu z potrzeby odpoczynku. W takiej sytuacji poprzez umożliwienie uzyskania doraźnej, powiat danej placówki udostępnia wyznaczone osoby do opieki w formie usług opiekuńczych i usług specjalistycznych.
Opieka wytchnieniowa
Opieka nad osobami z niepełnosprawnością jest niezwykle trudnym zadaniem. Ciężko jest połączyć ją z załatwieniem niezbędnych spraw życiowych, odnaleźć czas na regenerację, czy organizować własne sprawy. Często uniemożliwia także pielęgnowanie relacji rodzinnych, jak i rozwój kariery zawodowej. Aby opiekun nie musiał całkowicie rezygnować z własnych potrzeb i aspiracji, rząd przygotował program pomocowy.
Świadczenie usług opieki wytchnieniowej realizowane jest od 1 stycznia do 31 grudnia. Jak czytamy w dokumencie Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, dotychczas prowadzone edycje udowodniły, że istnieje konieczność kontynuacji działań na rzecz wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów.
To jednostki samorządu terytorialnego szczebla gminnego lub powiatowego mogą ubiegać się o uzyskanie środków. Gmina lub powiat składa wniosek do właściwego wojewody, który następnie może przyznać środki na podstawie umów w sprawie realizacji zadań programu.
Opieka wychnieniowa – dla kogo?
Z programu pomocy w formie usługi opieki wytchnieniowej mogą skorzystać opiekunowie lub członkowie rodzin, którzy sprawują bezpośrednią opiekę nad:
- dziećmi od ukończenia 2. roku życia do ukończenia 16. roku życia posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności;
- osobami ze znacznym stopniem niepełnosprawności zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;
- lub posiadającymi orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Za opiekuna, któremu przysługuje prawo do skorzystania z programu, uznaje się osobę, która zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą niepełnosprawną i sprawuje nad nią całodobową opiekę.
Praca w Chełmie? Najlepsze oferty znajdziesz na GoWork.pl!
Czego dotyczy usługa opieki wytchnieniowej?
Program pomaga nieco odciążyć opiekunów, zapewniając im chwilę wytchnienia. Podczas nieobecności opiekuna, osoba z niepełnosprawnością otrzymuje wsparcie w postaci pomocy innej osoby. Dotyczy to nie tylko sytuacji szczególnie zaplanowanych, lecz także okoliczności nagłych, w których opiekun ze względu na nagłą sytuację, nie może sprawować opieki.
Jak wygląda pomoc w ramach opieki wytchnieniowej?
Świadczenia usług opieki wytchnieniowej mogą mieć formę pobytu dziennego lub zapewniać opiekę całodobową. W czasie opieki nie mogą być realizowane usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz inne, analogiczne wsparcie finansowane ze środków publicznych.
Usługi z zakresu opieki i wytchnieniowej obejmują między innymi pomoc w przemieszczaniu się i poruszaniu, pielęgnację, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej i utrzymaniu czystości w miejscu, w którym przebywa osoba wymagająca opieki. Zakres obowiązków w ramach opieki wytchnieniowej obejmuje przede wszystkim odciążenie członków rodzin lub opiekunów osób niepełnosprawnych poprzez wsparcie ich w codziennych obowiązkach lub zapewnienie czasowego zastępstwa. To przykładowo karmienie, zmiana pieluch, czy wspólne spacery.
Kto może świadczyć usługi opieki wytchnieniowej?
Wsparcie w sprawowaniu bezpośredniej opieki w ramach programu realizowane jest w następujących placówkach:
- miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej,
- dziennych ośrodku wsparcia,
- zakładach opiekuńczo-pielęgnacyjnych,
- placówkach opieki całodobowej,
- ośrodkach urlopowych,
- jednostkach systemu oświaty.
Jednostki samorządu terytorialnego, które organizują w ramach usług opiekuńczych opiekę wytchnieniową wyznaczają do pracy wykwalifikowane opiekunki środowiskowe. Taka forma opieki może być również realizowana na zasadach komercyjnych.
Opieka wytchnieniowa – wynagrodzenie
Kosztami, które bezpośrednio są związane z realizacją usługi opieki wytchnieniowej jest wynagrodzenie osób świadczących usługi oraz wynagrodzenie personelu instytucji, które zajmują się prowadzeniem usług. Zgodnie z programem w ramach pobytu dziennego koszty związane bezpośrednio z realizacją usług opieki wytchnieniowej finansowane z programu nie mogą przekroczyć:
- 50 zł brutto za godzinę opieki;
- w ramach pobytu całodobowego nie mogą przekroczyć 600 zł brutto za dobę;
- 800 zł brutto za dobę w przypadku osób z niepełnosprawnością posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z niepełnosprawnością sprzężoną.
