Środki z Otwartego Funduszu Emerytalnego – w tym także te znajdujące się na subkoncie – podlegają dziedziczeniu. Trzeba jednak złożyć stosowaną deklarację. Kto może dziedziczyć zgromadzone fundusze? Co się stanie, jeśli nie wskażesz konkretnej osoby?
Jeśli posiadasz w ZUS-ie subkonto, możesz w każdym momencie wskazać osobę, która będzie dziedziczyła po tobie zgromadzone tam środki. W przypadku śmierci jednego małżonka zostaną one podzielone według obowiązującej wspólności majątkowej, a jedna z części może trafić do osoby, którą wskażesz w oświadczeniu jako uprawnioną do dziedziczenia. Mogą być to dzieci, wnuki lub dalsza rodzina bądź osoby niespokrewnione.
Jak zauważa dyrektor Departamentu Ubezpieczeń i Składek ZUS Ewa Kosowska, ZUS nie ma ustawowego obowiązku informowania o tych środkach bliskich zmarłego:
W przypadku śmierci osoby, która nie była członkiem OFE i dla której ZUS prowadził jedynie subkonto, na podstawie złożonego wskazania, ZUS informuje osoby uprawnione do otrzymania środków zgromadzonych na subkoncie osoby zmarłej o możliwości złożenia wniosku o wypłatę, pomimo faktu, iż przepisy ustawy nie nakładają na ZUS takiego obowiązku.
Warto więc złożyć oświadczenie o dziedziczeniu środków zgromadzonych na subkoncie. Szczególnie jeśli nie zawarłeś umowy z OFE, masz obowiązek złożenia pisemnego oświadczenia o stosunkach majątkowych, istniejących między Tobą a Twoim współmałżonkiem. Powinieneś również zostać poinformowany o tym, że możesz wskazać osoby uprawnione do otrzymania środków po Twojej śmierci.
Co się stanie z pieniędzmi, jeśli nie złożysz oświadczenia?
Jeśli nie wskażesz konkretnej osoby do dziedziczenia zgromadzonych środków na subkoncie, zostaną one włączone do puli spadkowej. Jak zaznacza rzecznik ZUS Paweł Żebrowski:
Warto z tego skorzystać. Brak takiego wskazania oznacza, że środki zapisane na subkoncie wchodzą do masy spadkowej.
Jeśli posiadasz subkonto w ZUS oraz jesteś członkiem OFE, wniosek ze wskazaniem osoby do dziedziczenia musi w pierwszej kolejności wpłynąć do OFE. OFE informuje natomiast ZUS o wpłynięciu takiego oświadczenia w terminie maksymalnie 14 dni o daty jego złożenia. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma 3 miesiące na podział i wypłatę środków.
Procedura składania wniosku o wypłatę środków z subkonta ZUS po zmarłym
Aby bliscy zmarłego mogli odzyskać zgromadzone przez niego środki na subkoncie ZUS, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku. W tym celu należy pobrać i wypełnić formularz ZUS-US-WSM-01, dostępny zarówno na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i na Platformie Usług Elektronicznych (PUE). Wniosek można złożyć osobiście w najbliższej placówce ZUS, drogą pocztową lub za pośrednictwem profilu PUE. Warto pamiętać, że sam fakt bycia spadkobiercą nie wystarcza – wypłata środków następuje wyłącznie na podstawie prawidłowo złożonego i rozpatrzonego wniosku.
Do dokumentacji należy dołączyć akt zgonu osoby ubezpieczonej oraz potwierdzenie pokrewieństwa lub prawa do dziedziczenia – np. odpis aktu urodzenia, aktu małżeństwa, testament czy postanowienie sądu. ZUS ma 60 dni na rozpatrzenie sprawy od momentu wpłynięcia kompletnego wniosku. W przypadku braków formalnych termin ten może się wydłużyć, dlatego warto upewnić się, że wszystkie wymagane załączniki zostały dostarczone. Niewielu uprawnionych ma świadomość, że bez formalnego działania środki te nie zostaną automatycznie wypłacone – a to może oznaczać utratę sporej kwoty.
Najczęstsze błędy przy wskazywaniu osób uprawnionych do dziedziczenia środków ZUS
Wielu ubezpieczonych nie przykłada należytej wagi do wskazywania osób uprawnionych do dziedziczenia środków z subkonta ZUS. Najczęstszym błędem jest brak jakiejkolwiek dyspozycji – co oznacza, że środki trafiają do ogólnej masy spadkowej i ich wypłata zależy od postępowania spadkowego. Równie problematyczne bywa wskazywanie byłych partnerów, niepełnoletnich dzieci bez wskazania przedstawiciela ustawowego czy też osób, których dane zostały podane nieprecyzyjnie (np. bez numeru PESEL). W takich przypadkach ZUS może odmówić wypłaty do czasu uzupełnienia brakujących informacji.
Innym często spotykanym problemem jest brak aktualizacji danych. Ubezpieczeni zapominają o konieczności zmiany uprawnionych po rozwodzie, narodzinach dzieci lub śmierci wcześniej wskazanej osoby. ZUS nie sprawdza automatycznie, czy wskazania są aktualne – dlatego ich poprawność leży wyłącznie po stronie ubezpieczonego. Warto raz w roku, przy okazji innych formalności, zajrzeć do swojego konta na PUE i upewnić się, że wszystko się zgadza. To prosty krok, który w przyszłości może oszczędzić rodzinie wielu komplikacji.
