Jak zostać kaskaderem? To pytanie z pewnością pojawiało się w głowach wielu młodych chłopców i dziewcząt podczas oglądania scen pościgów w amerykańskich filmach. Kim jest kaskader i jak nim zostać? Dowiedz się, jak wygląda praca na planie filmowym.
Oglądając filmy akcji, widzimy na ekranie postacie wykonujące nadzwyczajne akrobacje lub drastyczne sceny walk i podziwiamy umiejętności i tężyznę fizyczną aktora. Jednak to nie aktor bierze udział w scenach niebezpiecznych — produkcja filmu nie może sobie pozwolić na to, żeby głównej gwieździe filmowej coś się stało. Co wtedy z filmem, jeśli aktor dozna poważnego uszkodzenia ciała podczas wygibasów pomiędzy dwoma pędzącymi samochodami? Właśnie dlatego na planie filmowym zazwyczaj korzysta się z pomocy kaskaderów filmowych. Kim dokładnie jest kaskader? Ile zarabia kaskader? I jak duże jest ryzyko zawodowe?
Spis treści
Kim jest kaskader?
Kaskader to osoba, która pracuje najczęściej na planie filmowym i bierze udział w niebezpiecznych scenach. Tak w skrócie można określić jak wygląda zwód kaskadera. Jednak jest to wyjaśnienie zupełnie uproszczone i niekompletne. W społeczeństwie panuje przekonanie, że kaskader to niezbyt inteligentny mięśniak, który zarabia na życie, spadając z budynków i pozorując walki. Nic bardziej mylnego! Chociaż główny zarys obowiązków może nieco wiązać się z tym co przedstawiliśmy w poprzednich zdaniach, to jednak praca w charakterze kaskadera jest bardzo niebezpieczna i wymagająca. Często też zbyt duża masa mięśniowa działa na niekorzyść kaskadera, ponieważ bardziej od siły liczy się elastyczność i świadomość ciała.
Należy także zaznaczyć, że kaskader to nie tylko dubler na planie filmowym. Mimo że do zawodu kaskadera przylgnęło właśnie to stanowisko, to jednak kaskaderzy często są także artystami cyrkowymi lub performatorami, którzy organizują własne pokazy dla publiczności.
Rozwój zawodu kaskadera
Zawód kaskadera ma swoje korzenie w wczesnych latach kina, kiedy to nie było jeszcze technologii komputerowych, które mogłyby wspierać kręcenie niebezpiecznych scen. W początkowych latach XX wieku kaskaderzy byli często akrobatami i cyrkowcami, którzy wprowadzali swoje umiejętności do filmów. Przełomowe momenty, takie jak powstanie pierwszych filmów akcji w latach 60. i 70., przyczyniły się do zwiększenia znaczenia kaskaderów w przemyśle filmowym. W miarę jak filmy stały się bardziej spektakularne, kaskaderzy zaczęli odgrywać kluczową rolę w produkcjach, a ich umiejętności stały się niezbędne dla sukcesu projektów filmowych. Dziś kaskaderzy pracują nie tylko w filmach, ale także w telewizji, teledyskach i reklamach, dostosowując się do różnych stylów i technologii.
Na czym polega praca kaskadera?
Praca kaskadera polega w dużej mierze na dublowaniu aktorów w scenach niebezpiecznych. Często zarówno reżyserzy jak i aktorzy decydują się na skorzystanie z pomocy kaskaderów filmowych podczas kręcenia niebezpiecznych scen. Dlaczego? Mimo że zabrzmi to brutalnie, to łatwiej jest wymienić kaskadera niż głównego aktora, na którym opiera się cała produkcja.
Chociaż bezpieczeństwo wykonywania zawodu kaskadera znacznie wzrosło, to jednak nadal mogą wydarzyć się niespodziewane wypadki takie jak nieprawidłowy upadek z dużych wysokości lub różnego rodzaju kontuzje podczas odgrywania sztuk walki. W skrajnych przypadkach niektóre kaskaderskie występy mogą skończyć się nawet śmiercią mimo zachowania wszystkich niezbędnych wymogów bezpieczeństwa.
Jak zostać kaskaderem?
Na ten moment kaskaderem może zostać praktycznie każdy, kto jest młody, silny i wysportowany. Jeszcze do końca 2005 roku od kaskaderów wymagano zdobycia licencji, jednak po roku 2005 nie jest to już obowiązkowe. Mimo to wielu kandydatów chcących wykonywać zawód kaskadera nadal stara się o zdobycie licencji, ponieważ dzięki temu mają udokumentowane kompetencje zawodowe w tej dziedzinie.
Obecnie w Polsce możesz podjąć naukę w dwóch szkołach kaskaderów:
- Szkoła Kaskaderów Filmowych „13” (4 filie)
- Polska Szkoła Kaskaderów Filmowych
Nauka trwa zazwyczaj 10 miesięcy, a uczestnicy zajęć szkoleni są w następujących umiejętnościach:
- jazda konna
- wspinaczka
- jazda samochodem
- jazda motocyklem
- sztuki walki
- szermierka
- akrobatyka
Kaskaderzy to w większości mężczyźni, dlatego też szkoły te mają bardzo mały odsetek kobiet. Często zdarzają się sytuacje, że na jeden tok nauki przypadają tylko dwie lub trzy kobiety. Z pewnych względów jest to zrozumiałe, ponieważ zawód ten jest fizycznie ciężki, nawet dla mężczyzn. Ważne jednak, że zawód ten dostępny jest również dla pań i nic nie stoi na przeszkodzie, żeby one również realizowały się w dziedzinie kaskaderki.
