Cieśla – kto to? Jak zostać cieślą? Zarobki i wymagania na stanowisku

Cieśla to specjalista, bez którego nie powstanie żaden dom lub budynek usługowy. Od jego fachowości zależy jakość wykonania elementów drewnianych na budowie, a mnogość zadań wymaga zdobycia odpowiedniego doświadczenia i wykształcenia. Co robi cieśla budowlany? Jak zostać cieślą i jakie umiejętności są cenione w tym zawodzie?

Cieśla to jeden ze starszych istniejących zawodów. Już od tysięcy lat takie osoby zajmują się konstrukcjami drewnianymi, które najczęściej stanowiły elementy domów zapewniających schronienie człowiekowi. Zawód cieśli często mylony jest z dekarzem. Nie bez przyczyny. Specjalista wykonujący pokrycie dachowe wywodzi się bowiem od cieśli, a ich ścieżki rozeszły się kilkaset lat temu. Przeczytaj nasz artykuł, jeżeli chcesz wiedzieć: kto to jest cieśla, jak zostać przedstawicielem tego zawodu, a także poznać przeciętne zarobki cieśli w Polsce.

Cieśla – kto to jest?

Cieśla to zawód związany z obróbką drewna i tworzeniem drewnianych konstrukcji inżynierskich ściśle związanych z budowaniem różnego rodzaju budynków. Można określić go mianem budowlanego stolarza, ponieważ wykonuje on praktycznie wszystkie drewniane elementy, od szalunków systemowych, po formy do konstrukcji betonowych.

Oprócz elementów będących częścią samej budowli cieśla wykonuje też mniejsze projekty przydatne na każdej budowie, o których opowiemy w dalszej części artykułu. Warto dodać, że cieśla to obecnie zawód deficytowy, ponieważ od kilku lat zaledwie kilkadziesiąt osób rocznie zdaje egzamin zawodowy (według danych z CKE 2019 i 2020).

Dlaczego praca cieśli jest tak ważna? To w dużej mierze od niego zależy jakość pracy na budowie wykonywanej przez inne osoby. Od jakości formy pod wylewkę i staranności cieśli zależy np. ostatecznie jakość fundamentów, od szalunków jakość ścian, a od konstrukcji drewnianych podtrzymujących dach – zależy ostateczny wygląd pokrycia dachowego.

Historia zawodu cieśli

Z obróbką drewna wykorzystywanego do tworzenia różnych konstrukcji mamy do czynienia w zasadzie od początku istnienia osadniczego trybu życia. Praca cieśli była wykorzystywana do budowy schronień i budynków gospodarczych już na kilka tysięcy lat przed naszą erą. Jedne z najstarszych znalezisk archeologicznych datuje się na około 5200 lat p.n.e., a przypuszczalnie zawód cieśli istniał już 9 000-10 000 lat przed naszą erą.

Co ciekawe, fachowcom od budowy z drewna zawdzięczano nie tylko dach nad głową, ale też dużo innych konstrukcji. Prace ciesielskie umożliwiały budowę łodzi (cieśla okrętowy), młynów i machin oblężniczych. Tarany, trebusze, balisty i katapulty, to efekty działań cieślów żyjących kilkaset lat temu.

Co robi cieśla?

Praca na tym stanowisku polega na tworzeniu różnych konstrukcji drewnianych do szalunków, a także stemplowań, których używa się jako formy do wylewania betonu czy też jako szablony w innych pracach murarskich. W zakres obowiązków cieśli wchodzi również przygotowanie konstrukcji wieńcowych i więźby dachowej. To on odpowiada za wybór drewna, które najlepiej sprawdzi się przy danej konstrukcji.

Cieśla szalunkowy – co robi według Klasyfikacji Zawodów i Specjalności?

Bardziej oficjalny opis obowiązków cieśli znajdziemy w Klasyfikacji Zawodów i Specjalności, która stanowi pewnego rodzaju encyklopedię stanowisk w Polsce. Zgodnie z tym zestawieniem, cieśla szalunkowy zajmuje się nie tylko montażem, ale też renowacją i rozbiórką szalunków systemowych. Do zadań cieśli należy też przygotowywanie szablonów pod pracę murarzy, przygotowanie podwalin pod pracę dekarzy i odpowiednie wykorzystywanie narzędzi ciesielskich.

Co robi cieśla budowlany (szalunkowy)?

