Jak zostać kuratorem zawodowym? Wymagania, edukacja

Jak zostać kuratorem zawodowym? Oprócz studiów, spełnienia wymagań ustawowych i odbycia aplikacji konieczne jest także posiadanie pewnych cech charakteru. Praca kuratora zawodowego jest trudna, ale daje wiele satysfakcji. Sprawdź, jak nim zostać.

Jak zostać kuratorem zawodowym - kobieta robiąca notatki i druga kobieta płacząca

Kurator zawodowy to jeden z zawodów o dużym znaczeniu dla społeczeństwa. Kurator dba o to, by osoby, które pogubiły się w pewnym momencie swojego życia, miały szansę na odbudowanie swojej sytuacji. Jest to praca trudna, wywołuje ambiwalentne uczucia, czasem nawet niebezpieczna, lecz w ostatecznym rozrachunku daje wiele satysfakcji.

Kurator zawodowy – kto to?

Kuratorzy zawodowi na mocy art. 115 § 13 pkt 3 kk pełnią zadania funkcjonariusza publicznego. Art.  171 KWK wskazuje, że:

§  2. Zadaniem kuratora sądowego, a także innych osób, stowarzyszeń, organizacji i instytucji wykonujących dozór jest pomoc w readaptacji społecznej skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego nałożonych na niego obowiązków i poleceń ma na celu wychowawcze oddziaływanie i zapobieganie powrotowi do przestępstwa.

Myśląc o kuratorze, zwykle postrzegamy go w kategorii jednego specjalisty. Tymczasem podziału kuratorów możemy dokonać ze względu na kuratorów sądowych dla dorosłych, którzy zajmują się kontrolą spełniania orzeczeń w sprawach karnych, oraz kuratorów rodzinnych, którzy koncentrują się na orzeczeniach w sprawach rodzinnych i nieletnich. Inny podział dotyczy kuratorów zawodowych i społecznych. Charakterystyka pracy obu jest zbliżona, mają nieco inne kompetencje i zadania.

Kurator zawodowy – co to za praca?

Kurator sądowy (zawodowy) wykonuje pracę o charakterze wychowawczo–resocjalizacyjnym. Kontroluje, prowadzi działania profilaktyczne związane z wykonywaniem orzeczeń sądu przez podopiecznego. Jego praca ma charakter mobilny. Czasem pracuje w biurze, często w terenie. Odwiedza podopiecznych w domach, lecz także na terenie zakładów karnych, w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i leczniczo-rehabilitacyjnych. Kurator ma przydzieloną pewną ilość podopiecznych, których obejmuje nie tylko kontrolą, lecz i wsparciem. Jego praca wiąże się także z formalnościami, gdyż musi wykonywać sprawozdania i karty dozoru. Praca kuratora w ogólnym ujęciu dotyczy resocjalizacji osób, które wyrok sądowy zobowiązuje do spełnienia pewnych czynności. Kurator pilnuje, aby postanowienie zostało zrealizowane.

Kurator zawodowy ma wyższe kwalifikacje niż kurator społeczny. Kurator zawodowy rzadziej odwiedza podopiecznych, oddelegowując kwestie kontrolne i wywiadowcze kuratorom społecznym. Na barkach kuratora zawodowego ciążą przede wszystkim formalności. Wypełnia wnioski, współpracuje z instytucjami takimi jak policja czy OPS. Do zadań kuratora zawodowego należy obiektywna ocena sytuacji życiowej podopiecznych. Zajmuje się także doradztwem w kwestiach prawnych, interwencyjnych i motywacyjnych. Przykładowo może wnioskować o zmianę środka wychowawczego. Kompetencje zawodowego kuratora określa artykuł 9 rozdziału 2 ustawy o kuratorach sądowych.

Art.  9.  [Uprawnienia kuratora zawodowego związane z wykonywaniem obowiązków służbowych]

Wykonując swoje obowiązki służbowe, kurator zawodowy ma prawo do:

  • odwiedzania w godzinach od 7.00 do 22.00 osób objętych postępowaniem w miejscu ich zamieszkania lub pobytu, a także w zakładach zamkniętych;
  • żądania okazania przez osobę objętą postępowaniem dokumentu pozwalającego na stwierdzenie jej tożsamości;
  • żądania niezbędnych wyjaśnień i informacji od podopiecznych objętych dozorem, nadzorem lub inną formą kontroli zleconej przez sąd;
  • przeglądania akt sądowych i sporządzania z nich odpisów w związku z wykonywaniem czynności służbowych oraz dostępu do dokumentacji dotyczącej podopiecznego i innych osób objętych postępowaniem;
  • żądania od Policji oraz innych organów lub instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, stowarzyszeń i organizacji społecznych w zakresie ich działania, a także od osób fizycznych pomocy w wykonywaniu czynności służbowych.

