Rzecznik patentowy to prestiżowy zawód gwarantujący wysokie zarobki. Aby zostać rzecznikiem, należy zrealizować aplikację poprzedzoną i kończącą się trudnym egzaminem. Jak zostać rzecznikiem patentowym? Jak wygląda jego praca?
W Polsce wyróżniamy tzw. zawody zaufania publicznego. Rzecznik patentowy jest jednym z nich. W Polsce jest ok. 1000 rzeczników patentowych. W 2021 roku uprawnienia posiadało zaledwie 898 osób. Jednak aktywnych zawodowo pozostawało jedynie 70%. Rzecznikiem patentowym zostają zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Jednak nie wszyscy posiadają uprawnienia Europejskiego rzecznika patentowego. W porównaniu do innych krajów w Polsce mamy stosunkowo mało rzeczników. Jak zasilić szeregi zawodu i zostać jednym z nich?
Spis treści
Kto to rzecznik patentowy? Co robi?
Rzecznik patentowy to osoba odpowiedzialna za ocenę kryteriów w zakresie opatentowania nowych rozwiązań. Pomaga firmom, badaczom w zapewnieniu ochrony prawnej wynalazków, znaków towarowych, czy praw autorskich. Rzecznik to prawnik lub inżynier, który zna się na sprawach technicznych w zakresie własności przemysłowej. Specjalista służy pomocą także w przypadku działania nieuczciwej konkurencji.
Zadania rzecznika patentowego określa artykuł 8 ustawy o rzecznikach patentowych.
Pomoc prawna i techniczna świadczona przez rzecznika patentowego
1. Rzecznik patentowy świadczy pomoc prawną i techniczną.
2. Pomoc prawna polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, badaniu stanu prawnego przedmiotów własności przemysłowej, zastępstwie prawnym i procesowym.
3. Pomoc techniczna polega w szczególności na opracowywaniu opisów technicznych zgłoszeń do ochrony przedmiotów działalności twórczej przeznaczonych do przemysłowego wykorzystywania, badaniu zakresu ich ochrony, prowadzeniu poszukiwań dotyczących stanu techniki.
Rzecznik patentowy może pracować jako pełnomocnik przed urzędem patentowym, czy sądem. Przy czym nie może wówczas działać na rzecz strony przeciwnej w danej sprawie. Rzecznik ma wiedzę z zakresu prawa, biznesu, techniki. Bierze udział w ocenie kryteriów stanowiących podstawę do opatentowania (nowość, nieoczywistość, przemysłowe zastosowanie). Działa też w zakresie rejestracji prawa własności intelektualnej. Zna się na prawie autorskim, nazwach handlowych i znakach towarowych oraz wzorach przemysłowych. Do zadań rzecznika patentowego należy między innymi:
- walka z nieuczciwą konkurencją,
- działania w zakresie uzyskania i wykonywania praw własności przemysłowej,
- porady prawne,
- tworzenie dokumentacji technicznej,
- wydawanie opinii prawnych,
- pełnomocnictwo.
Rzecznik patentowy – wymagania
Zasady wykonywania zawodu rzecznika patentowego określa ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 roku o rzecznikach patentowych. Aby w ogóle myśleć o tym zawodzie, konieczne jest spełnienie kryteriów wymienionych w ustawie. Dokładnie w art. 19:
Na listę rzeczników patentowych może być wpisany, kto:
1) posiada obywatelstwo państwa członkowskiego;
2) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;
3) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje
rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu rzecznika patentowego;
4) ukończył magisterskie studia wyższe o kierunku przydatnym do wykonywania
zawodu rzecznika patentowego, w szczególności techniczne lub prawnicze;
5) odbył aplikację rzecznikowską na warunkach określonych w ustawie;
6) złożył z wynikiem pozytywnym egzamin kwalifikacyjny, o którym mowa
w art. 31.
2. Na listę rzeczników patentowych może być wpisany także obywatel państwa
członkowskiego, który:
1) spełnia wymogi określone w ust. 1 pkt 2 i 3;
nabył kwalifikacje do wykonywania zawodu rzecznika patentowego uznane
zgodnie z ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji
zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U.
z 2020 r. poz. 220 oraz z 2021 r. poz. 78);
3) posługuje się językiem polskim w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności umożliwiającym
w ramach wykonywania zawodu występowanie w charakterze pełnomocnika
w postępowaniach przed Urzędem Patentowym, a także w postępowaniu
sądowym i sądowo administracyjnym.