1. Składuje i transportuje elementy deskowania indywidualnego i szalunków systemowych;
2. dokonuje obróbki elementów drewnianych;
3. montuje i demontuje elementy wszelkich konstrukcji deskowania indywidualnego;
4. zajmuje się wykonywaniem innych konstrukcji z drewna, niezbędnych do rozpoczęcia pracy placu budowy: zabezpieczające pomosty, barierki, daszki, rusztowania;
5. dokonuje bieżących napraw i przeprowadza ewentualną rozbiórkę konstrukcji drewnianych;
6. tworzy tymczasowe mosty i wieże na placu budowy;
7. wykonuje konstrukcje rozporowe i podporowe ścian.

Jak zostać cieślą? Możliwe ścieżki edukacji

Aby rozpocząć karierę jako cieśla, istnieje kilka dróg edukacyjnych:​

• Szkoła branżowa I stopnia: ukończenie szkoły o profilu budowlanym z specjalizacją w zawodzie cieśli to najczęstsza ścieżka. Program nauczania łączy teorię z praktyką, przygotowując do egzaminu zawodowego. ​

• Technikum budowlane: daje możliwość uzyskania tytułu technika budownictwa, oferując bardziej zaawansowaną edukację. ​

• Kwalifikacyjne kursy zawodowe: dla osób dorosłych dostępne są kursy w zakresie kwalifikacji BUD.02, organizowane przez Centra Kształcenia Praktycznego oraz Centra Kształcenia Ustawicznego. ​

Niezależnie od wybranej ścieżki edukacyjnej, kluczowe jest zdobycie praktycznego doświadczenia. Praktyki zawodowe pod okiem doświadczonych fachowców pozwalają na rozwinięcie umiejętności niezbędnych w codziennej pracy cieśli.

Po ukończeniu edukacji lub kursu, konieczne jest zdanie egzaminu zawodowego, który potwierdza kwalifikacje w zawodzie cieśli. Dla osób z minimum dwuletnim doświadczeniem istnieje możliwość przystąpienia do egzaminu eksternistycznego. ​

Ile zarabia cieśla?

Zarobki cieśli zależą od kilku najważniejszych czynników. Duże znaczenie ma oczywiście doświadczenie specjalisty i jego kwalifikacje. Cieśla, który ukończył kurs lub szkołę branżową oraz zdobył dyplom, może liczyć na lepsze zarobki niż stolarz budowlany będący samoukiem. Nie bez znaczenia jest także wielkość firmy, w której pracuje cieśla. Duże przedsiębiorstwa będą w stanie zapłacić więcej dobrym specjalistom, na których obecnie jest ogromne zapotrzebowanie.

Wynagrodzenie cieśli będzie też wyglądało nieco inaczej, jeżeli mówimy o osobie prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, będącej podwykonawcą lub po prostu zleceniobiorcą zewnętrznych klientów. Dobry specjalista pracujący na własny rachunek, może zarobić zdecydowanie więcej. Co mówią statystyki?

Mediana zarobków cieśli

Według danych z portalu wynagrodzenia.pl, mediana zarobków cieśli konstrukcyjnych wynosi 7 380 zł brutto miesięcznie. Połowa osób na tym stanowisku zarabia między 5 560 zł a 8 950 zł brutto.

Doświadczenie i specjalistyczne umiejętności mają kluczowy wpływ na wysokość wynagrodzenia. Najbardziej wykwalifikowani cieśle mogą liczyć na pensje sięgające nawet 19 000 zł brutto miesięcznie.

Czynniki wpływające na wynagrodzenie cieśli

Na zarobki cieśli wpływają różne czynniki, takie jak:

• Region zatrudnienia: w większych miastach, takich jak Warszawa, Kraków czy Wrocław, wynagrodzenia mogą być wyższe w porównaniu z mniejszymi miejscowościami.

• Rodzaj umowy: praca na umowie o pracę często wiąże się z dodatkowymi benefitami, takimi jak ubezpieczenie zdrowotne czy premie, podczas gdy umowy B2B mogą oferować wyższe stawki, ale bez dodatkowych świadczeń.

Porównanie z innymi zawodami budowlanymi

W kontekście innych profesji budowlanych, zarobki cieśli prezentują się konkurencyjnie:

• Stolarze: do 6 000 zł brutto miesięcznie.

• Ślusarze: do 6 300 zł brutto miesięcznie.

• Betoniarze: do 6 800 zł brutto miesięcznie.

• Elektrycy: do 7 400 zł brutto miesięcznie.

• Dekarze: do 7 500 zł brutto miesięcznie.

Zawód cieśla – wymagania na stanowisku i cechy charakteru

Tak jak w każdym innym zawodzie, istnieje zestaw kompetencji twardych i miękkich, które ułatwiają bądź utrudniają pracę. Cieśla nie jest tutaj wyjątkiem, dlatego warto zdawać sobie sprawę z określonych wymagań. Praca cieśli może być wyjątkowo trudna, zwłaszcza dla tych osób, które nie posiadają odpowiedniego zestawu cech. O jakich cechach mowa?