Ile zarabia kaskader?
Niestety w Polsce zarobki kaskaderów nie są powalające. Wynika to z faktu, że główne źródło utrzymania kaskadera to produkcje filmów akcji, a jak wiemy, nasz rodzimy rynek filmowy nie jest zbyt obfity w tego rodzaju scenariusze. W Polsce możemy się doliczyć zaledwie kilkunastu kaskaderów, a dla większości z nich jest to praca dodatkowa. Stawki wahają się od kilkuset do tysiąca złotych za dzień zdjęć. Oczywiście zarobki zależą, od tego, na co zdecyduje się kaskader. Im trudniejsza scena, tym wyższa wypłata. Mimo to trudno uznać zawód kaskadera za przynoszący stały, wysoki dochód. Dodatkowo przed podjęciem pracy kaskader musi sam zaopatrzyć się w odpowiednie ochraniacze, których koszt może przekroczyć nawet 1000 zł.
Zarobki kaskadera za granicą
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja za granicą, a w szczególności w Stanach Zjednoczonych. Tam każdy plan filmowy przygotowany pod film akcji zaopatrzony jest w kaskaderów, którzy przygotowują się do występu nawet kilka miesięcy przed kręceniem scen. Często też współpracują z aktorami, których mają dublować, aby jak najlepiej odwzorować ich postawę i ruchu. Kaskader zatrudniony w amerykańskiej produkcji skacze z wysokich budynków i odwzorowuje specjalistyczne dyscypliny za wynagrodzenie, które umożliwia mu dostatnie życie.
Ta różnica w wynagrodzeniach wynika z budżetów przeznaczonych na produkcję. Z racji tego, że w Polsce nie ma pieniędzy na to, żeby często korzystać z pomocy kaskaderów i opłacać im wielomiesięczne przygotowania, ofert pracy jest mało, a warunki na planie pozostawiają wiele do życzenia. Dlatego zazwyczaj kaskader filmowy jest zajęciem dodatkowym, ponieważ z pieniędzy zarabianych w ten sposób najczęściej nie można przeżyć. Jeśli chcesz, aby było to Twoje pełnoprawne zajęcie, spróbuj poszukać pracy za granicą. Kaskaderzy, którzy zdobywają licencję oraz znają język angielski, mogą spróbować swoich sił za oceanem. Może to właśnie ty zostaniesz dublerem Brada Pitta.
Kaskader: wymagania
Jeśli chcesz zostać kaskaderem, musisz spełnić kilka obowiązkowych wymagań, które stawiają przed kandydatami pracodawcy. Jednym z nich jest właśnie ukończenie szkoły kaskaderskiej i zdobycie licencji. Mimo że nie jest już to wymagane, to jednak ludzie nadal korzystają z przywileju, jakim jest możliwość nauki technik kaskaderskich. Dla pracodawcy jest to natomiast zapewnienie, że kandydat zna się na rzeczy i nie skręci sobie kostki podczas pierwszego ujęcia (choć akurat w tym zawodzie wszystko jest możliwe).
Kaskader filmowy musi odznaczać się sprawnością fizyczną, być w pełni sił oraz być aktywny fizycznie również po zakończeniu pracy. Obowiązkowo kaskaderzy muszą mieć także znajomość technik psychofizycznych, relaksacyjnych oraz koncentracyjnych. Przyda się także umiejętność pracy w grupie, sprawność fizyczna i przygotowanie fizyczne, które umożliwia wykonanie upadków w kontrolowany sposób. Kaskader, aby tego dokonać, musi mieć ogromną świadomość własnego ciała, a do tego potrzebne są lata praktyki.
Wyzwania psychiczne i emocjonalne kaskaderów
Praca kaskadera to nie tylko wysiłek fizyczny, ale także ogromne wyzwanie psychiczne. Kaskaderzy muszą radzić sobie z dużą presją, gdyż ich praca wiąże się z niebezpieczeństwem i wymaga dużej odwagi. Często stają przed dylematem, jak zachować zimną krew w obliczu ryzyka, zwłaszcza gdy chodzi o skoki z dużej wysokości czy sceny walki. W związku z tym, wielu kaskaderów korzysta z technik relaksacyjnych i medytacyjnych, aby opanować stres i lęk. Wsparcie psychiczne, zarówno od współpracowników, jak i specjalistów, jest niezwykle ważne, aby utrzymać równowagę emocjonalną i skoncentrować się na zadaniu. W ten sposób kaskaderzy nie tylko chronią swoje ciała, ale także dbają o zdrowie psychiczne.
Rola kaskadera na planie filmowym
Kaskaderzy nie działają w izolacji; ich praca to często współpraca z całym zespołem filmowym, w tym reżyserami, choreografami walk, specjalistami od efektów specjalnych i innymi członkami ekipy. Koordynacja i komunikacja są kluczowe, aby zapewnić bezpieczeństwo podczas realizacji ryzykownych scen. Kaskaderzy muszą także dobrze znać aktorów, których dublują, aby idealnie odwzorować ich ruchy i styl. Praca zespołowa często obejmuje wielogodzinne próby i ćwiczenia, co pozwala na osiągnięcie perfekcji w każdej scenie. Kaskaderzy często stają się integralną częścią ekipy filmowej, tworząc silne relacje z innymi profesjonalistami i przyczyniając się do ostatecznego sukcesu produkcji.