Cechy rzecznika patentowego
Rzecznik patentowy to zawód dobry dla ludzi, którzy lubią się uczyć i nie mają problemów z interpretacją prawa. Oprócz wiedzy prawniczej kandydat na stanowisko powinien odznaczać się także miękkimi kompetencjami zawodowymi. Konieczne jest analityczne myślenie, które sprawdza się w przypadku analizy dokumentacji technicznej. Rzecznik powinien mieć także dobrą pamięć ze względu na wielozadaniowość, jakiej wymaga jego praca. Pożądaną cechą jest komunikatywność, która umożliwia lepszą współpracę z klientami (łatwiej wyjaśnić istotne kwestie prawne). Zawód rzecznika patentowego wiąże się z dużą odpowiedzialnością, dlatego predyspozycje do zawodu ma osoba odporna na stres, która nie boi się wyzwań.
Jak zostać rzecznikiem patentowym?
Rzecznik to typowa praca po prawie. Aby zostać rzecznikiem patentowym, należy przejść długą drogę. Zaczyna się ona od studiów. Konieczne jest ukończenia studiów magisterskich w zakresie prawa, nauk przyrodniczych lub technicznych. Kolejnym krokiem jest aplikacja rzecznikowska i związany z nią egzamin. Po dopełnieniu wszystkich formalności kandydat uzyskuje wpis na listę rzeczników patentowych.
Aplikacja rzecznika patentowego
Osoba po wyżej wskazanych studiach może podejść do aplikacji rzecznikowskiej. Aby to się stało, należy zdać egzamin konkursowy w formie pisemnej. Sprawdza on wiedzę kandydata na temat zawodu rzecznika, jego obowiązków, a także w obszarze prawa własności przemysłowej i techniki. Kandydat musi także wykazać znajomość jednego języka obcego. Jak wygląda aplikacja? Składa się z zajęć teoretycznych oraz praktycznych. Kandydat bierze udział w wykładach i dostaje do realizacji ćwiczenia. Egzamin aplikacyjny jest organizowany raz w roku przez Krajową Radę Rzeczników Patentowych. Po uzyskaniu pozytywnej oceny z egzaminu kandydat zostaje wpisany na listę aplikantów. Aplikacja trwa aż 3 lata. W tym czasie rzecznik otrzymuje nadzór patrona. W czasie aplikacji przyszły rzecznik zdobywa wiedzę w zakresie topografii układów scalonych, wzorów przemysłowych, prawa patentowego, zagadnień prawa (cywilnego, administracyjnego, praw autorskich). Elementem aplikacji jest także praktyka w Urzędzie Patentowym i w sądzie.
Egzamin na rzecznika patentowego
Po odbyciu aplikacji pora na egzamin kwalifikacyjny. Egzamin składa się z dwóch części pisemnych i części ustnej. Część pisemna obejmuje trzy pracę dotyczące sporządzania dokumentacji zgłoszenia wynalazku do ochrony. Należy przygotować pismo procesowe i opinię prawną. Cześć ustna dotyczy odpowiedzi na losowe pytania. Pozytywne zdanie egzaminu czyni z kandydata pełnoprawnego rzecznika patentowego i mianuje go członkiem Polskiej Izby Rzeczników Patentowych. Po zdanym egzaminie w pora na wpis na listę rzeczników patentowych.
Sprawę można załatwić w urzędzie lub listownie. Wniosek o wpis na listę należy złożyć w ciągu 6 miesięcy od złożenia egzaminu kwalifikacyjnego. Aby wnioskować o wpis na listę, należy przygotować dokumenty wymienione na stronie biznes.gov.pl. Są to następujące dokumenty:
- Wniosek o wpis na listę rzeczników patentowych;
- Zaświadczenie o odbyciu aplikacji rzecznikowskiej;
- Zaświadczenie o zdaniu egzaminu kwalifikacyjnego;
- Decyzja o uznaniu kwalifikacji do wykonywania zawodu rzecznika patentowego;
- Dokument potwierdzający obywatelstwo;
- Dyplom ukończenia studiów;
- Oświadczenie wnioskodawcy o korzystaniu z pełni praw publicznych;
- Oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych;
- Oświadczenie potwierdzające znajomość języka polskiego w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu regulowanego;
- Zaświadczenia o niekaralności;
- Zdjęcie;
- Świadectwo ślubowania;
- Dowód zapłacenia opłaty.