1. Cieśla pracuje w trudnych warunkach wymagających przebywania na wysokościach. To dlatego nie powinien mieć lęku wysokości ani klaustrofobii (w przypadku pracy w pomieszczeniach zamkniętych).
2. Wykonywanie tego zawodu wiąże się najczęściej z wielogodzinnym przebywaniem na zewnątrz. Cieśla powinien być zatem sprawny fizycznie i dobrze znosić zmienne warunki atmosferyczne.
3. Ciesielstwo to przede wszystkim praca z drewnem, dlatego taki specjalista musi znać się na rodzajach drewna, ich zastosowaniu, a także metodach obróbki. Powinien dostrzegać zalety i wady różnych gatunków drewna.
4. Samą obróbkę wykonuje się nie tylko za pomocą narzędzi mechanicznych. Cieśla powinien znać się na środkach chemicznych wykorzystywanych do impregnacji i przygotowywania materiału deskarskiego.
5. Trudno wykonywać ten zawód skupiając się wyłącznie na najbliższej okolicy. Taki pracownik musi zdawać sobie sprawę z konieczności częstych wyjazdów i dobrze znosić rozstania z bliskimi.
6. Praca cieśli może być wykonywana w pojedynkę, jednak najczęściej będzie on współpracował z całym zespołem budowlanym. Musi dobrze dogadywać się z ludźmi i umieć rozdysponować zadania między innych.
7. W zawodzie tym liczy się precyzja oraz solidność, które są niezbędne do wykonywania skomplikowanych konstrukcji z drewna. Konieczna jest także umiejętność czytania rysunku technicznego.

Kto nie powinien wykonywać zawodu cieśli?

Jak już wspomnieliśmy cieśla to wymagający zawód, zatem lista przeciwwskazań do jego wykonywania jest odpowiednio długa. Taka osoba powinna być sprawna fizycznie i ruchowo, dlatego warto się spodziewać szczegółowych badań medycyny pracy (jeśli cieśla podejmuje zatrudnienie np. na umowie o pracę). Jakie przeciwskazania warto wymienić?

1. Wszelkie zaburzenia wzroku.
2. Zaburzenia koordynacji ruchowej, niepoprawne działanie błędnika, problemy z uchem wewnętrznym.
3. Częste zawroty głowy i przypadki omdleń.
4. Chory kręgosłup, stawy, lub inne schorzenia pogarszające sprawność fizyczną.
5. Wady serca i choroby układu nerwowego.
6. Problemy z podzielnością uwagi.
7. Zaburzenia słuchu, alergie, choroby przewlekłe np. cukrzyca, stwardnienie rozsiane.

Cieśla, stolarz, dekarz – jakie różnice?

Cieśla, dekarz i stolarz budowlany, to często mylone ze sobą zawody. Cieśla konstrukcyjny wykonuje głównie elementy konstrukcyjne wznoszonych budynków (więźba dachowa, szkielet budynku, formy pod wylewkę). Stolarz natomiast, jest osobą zajmującą się elementami drewnianymi w domu o chociaż częściowo ukończonej konstrukcji. Jego zadania to przede wszystkim montowanie podłóg, okien, drzwi i ościeżnic.

Cieśla i dekarz natomiast to dwa bardzo zbliżone do siebie zawody. Osoby zajmujące się ciesiołką wykonują szkielety i podwaliny pod nowy dach. Dekarz układa na takim szkielecie pokrywę dachową z różnych dostępnych na rynku materiałów.

Praca jako cieśla – podsumowanie

Zawód cieśli ma długą i bogatą historię, sięgającą czasów prehistorycznych, kiedy to umiejętności obróbki drewna umożliwiały budowę schronień i innych konstrukcji. Dziś, mimo że świat budownictwa się zmienił, rola cieśli w procesie wznoszenia budynków pozostaje kluczowa. Cieśla to ekspert od drewnianych konstrukcji, od szalunków po więźby dachowe, którego precyzja i wiedza decydują o solidności fundamentów i jakości całej budowy.

Praca ta jest trudna i wymagająca, ale daje poczucie satysfakcji z tworzenia trwałych elementów infrastruktury. Zawód cieśli cieszy się rosnącym zapotrzebowaniem w Polsce, a osoby z odpowiednim doświadczeniem mogą liczyć na atrakcyjne zarobki. Choć nie jest to praca dla każdego, dla osób o odpowiednich predyspozycjach, zainteresowanych obróbką drewna i konstrukcjami, może okazać się doskonałym wyborem na całe życie zawodowe.