Zarządzanie to bez wątpienia w ostatnim czasie gorący temat na rynku pracy. Wszystko za sprawą zmieniającego się podejścia do motywowania zespołu i roli managera w sprawnym zarządzaniu. Okazuje się bowiem, że znajomości metodologii pracy to za mało, aby być dobrym liderem, potrzeba bowiem czegoś więcej. Czy jednak można zdefiniować ten czynnik X i się go nauczyć?
Zarządzanie zasobami ludzkimi powoli odchodzi w zapomnienie. Na to miejsce wskakuje skuteczne przywództwo i współpraca z zespołem bez użycia terminu „zasoby ludzkie”, który przez wielu ekspertów kategoryzowany jest jako uprzedmiatawiający. Współcześnie na rynku pracy potrzebni są prężni managerowie, którzy świetnie odnajdują się w swojej przywódczej roli, a jednocześnie ciągle rozwijają swoje umiejętności zarządzania. Jednak od wielu lat jesteśmy świadkami spory na temat tego, czy zarządzania można się nauczyć, czy może są to wrodzone zdolności, którymi obdarzeni są tylko nieliczni? Wyzwania codziennej pracy na stanowisku lidera, czy managera to duża odpowiedzialność i stres. Czy można wyrobić w sobie mechanizmy, które pomogą Ci zostać dobrym przywódcą?
Spis treści
Kierownik czy lider?
Czy kierownik i lider to to samo stanowisko? W pewnym sensie tak jednak konotacje tych dwóch terminów są nieco odmienne, dlatego coraz częściej odchodzi się od stanowiska „kierownik” i zastępuje je „liderem” lub „managerem”. Dlaczego? Ponieważ kierownik od jakieś czasu kojarzy się przede wszystkim z przestarzałym systemem zarządzania, wymusza określone skojarzenia z osobą, która za szczyt swojego zaangażowania uznaje zdobycie wiedzy teoretycznej, a „władzę” nad zespołem sprawuje twardą ręką, nie zwracając uwagi na długofalowe skutki takiego podejścia. Co więcej, kierownik kojarzy się także z kimś, to w przypadku zarządzania kryzysami wydaje tylko wytyczne i zostawia swoich pracowników na pastwę losu. Choć oczywiście są to stereotypy związane ze stanowiskiem kierownika, to jednak mają one swoje podłoże w rzeczywistości, jaka jeszcze była na polskim rynku pracy kilka lat temu.
To właśnie dlatego wiele firm zdecydowało się zmienić nazwy stanowisk kierowniczych na team lider lub manager, ponieważ kojarzą się one ze zmianą w sposobie zarządzania. Już nie chodzi o sianie postrachu wśród pracowników i egzekwowanie efektywności obcinaniem pensji, ale o zwiększanie motywacji i produktywności poprzez dodatkowe benefity i programy motywacyjne. Jak się bowiem okazuje, taki system jest dużo skuteczniejszy, nie tylko w krótkoterminowym postrzeganiu efektywności, ale także w długofalowych skutkach. Pracownicy dłużej zachowują chęć do pracy i rzadziej dopada ich wypalenie zawodowe. Dzięki nowoczesnym systemom zarządzania możemy także zaobserwować wzrost efektywności oraz zaangażowania w wykonywane obowiązki. Okazuje się bowiem, że nie zawsze trzeba przestrzegać sztywnych wytycznych, aby doszło do efektywnej realizacji powierzonych zadań.
Manager na pełen etat
Warto pamiętać, że bycie liderem lub managerem to nie tylko kilka dodatkowych obowiązków dodanych do standardowego zakresu. To praca na cały etat, często także po godzinach i w weekendy. Dobry lider musi być bowiem dostępny dla swoich pracowników, tak aby czuli oni w nim oparcie i odpowiedzialność za podejmowane decyzje. Nie ma nic gorszego, niż manager, który wydał polecenia, a gdy wszystko się posypie, zrzuca odpowiedzialność na pracownika, który dostosował się do jego wytycznych. Takie zachowania niszczą zaufanie i poczucie bezpieczeństwa pracownika, co w rezultacie może doprowadzić do dużej rotacji w firmie. W końcu nikt nie lubi być obciążany czyimiś błędami.
Dlatego właśnie praca lidera to dźwiganie każdego aspektu przywództwa – nie tylko w momencie, gdy do głosu dochodzą sukcesy zespołu, ale także, gdy pojawiają się pomyłki i sytuacje kryzysowe. Zarządzanie grupą, w której każdy wymaga indywidualnego podejścia, jest trudne, jednak nie niemożliwe. Co więcej, okazuje się także, że taki model zarządzania jest znacznie bardziej skuteczny niż podejście grupowe, szczególnie jeśli w grę wchodzi szczegółowy i dokładny podział obowiązków, a każdy członek teamu wie, co ma robić i do kogo zgłosić się w przypadku awarii.
Czy zarządzania można się nauczyć?
Często w przypadku dyskusji o zarządzaniu pojawia się pytanie – czy można się go nauczyć? To trudna kwestia, która wymaga wielowątkowego spojrzenia. Choć można wyrobić w sobie pewne cechy przywódcze, to jednak ten czynnik „urodzonego lidera” jest równie ważny. Pewne jest jedno – zarządzania i pracy z ludźmi nie nauczysz się na studiach ani w szkole. I choć programy edukacyjne przewidują pracę zespołową, to jednak jest to zupełnie co innego niż zarządzanie grupą ludzi w zależnościach zawodowych.