Sprawdzeniem wniosku zajmuje się Urząd patentowy. Pozytywna weryfikacja kończy się wpisaniem wnioskodawcy na listę rzeczników. Opłata za wniosek wynosi 2% kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku.
Jak wygląda praca rzecznika patentowego?
Praca rzecznika jest ciekawa i daje dużą satysfakcję. Jest to praca dla osób o analitycznym umyśle, które lubią trudne sprawy i rozwiązywanie problemów, a także dla miłośników technologii. Minusem pracy jest fakt, że pochłania dużo czasu i wymaga zaangażowania. W pełnieniu zadań pomaga ambicja. W zawodzie nie sprawdzą się osoby, które chcą spokojnej i bezstresowej pracy. Jako że jest to zawód zaufania publicznego, wiąże się z dużą odpowiedzialnością. Nadużycia w zakresie przepisów mogą skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego wobec rzecznika. Rzecznika obowiązuje tajemnica zawodowa i kodeks etyki. W najgorszej sytuacji może zostać pozbawiony prawa do wykonywania zawodu. Musi także zostać ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej. Ponadto rzecznik patentowy nie może zostać zwolniony z obowiązku tajemnicy zawodowej.
Ile zarabia rzecznik patentowy?
Rzecznik patentowy to zawód poniekąd prestiżowy, który zachęca kandydatów także wysokimi zarobkami. Oczywiście ostateczne wynagrodzenie rzecznika jest uzależnione od rodzaju prowadzonej sprawy, lecz w dużej mierze jest ono regulowane przez rozporządzenia. Zgodnie z danymi na portalu Wynagrodzenia.pl mediana zarobków rzeczników patentowych wynosi 11720 zł brutto (8319 zł „na rękę”). Co drugi rzecznik patentowy zarabia od 9720 zł brutto do 15880 zł brutto. 1/4 rzeczników zarabia poniżej dolnej granicy i taka sama część przedstawicieli zawodu powyżej górnej granicy. Jak widać, w zarobkach rzeczników patentowych występuje duża rozbieżność, lecz ich zarobki potrafią być naprawdę imponujące.
Jaka praca dla rzecznika patentowego?
Rzecznik patentowy ma szerokie możliwości zatrudnienia. Może znaleźć się zatrudnienie w kancelarii specjalizującej się w prawie własności intelektualnej. Inne miejsce zatrudnienia to firmy technologiczne czy biotechnologiczne. Rzecznik pracuje w ramach umowy cywilnoprawnej lub stosunku pracy. Może pracować w sektorze prywatnym, czy branżach z rozwiązań technologicznych. Pracę znajdzie także w instytucjach naukowo-badawczych. Otwarcie własnej działalności może przebiegać w oparciu o jednoosobową działalność gospodarczą lub spółkę.
Praca jako rzecznik patentowy – podsumowanie
Rzecznik patentowy to zawód zaufania publicznego, który łączy w sobie elementy prawa, technologii i biznesu. Jest to profesja wymagająca wszechstronnych kompetencji, w tym analitycznego myślenia, komunikatywności oraz odporności na stres. Aby rozpocząć karierę w tym prestiżowym zawodzie, należy spełnić liczne wymagania formalne, takie jak ukończenie odpowiednich studiów, odbycie aplikacji oraz zdanie egzaminu kwalifikacyjnego. To długa i wymagająca droga, która jednak otwiera szerokie możliwości zawodowe – od pracy w kancelariach prawnych i firmach technologicznych, po własną działalność gospodarczą.
Choć liczba aktywnych rzeczników patentowych w Polsce jest stosunkowo niewielka, zawód ten cieszy się dużym uznaniem i oferuje atrakcyjne wynagrodzenie. Rzecznik patentowy odgrywa kluczową rolę w ochronie własności intelektualnej, co czyni tę pracę niezwykle satysfakcjonującą dla osób z pasją do innowacji i rozwiązywania problemów. To profesja dla ludzi ambitnych, gotowych na wyzwania i świadomych odpowiedzialności, jaką niesie ze sobą codzienna praca na styku prawa i technologii. Jeśli spełniasz wymagania i nie boisz się wyzwań, kariera rzecznika patentowego może być drogą do realizacji zawodowych marzeń.