Na czym polega opieka wytchnieniowa?
Osoby wyznaczone do pomocy w ramach opieki wytchnieniowej zajmą się podstawowymi zadaniami wspierającymi osobę z niepełnosprawnościami w codziennym życiu. Mowa o poruszaniu i przemieszczaniu się, pielęgnacji, higieny osobistej oraz kontroli czynności fizjologicznych, czystości w miejscu przebywania osoby, przygotowanie i podanie posiłku oraz po prostu wspólnie spędzony czas w miłej atmosferze.
Szukasz pracy? Aplikuj na nasze oferty pracy w Warszawie
Opieka wytchnieniowa – ile godzin przysługuje? Limit
Limit usługi opieki wytchnieniowej finansowanej ze środków Funduszu przypadający na jedną osobę z niepełnosprawnością wynosi:
- 240 godzin opieki rocznie w ramach pobytu dziennego,
- 14 dni opieki w ramach pobytu całodobowego.
W dziennych ośrodkach wsparcia świadczenia usług obowiązuje limit 12 godzin dziennego pobytu w ramach opieki wytchnieniowej od godziny 6:00 do 22:00.
Jak skorzystać z opieki wytchnieniowej? Wniosek
Aby otrzymać pomoc w opiece nad osobą z niepełnosprawnościami, musisz złożyć stosowny wniosek do organu jednostki samorządu terytorialnego. Jeśli dostaniesz się do programu opieki wytchnieniowej, nie poniesiesz żadnych opłat za tę usługę. Jeśli zdarzy się, że przekroczysz limit godzin wyznaczonych na opiekę wytchnieniową, samorząd terytorialny może ci go przedłużyć. Pamiętaj jednak, że w tym wypadku będziesz musiał z własnej kieszeni ponieść koszty usługi opieki wytchnieniowej.
W celu skorzystania z opieki wytchnieniowej należy skontaktować się z organizacją zajmującą się udzielaniem pomocy społecznej, właściwą ze względu na miejsce zamieszkania. Gmina dokonuje oceny członków rodziny i opiekunów osób niepełnosprawnych. Podczas ustalania prawa do opieki wytchnieniowej bierze pod uwagę także stan zdrowia i sytuację życiową uczestników programu. O opiekę wytchnieniową starać mogą się także opiekunowie, którzy są aktywni zawodowo.
Karta zgłoszenia do programu
Jednostka kwalifikuje do przyznania usługi wytchnieniowej na podstawie Karty zgłoszenia do programu. Jednak, gdy wystąpią pewne zdarzenia losowe, opieka może zostać udzielona także z pominięciem Karty zgłoszenia do programu. Jednak dokument trzeba uzupełnić maksymalnie w ciągu trzech dni roboczych od momentu wystąpienia zdarzenia losowego.
Uczestnik programu musi niezwłocznie poinformować gminę, powiat, czy inny podmiot o zmianie wpływającej na prawo do korzystania z usług opieki wytchnieniowej. To na przykład utrata statusu osoby z niepełnosprawnością.
Opieka wytchnieniowa – podsumowanie. Będzie kolejna edycja?
Zapewnienie czasowego zastępstwa może skutecznie odciążyć opiekunów osób z niepełnosprawnościami posiadających orzeczenie. Oczywiście kontakt z bliskim i okazywanie mu troski nie musi być postrzegane jako coś uciążliwego, jednak w praktyce jest to zadanie wymagające dużego zaangażowania, często porównywalne do pracy na pełen etat, dlatego możliwość odpoczynku lub załatwienia własnych spraw ma istotne znaczenie w kontekście okresowego zabezpieczeniu potrzeb osoby wymagającej stałej opieki.
Na realizację programu „Opieka wytchnieniowa” w 2025 roku Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeznaczyło ok. 200 000 000 zł, natomiast w ramach edycji 2026 łączna wartość zatwierdzonych środków wyniosła ok. 210 295 150 zł (wraz z kosztami obsługi programu). Źródłem finansowania pozostaje Fundusz Solidarnościowy, a adresatami programu są jednostki samorządu terytorialnego edycja 2026, które realizują wsparcie w ramach lokalnych systemów pomocy.