Jak potwierdza Emilian Mleczak, dyrektor linii biznesowej Service Management Global Delivery Center Polska Fujitsu w Łodzi w wypowiedzi dla serwisu Pulshr.pl:
Chodzi tu przede wszystkim o taką koordynację działań zespołu, by sprawnie wykonywał zadania niczym jeden organizm, by wszyscy pracowali na wspólny sukces. To zupełnie inne podejście niż to, które znamy ze szkoły. Tam liczy się przede wszystkim własny sukces, bo oceny wystawiane są indywidualnie. Nie sprzyja to wspólnej pracy, a ćwiczenia grupowe odbywają się zbyt rzadko, by dostatecznie rozwinąć tę umiejętność. (…) Trzeba jednak podkreślić, że idealny menadżer powinien mieć podstawy teorii biznesu. Uczelnia poszerza horyzonty, daje podstawy, wskazuje jej źródła, uczy metodologii, zachęca do pogłębiania wiedzy i czytania literatury fachowej. To bardzo ważna rola ułatwiająca studentom tworzenie własnego warsztatu menadżerskiego. Z tą bazą wiedzy wyniesioną z uczelni o wiele łatwiej jest wejść w praktykę związaną z zarządzaniem.
Emilian Mleczak podkreśla, że dobry manager i lider musi wykazywać się profesjonalizmem niezależnie od tego, czy działa w grupie 10, czy 100 osób, a o tak duże grupy trudno na studiach bądź na szkoleniach. Dodatkowo wykładowcy muszą trzymać sylabusów – programy kształcenia układane są bowiem pod teorię, a nie praktykę. Brakuje również programów najnowszych teorii zarządzania. Taki system ogranicza dynamiczne wdrażanie aktualnej wiedzy popartej praktyką.
Jak być dobrym liderem?
Warto jednak pamiętać, że można popracować nad tym, żeby rozwijać w sobie przymioty dobrego lidera. Z perspektywy wiedzy teoretycznej konieczne jest doszkalanie na studiach lub wszelkiego rodzaju kursach i szkoleniach. Rozwijaj swoją wiedzę i pogłębiaj informacje o firmie i o branży, w której działasz. Nie zapominaj także o wiedzy teoretycznej na temat samego zarządzania. Mając solidną podstawę informacyjną możesz wprowadzić do swojego stylu zarządzania nowoczesne rozwiązania – w tym także te technologiczne, które bardzo ułatwiają pracę i organizację zadań zespołu. Dzięki takiej wiedzy możesz proponować rozwiązania usprawniające np. dotyczące ważności i kolejności przekazywanych treści.
Temat zarządzania ludźmi, czy raczej sprawnego motywowania zespołu, to połączenie wiedzy i praktyki, a także wrodzonych zdolności, które koniec końców, można w sobie wyrobić. Jak to zrobić? Możesz skorzystać między innymi z usług psychologów i coachów biznesowych, którzy wspierają mentalny rozwój i nakierowują Twoje cechy, tak abyś mógł być dobrym przywódcą. Dodatkowo możesz spróbować techniki zarządzania, która działałby na Ciebie. Jeśli postępujesz w zgodzie ze swoimi przekonaniami i jednocześnie dopasujesz je do elementów współczesnego zarządzania. Jeśli coś „czujesz” to znacznie łatwiej jest się odnaleźć na stanowisku kierowniczym.
Pielęgnuj w sobie takie cechy jak:
- spokój,
- opanowanie w stresujących sytuacjach,
- przyszłościowe myślenie,
- sprawne planowanie,
- empatie i skupienie na każdym pracowników.
Jednak jak podkreśla Emilian Mleczak – daj sobie także taryfę ulgową na popełnianie błędów lub słuchanie rad swojego zespołu. W końcu są oni specjalistami, którzy tak jak Ty chcą działać na rzecz wspólnego, firmowego dobra:
Takie podejście do zarządzania wymusza na młodym menadżerze poszukiwanie kreatywnych rozwiązań, a nie skupianie się na dopasowywaniu do klucza. Dodatkowo menadżer powinien budować i czerpać jak najwięcej ze swojego zespołu. Trzeba pamiętać, że nie jest on ekspertem od wszystkiego, dlatego w swoich działaniach opiera się na wsparciu zbudowanego przez siebie zespołu specjalistów, wytyczeniu im wspólnego kierunku pracy i pilnowaniu jego efektywnej realizacji. W zarządzaniu nie ma utartych odpowiedzi i rozwiązań. Każdy przypadek jest inny i wymaga indywidualnego podejścia.
Rola komunikacji w budowaniu zaufania w zespole
Efektywna komunikacja jest fundamentem silnego i zgranego zespołu. Lider, który jasno przekazuje cele, oczekiwania oraz regularnie udziela informacji zwrotnej, buduje atmosferę wzajemnego zaufania. Otwartość na pytania i sugestie sprawia, że pracownicy czują się docenieni i chętniej angażują się w realizację wspólnych zadań. Transparentność w komunikacji pomaga także szybciej rozwiązywać konflikty i zapobiegać nieporozumieniom. Wspieranie dialogu w zespole przekłada się bezpośrednio na jego efektywność i satysfakcję z pracy.
Znaczenie rozwoju osobistego lidera w zmieniającym się środowisku pracy
Współczesny lider powinien stale inwestować w swój rozwój osobisty, aby sprostać nowym wyzwaniom rynku pracy. Uczestnictwo w szkoleniach, konferencjach czy mentoringu pozwala nie tylko zdobywać aktualną wiedzę, ale także rozwijać kompetencje miękkie, takie jak odporność na stres czy kreatywność. Dynamiczne środowisko biznesowe wymaga elastyczności i gotowości do adaptacji. Lider, który dba o własny rozwój, inspiruje zespół do ciągłego doskonalenia i otwartości na zmiany. Taka postawa sprzyja innowacyjności i buduje przewagę konkurencyjną firmy.
