Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg poinformowała opinię publiczną o zasadach dotyczących czasu i wysokości czternastej emerytury. Jak wygląda ustawa? Czego możemy się spodziewać po tym świadczeniu? Czy elastyczność czternastki podkreślana przez Maląg może świadczyć o wyższych wypłatach emerytury?
W najnowszym projekcie ustawy dotyczącym wypłat czternastej emerytury uwagę zwraca informacja o elastyczności świadczenia. Zmienna ma być nie tylko wysokość czternastki, ale także data jej wypłacania. Jak powiedziała Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg:
Zakładamy elastyczność co do wysokości 14. emerytury. A więc skoro to jest ustawa i świadczenie już na stałe wypłacane seniorom, to zakładamy, że 14. emerytura to będzie minimum, minimalna emerytura, czyli rokrocznie waloryzowana, ale może być wyższa i będzie o tym decydowała Rada Ministrów swoim rozporządzeniem. Co do wypłaty też zakładamy taką elastyczność: będzie to druga połowa roku, a Rada Ministrów swoim rozporządzeniem podejmie konkretną datę.
W ubiegłym roku czternastka wypłacana była wraz z końcem sierpnia, czyli w momencie wzrastania inflacji. Zadaniem świadczenia była pomoc emerytom w tym trudnym czasie. Jak twierdzi Marlena Maląg elastyczność daty wypłacania czternastej emerytury wiąże się z chęcią realnej pomocy Polakom dopasowanej do trudniejszego momentu w roku. Projekt ustawy zamieszono już w Rządowym Centrum Legislacyjnym.
Ile i dla kogo? Czternasta emerytura
Czternasta emerytura przysługuje:
- emerytom,
- rencistom (przyjmujących rentę socjalną, rodzinną, szkoleniową),
- osobom pobierającym zasiłek przedemerytalny,
- osobom pobierającym świadczenie dla cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych,
- osobom pobierającym nauczycielskie świadczenia kompensacyjne.
Wysokość czternastki jest równa wysokości najniższej emerytury, czyli 1588,44 zł brutto. Warto jednak pamiętać o wspomnianej wcześniej elastyczności, z której wynika, że świadczenie w tej kwocie uzyskają tylko osoby, których emerytura nie przekracza 2900 zł netto. W przypadku seniorów, którzy otrzymują wyższe świadczenie podstawowe, czternastka będzie odpowiednio pomniejszana o kwotę, która przekracza wyznaczony próg. Z racji minimalnej kwoty wypłaty czternastki, czyli 50 zł, świadczenia nie otrzymają już osoby pobierające emeryturę lub rentę w wysokości 4438,44 zł.
Elastyczna czternasta emerytura – aktualizacja 2025
W 2025 roku czternasta emerytura po raz kolejny trafi do portfeli milionów polskich seniorów, już jako stałe świadczenie gwarantowane ustawowo. To, co jeszcze w 2023 roku było zapowiedzią Minister Marleny Maląg, dziś stało się rzeczywistością – „czternastka” pozostaje elastyczna zarówno pod względem terminu wypłaty, jak i możliwej wysokości. Tegoroczna kwota wynosi dokładnie 1 878,90 zł brutto, czyli tyle, ile aktualnie wynosi minimalna emerytura po waloryzacji.
Nie każdy jednak otrzyma pełną kwotę. Zasada „złotówka za złotówkę” nadal obowiązuje – seniorzy pobierający emeryturę wyższą niż 2 900 zł brutto zobaczą pomniejszoną czternastkę, a osoby z podstawowym świadczeniem przekraczającym 4 778,90 zł brutto nie otrzymają jej wcale. Mimo że ustawa przewiduje możliwość podniesienia kwoty czternastej emerytury decyzją rządu, w tym roku Rada Ministrów nie zdecydowała się na taki ruch.
Termin wypłaty świadczenia – jak zapowiadano – jest ruchomy i dostosowywany do aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej. Rząd planuje, by czternastka ponownie trafiła do emerytów jesienią, kiedy potrzeby są największe, m.in. z powodu rosnących wydatków na ogrzewanie i leki.
Choć czternasta emerytura bez wątpienia przynosi ulgę wielu seniorom, rosną kontrowersje wokół jej konstrukcji. Eksperci wskazują, że obecne kryteria mogą wykluczać osoby, które choć formalnie przekraczają próg dochodowy, realnie borykają się z wysokimi kosztami życia – np. samotne osoby z dużych miast. Przed rządem stoi więc nie tylko zadanie kontynuacji wypłat, ale też dopracowania systemu tak, by pomoc trafiała dokładnie tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.