Jeśli kurator zawodowy zleci te zadania kuratorowi społecznemu, wówczas i jemu przysługują takie kompetencje.

Kurator zawodowy – co robi?

Dokładne obowiązki kuratora zawodowego określa artykuł 173 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku kodeks karny wykonawczy. Zgodnie z treścią kurator sądowy organizuje i prowadzi działania mające na celu pomoc skazanemu w społecznej readaptacji. Kurator zawodowy stara się działać tak, by zapobiec powrotowi do przestępstwa podopiecznego. Zajmuje się kontrolą przestrzegania przez skazanego wypełniania przez niego obowiązków narzuconych przez sąd. Kurator zawodowy kieruje także pracą kuratorów społecznych. Dokładne obowiązki kuratora zawodowego określa dalsza treść artykułu.

Do obowiązków sądowego kuratora zawodowego należy w szczególności:

  • sprawowanie dozorów w stosunku do skazanego lub sprawcy;
  • kontrolowanie w okresie próby wykonania przez skazanego lub sprawcę nałożonych na niego obowiązków;
  • składanie wniosków o zmianę okresu próby w sprawach dotyczących wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu;
  • składanie wniosków o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego;
  • składanie wniosków o ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę obowiązków w okresie próby, o zwolnienie od wykonania tych obowiązków albo o oddanie pod dozór lub zwolnienie od dozoru;
  • składanie wniosków o odroczenie lub o przerwę w wykonaniu kary lub o odwołanie odroczenia lub przerwy w wykonaniu kary;
  • składanie wniosków o warunkowe zwolnienie i o odwołanie warunkowego zwolnienia;
  • składanie wniosków o zarządzenie wykonania kary, której wykonanie warunkowo zawieszono, oraz o wykonanie kary zastępczej;
  • składanie wniosków dotyczących wykonania kary ograniczenia wolności;
  • składanie wniosków o zawieszenie, podjęcie oraz o umorzenie postępowania wykonawczego;
  • udzielanie pomocy postpenitencjarnej;
  • udział w posiedzeniach sądu, w wypadkach wskazanych w ustawie;
  • podejmowanie czynności mających na celu przygotowanie skazanego do zwolnienia z zakładu karnego;
  • przeprowadzanie na żądanie uprawnionych organów postępowania wykonawczego wywiadów środowiskowych;
  • wykonywanie czynności związanych z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania kary ograniczenia wolności;
  • wykonywanie innych czynności wynikających z niniejszej ustawy oraz przepisów odrębnych.

Kurator zawodowy organizuje kontrolę wykonywania kar. Jest przydzielony do podopiecznego, który ma wypełniać orzeczenia sądu, z jakim związany jest sam kurator. Pomaga w readaptacji społecznej, jego praca ma oddziaływanie wychowawcze i zapobiegawcze powrotowi do przestępstwa. Kurator zawodowy informuje skazanego o jego obowiązkach i uprawnieniach. Ma także szerokie kompetencje, może zobowiązać skazanego do poddania się badaniom na obecność alkoholu lub środków odurzających, także sam może takie badania przeprowadzić. Jeśli podopieczny wykonuje karę w systemie dozoru elektronicznego, wówczas kurator zawodowy niezwłocznie zawiadamia sąd o wszystkich naruszeniach porządku prawnego przez skazanego.

Natomiast dla porównania zakres działań kuratora społecznego obejmuje odwiedzanie osób, żądania od nich wyjaśnień, współpracy z organizacjami, czy przeglądanie akt sądowych i przeprowadzanie wywiadów środowiskowych.

Jakie cechy powinien mieć kurator zawodowy?

