Co to jest spółdzielnia pracy? Dowiedz się, jak ją założyć

Spółdzielnia pracy swój początek miała w czasach rewolucji przemysłowej. Gdy zaczęło zmieniać się oblicze fabryk, pracownicy zrzeszali się, by móc zarządzać zakładem pracy. Mimo momentalnego spadku ilości spółdzielni organizacje te przetrwały do dziś. Zastanawiasz się nad otwarciem własnej? Sprawdź, jak założyć spółdzielnię pracy.

spółdzielnia pracy i jej członkowie w jednym pomieszczeniu

W przeszłości pracownicy zauważyli, że razem są w stanie osiągnąć więcej. Potwierdzają to zresztą wyniki badań dotyczące zarówno wydajności pracowników, jak i niższego odsetka zwolnień. W myśl tej idei w czasach współczesnych funkcjonuje w Polsce 567 czynnych spółdzielni pracy (stan na 2016 r.).

Co to jest spółdzielnia pracy?

Spółdzielnia pracy to stowarzyszenie zrzeszające pracowników. Jego celem jest wspólne zarobkowanie grupy osób. To oni (pracownicy) są właścicielami spółdzielni, a każdy właściciel ma swój udział w podejmowaniu decyzji. Możliwe jest także utworzenie zarządu spółdzielni pracy. Z członkami spółdzielni zawierana jest tzw. spółdzielcza umowa o pracę (w załączonym artykule znajduje się wzór spółdzielczej umowy o pracę).

Jak działa spółdzielnia pracy?

Spółdzielnie pracy najprościej jest określić jako przedsiębiorstwa zarządzane przez swoich pracowników, organizacje tworzące produkty lub usługi. Zdecydowana większość pracowników spółdzielni jest ich właścicielami. To, jak działa spółdzielnia pracy, określa jej statut, jednak są pewne cechy stałe. We wszystkich głosowaniach jeden pracownik dysponuje jednym głosem, niezależnie od posiadanych udziałów. Schemat działalności spółdzielni pracy ma przede wszystkim odpowiadać potrzebom właścicieli – pracowników, a nie klientów/kontrahentów, jak w przypadku zwykłych firm.

Spółdzielnia pracy – cechy

CICOPA, Międzynarodowa Organizacja Spółdzielni Producentów Przemysłowych, Rzemieślniczych i Usługowych, stworzyła tzw. „Światowej Deklaracji Spółdzielni Pracowniczych”. W dokumencie zawarte są cechy spółdzielni pracy. Najważniejsze z nich to na przykład:

  • trwałe miejsca pracy w spółdzielni, 
  • dążenie do poprawy życia członków spółdzielni, 
  • godny charakter pracy członków, 
  • demokratyczne zarządzanie,
  • nacisk na rozwój społeczności, 
  • wkład zasobów ekonomicznych i własnej pracy członków warunkiem istnienia miejsc pracy.

Jak działa spółdzielnia pracy – efekty

Spółdzielnie pracy wyróżniają cechy, jakich nie sposób spotkać w zwyczajnych firmach. Patrząc na statystyki, można wywnioskować, że ludzie działający w myśl własnych, grupowych zasad są w stanie lepiej ze sobą współpracować.

  • W latach 1997–2009 w Urugwaju przeprowadzono badania, na podstawie których wywnioskowano, że spółdzielnie pracy mają o 29% niższe predyspozycje do zamknięcia w wyniku zmiennych.
  • Dane na temat włoskich przedsiębiorstw wskazują, że 87% firm, które zostały kupione przez pracowników, ma 3-letni wskaźnik przeżywalności (taki sam wskaźnik ma tylko 48% zwykłych przedsiębiorstw).
  • W momencie kryzysu gospodarczego spółdzielnie pracy radzą sobie lepiej niż zwykłe firmy.
  • Spółdzielnia pracy oferuje niższe płace niż prywatne firmy.
  • W spółdzielniach miejsca pracy są stabilniejsze.
  • Spółdzielnie pracy są bardziej produktywne niż zwykłe firmy.
  • Zaufanie społeczne wśród pracowników spółdzielni jest wyższe.
  • Pracowników spółdzielni cechuje większa satysfakcja z pracy.

Jak założyć spółdzielnię pracy?

Zarejestrowany statut spółdzielni oraz ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze regulują działanie spółdzielni pracy. Kodeks pracy ma zastosowanie do spółdzielczej umowy o pracę tylko wtedy, gdy prawo spółdzielcze nie reguluje danej kwestii. Etapy założenia spółdzielni pracy możemy podzielić na:

  • Zwołanie Walnego Zgromadzenia Członków spółdzielni.

Wśród członków musi znajdować się 10 osób fizycznych lub 3 osoby prawne.

  • Ustalenie statutu regulującego działanie spółdzielni.

Na walnym zgromadzeniu członkowie uchwalają statut, składając pod nim swoje podpisy. Ewentualne zmiany w dokumencie muszą zostać zatwierdzone przez większość właścicieli. Członkowie spółdzielni pracy zajmują się także uchwałą o powołaniu spółdzielni i wyborem Rady Nadzorczej.

  • Rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Tym zajmuje się Zarząd Spółdzielni. Działalność gospodarcza spółdzielni pracy jest możliwa dopiero po zarejestrowaniu – nabiera ona wówczas osobowość prawną. W celu jej zarejestrowania członkowie Zarządu składają formularz W5 wraz z protokołem Walnego Zgromadzenia, uchwałą o powołaniu spółdzielni i zatwierdzeniu statutu, a także listą członków z ich adresami i podpisami.

Spółdzielnia pracy – przykłady

Związek Lustracyjny Spółdzielni zrzesza polskie spółdzielnie pracy. ZLS należy do CICOPA, które wchodzi z kolei w skład Międzynarodowego Związku Spółdzielczego. W Polsce jest kilka znanych spółdzielni pracy. Przykłady:

  • „Majonezy” Spółdzielnia Pracy Produkcyjno-Handlowa w Kętrzynie, 
  • Farmaceutyczno-Chemiczna Spółdzielnia Pracy „Galenus”, 
  • Wytwórcza Spółdzielnia Pracy „Społem”.

Poszukujesz zatrudnienia na terenie województwa małopolskiego? Zajrzyj do zakładki praca: Kraków


Spółdzielnia pracy a wynagrodzenie

Spółdzielnie pracy są ściśle ukierunkowane na pracowników, zatem to maksymalizacja zysku może nie stanowić priorytetu ich działalności. Wszystko zależy od tego, jakie cele pracownicy uznają za kluczowe. Zarówno zyski, jak i straty spółdzielni pracy dzieli się pomiędzy jej właścicieli będących jednocześnie pracownikami. Ich wynagrodzenia cechuje równość lub proporcjonalność (jeśli przy obliczaniu zarobków bierze się pod uwagę inne kryteria, np. staż pracy).

Spółdzielnia pracy to szczególna organizacja, w której wszyscy pracownicy działają w ramach wspólnego celu. Jeśli sugerując się zaletami spółdzielni, myślisz nad otwarciem własnej, zerknij także do tekstu o spółdzielczej umowie o pracę.

Oceń artykuł
5/5 (1)