Edycja 2026 została uruchomiona w ramach naboru dla jednostek samorządu terytorialnego edycja, przeprowadzonego w 2025 roku. Obecnie program jest wdrażany lokalnie. Samorządu terytorialnego edycja 2026 realizują usługi opieki wytchnieniowej w ramach przyznanych limitów finansowych, a dostępność wsparcia zależy od organizacji i zasobów poszczególnych gmin i powiatów.
Czy opiekująca się osoba nie mieszkająca razem z niepełnosprawną osobą może ubiegać się o wsparcie z programu opieki wytchnieniowej?
Ago,
jak czytamy na stronie Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, Program adresowany jest do członków rodziny lub opiekunów sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobą posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności. Nie określono natomiast dodatkowych konkretnych przesłanek np. w postaci odpowiedzi na pytanie, czy konieczne jest wspólne zamieszkiwanie. Zdaje się, że kluczowym elementem dla oceny zasadności przyznania takiej opieki będzie w/w pojęcie „bezpośredniej opieki”, które niestety również nie zostało objaśnione.
Posługując się natomiast ogólnym rozumieniem pojęcia bezpośredniości, można przyjąć, że chodzi o opiekę, w której nie pośredniczą inne osoby, czyli większość czynności wspomagających osobę niepełnosprawną w codziennym funkcjonowaniu są przez takiego opiekuna wykonywane osobiście.
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
Mam matkę z demencja i nie daje rady,mieszkamy razem..jak mogę załatwić taki urlop dla siebie???opolskie
Jolko,
należy zgłosić się do gminnego/powiatowego ośrodka pomocy społecznej i wypełnić kartę zgłoszeniową, dostarczając jednocześnie kopię orzeczenia o niepełnosprawności. Do Programu mogą zostać zakwalifikowani opiekunowie osób posiadających następujące orzeczenia:
– orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) albo
– orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).
Warto dostarczyć ze sobą również Kartę pomiaru niezależności funkcjonalnej wg zmodyfikowanych kryteriów oceny (tzw. Skali FIM), którą może wypełnić lekarz rodzinny, lekarz rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuta czy pielęgniarka. Nie jest to dokument obowiązkowy, ale pomocny.
Pozdrawiam
Ekspert GoWork
Co zrobić jeśli uzyskałam info z GOPS że nie mają środków na zabezpieczenie takiej opieki .rzecz w tym że nie złożyli takiego zapotrzebowania do UW.bo rzekomo nie było zainteresowania tym programem.W jaki sposób mogę to wyegzekwować ,dodam że jestem prawie 70 letnią kobietą i od 18 lat opiekuję się bratem całkowicie niezd.do samodz.egzyst i nigdy nie korzystałam ze wsparcia GOPS.
Tak właśnie funkcjonują GOPS mają pracowników socjalnych którzy zamiast pracować w terenie siedzą za biurkiem, i jak taki pracownik może wiedzieć ile osób z terenu gminy potrzebuje pomocy. Najlepiej nie złożyć do urzędu wojewódzkiego wniosku o przyznanie środków na żądanie, tylko najlepiej powiedzieć że w naszej gminie nie ma takich osób, bo dodatkowe zadanie to więcej pracy,a oni i tak się z niczym nie wyrabiają
czy jest to z prawem iż opieka wytchnieniowa jest razem z etatem usług opiekuńczych ?? czy na te dwie usługi nie powinno być dwóch odrębnych umów jedną mam o prace tylko . Mogę pracować w ciogu dnia 6 godzin usług opiekuńczych i 8 opieki wytchnieniowej ??? na jednej umowie >> czyli umowie o prace ??
Czy opieka wytchnieniowa ma wszędzie taką samą kwotę wynagrodzenia dla opiekuna ? Jedna umowa na 50 zł brutto ,a druga w innej placówce 30 złbrutto ?
Jestem jako asystentka dla osób starszych,czy mogę mogę też starać się o opiekę wytchnieniową dla mojej pani kturą się opiekuję z miodu.Ta pani ma znaczny stopień niepełnosprawności..A ja mam tylko umowę zlecenie
To nieprawda, że można otrzymać pomoc w postaci 240 godzin na rok opieki wytchnieniowej.
Ja otrzymałem na dziecko z autyzmem dziecięcym tylko 90 godzin. Pracownik MOP-su sam decyduje ile komu przyznać godzin i kieruje się subiektywną oceną zdrowia osoby niepełnosprawnej.
Czy mogę wskazać osobę do opieki wytchnieniowej