Kurator zawodowy pracuje z różnymi ludźmi, musi kontrolować czasem bardzo skrajne i niebezpieczne środowiska. Kurator powinien być zatem osobą odważną, która będzie wiedziała jak się zachować w momencie niebezpieczeństwa. Kurator musi być także osobą komunikatywną o umiejętnościach personalnych. W tej pracy chodzi o resocjalizację, dlatego musi wiedzieć, w jaki sposób rozmawiać z podopiecznym, tak by wpłynąć na ich motywująco, a nie drażniąco. To musi być także osoba odpowiedzialna, empatyczna, odporna na stres i rozsądna.

Zarobki kuratora zawodowego?

Ze względu na wymagane kwalifikacje i szeroki zakres obowiązków i kompetencji kuratorzy zawodowi zarabiają więcej niż społeczni. Mogą liczyć na zarobki w okolicach 6000 zł brutto lub więcej. Oczywiście wiele zależy od ich doświadczenia.

Kurator zawodowy – wymagania

Ustawa o kuratorach sądowych narzuca na kandydatów szczególne wymagania. Kuratorem zawodowym może być mianowany ten, kto:

  • posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
  • jest nieskazitelnego charakteru;
  • jest zdolny ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków kuratora zawodowego;
  • ukończył wyższe studia magisterskie z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych albo inne wyższe studia magisterskie i studia podyplomowe z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych;
  • odbył aplikację kuratorską;
  • zdał egzamin kuratorski.

Jak zostać kuratorem zawodowym?

By zostać kuratorem społecznym, wystarczy wykształcenie średnie oraz doświadczenie w prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, w opiece czy wychowaniu. Po przyjęciu należy złożyć ślubowanie przed prezesem właściwego sądu rejonowego. Od kuratora zawodowego wymaga się więcej. Konieczne są studia z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych. Aby się do nich przygotować, warto już przed studiami koncentrować się na takich naukach jak wiedza o społeczeństwie, czy biologia. Oczywiście wiele zależy od wymagań uczelni. Oprócz dobrych stopni warto zaangażować się w wolontariat, na przykład na rzecz osób starszych, czy bezdomnych, praktyki w Ośrodku Pomocy Społecznej.

Studia to jednak nie wszystko, kolejnym krokiem jest podejście do aplikacji kuratorskiej. Trzeba uzyskać pozytywny wynik egzaminu, by ją zdać. Aplikacja kuratorska ma miejsce w placówkach Sądu Okręgowego. Trwa 12 miesięcy i obejmuje zagadnienia z zakresu funkcjonowania i działalności sądów, placówek opiekuńczo-wychowawczych, czy zakładów penitencjarnych. Aplikant zapoznaję się także z zasadami i trybem pracy kuratora sądowego. W czasie odbywania aplikacji kandydat może liczyć na pomoc patrona, czyli innego kuratora zawodowego. Aby zdobyć upragniony zawód, trzeba zdać egzamin kuratorski, który ma miejsce w ostatnim miesiącu odbywania aplikacji. Egzamin ten składa się z części pisemnej i ustnej.

Jeśli wystąpią uzasadnione przypadki, Prezes Sądu Okręgowego na prawo skrócić aplikację kuratorską do 9 miesięcy. Możliwe jest także przedłużenie aplikacji do sześciu miesięcy, jeśli kandydat nie przystąpi do egzaminu lub po prostu nie uda mu się uzyskać pozytywnego wyniku. Aby podejść do aplikacji, należy dostarczyć poniższe dokumenty:

  • podanie o przyjęcie na aplikację,
  • życiorys,
  • list motywacyjny,
  • kwestionariusz osobowy,
  • odpis dyplomu, który potwierdza wymagane studia,
  • informacje z Krajowego Rejestru Karnego,
  • świadectwo zdrowia.

Podanie kieruje się do właściwego Prezesa Sądu Okręgowego za pośrednictwem kuratora okręgowego.

Jak widać, droga do zostania kuratorem sądowym nie jest łatwa. Trzeba jednak pamiętać, że i sam zawód należy do ciężkich. Wiąże się ze stresem, kontaktem z różnymi osobami i niekiedy powoduje przygnębiające stany nastroju. Jest to jednak zawód, który daje wiele satysfakcji. Dobre wykonanie pracy przez kuratora zawodowego i poprawienie sytuacji podopiecznego na lepsze sprawia, że kurator docenia swoją pracę i ma poczucie misji.

Oceń artykuł
0/5 (0)