Zwolnienie lekarskie czasem utrzymuje swoją ważność także po ustaniu zatrudnienia. Choć w trakcie L4 pracownik pozostaje pod ochroną, to zdarzają się sytuacje, w których umowę można rozwiązać. Kiedy? Co po rozwiązaniu umowy dzieje się z zasiłkiem/wynagrodzeniem?
Spis treści
Ochrona przed wypowiedzeniem w trakcie L4
Dla wielu pracowników zwolnienie lekarskie jest czasem regeneracji i powrotu do zdrowia. Jednak wiele osób zastanawia się podczas L4, czy po powrocie do pracy nadal będą miały gdzie wrócić. Obawy o utratę zatrudnienia nie są bezpodstawne, zwłaszcza gdy nieobecność się przedłuża. Czy jednak pracodawca rzeczywiście może zwolnić pracownika podczas zwolnienia lekarskiego? Podstawą korzystania ze zwolnienia jest odpowiednie zaświadczenie lekarskie, które potwierdza czasową niezdolność do pracy. To właśnie ono stanowi dla pracodawcy informację, że pracownik nie wykonuje obowiązków służbowych z przyczyn zdrowotnych. W takiej sytuacji przepisy przewidują szczególną ochronę zatrudnionego przed wypowiedzeniem umowy.
Warto pamiętać, że ochrona ta jest powiązana z systemem ubezpieczenia chorobowego. Dzięki niemu pracownik może liczyć na świadczenia finansowe w czasie nieobecności, a jednocześnie zyskuje zabezpieczenie przed natychmiastową utratą źródła dochodu. Nie oznacza to jednak, że zwolnienie lekarskie chroni przed każdym możliwym scenariuszem. Pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia wyłącznie z powodu choroby pracownika, jeśli ten korzysta z przysługującej mu ochrony. Sytuacja komplikuje się jednak w przypadku bardzo długiej nieobecności. Przepisy przewidują bowiem wyjątki, które pozwalają na rozwiązanie stosunku pracy po upływie określonego czasu.
L4 w czasie wypowiedzenia – zasady
Otrzymanie wypowiedzenia wcale nie musi oznaczać, że pracownik do końca okresu zatrudnienia będzie w pełni zdolny do pracy. Często zdarza się, że właśnie w trakcie biegnącego wypowiedzenia pojawia się choroba i konieczne jest przejście na L4. Należy pamiętać, że przede wszystkim samo zwolnienie lekarskie nie zatrzymuje biegu wypowiedzenia. Umowa kończy się w terminie, który został wcześniej wskazany. Nawet jeśli pracownik przez cały ten czas przebywa na zwolnieniu. Nie można więc przedłużyć sobie zatrudnienia, idąc na L4.
W czasie zatrudnienia pracownik nadal podlega pod ubezpieczenia społeczne. Zatem w razie choroby może korzystać ze świadczeń przewidzianych w systemie. Wystawione zaświadczenie lekarskie potwierdza niezdolność do pracy i stanowi podstawę do wypłaty zasiłku lub wynagrodzenia chorobowego. Nieco więcej wątpliwości pojawia się w momencie, gdy dochodzi do ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, czyli do zakończenia zatrudnienia. Kluczowe jest to, czy okres niezdolności do pracy rozpoczął się jeszcze w trakcie trwania umowy, czy już po jej zakończeniu.
No dobrze, ale co to oznacza dla pracownika? Jeśli L4 zostało wystawione w czasie zatrudnienia, to w wielu przypadkach świadczenia mogą być kontynuowane również po zakończeniu umowy. Jeśli jednak choroba zaczęła się dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy, sytuacja wygląda już inaczej.
L4 po ustaniu zatrudnienia – ile dni?
Możliwe jest zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia, ale tylko przy spełnieniu określonych warunków.
- Kluczowe jest wcześniejsze objęcie ubezpieczeniem chorobowym, czyli opłacane składki w czasie zatrudnienia.
- Jeśli warunki są spełnione, to po ustaniu zatrudnienia przysługuje zasiłek chorobowy.
- Liczy się moment powstania niezdolności do pracy (w trakcie ubezpieczenia lub w ustawowym czasie po jego zakończeniu – 14 dni).
Podstawą jest ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nie ma też jednej liczby dni L4, Wszystko zależy od tego, kiedy powstała niezdolność do pracy i czy spełnione są warunki do wypłaty świadczenia.
Kto płaci za L4 po zwolnieniu z pracy?
Podstawowym pytaniem po zakończeniu pracy jest: co dalej ze zwolnieniem lekarskim? Czy ktoś jeszcze w ogóle wypłaci pieniądze? Na początku trzeba rozdzielić dwie rzeczy. W trakcie zatrudnienia pracownik może otrzymywać wynagrodzenie chorobowe, które wypłaca pracodawca przez pierwsze 33 dni choroby (albo 14 dni po 50. roku życia). Dopiero później wchodzi zasiłek chorobowy, który finansowany jest z ZUS.
Po zakończeniu pracy sytuacja się zmienia. Jeśli pracownik nadal spełnia warunki, to świadczenia chorobowe przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że to ZUS, a nie pracodawca, wypłaca pieniądze. Ważne jest to, kiedy powstała niezdolność do pracy. Jeśli pracownik zdążył otrzymać zwolnienie lekarskie jeszcze w czasie ubezpieczenia albo choroba zaczęła się w odpowiednim terminie po zakończeniu zatrudnienia, to zasiłek może być wypłacany dalej. W takiej sytuacji pracodawca nie ma już żadnych obowiązków. Wszystko przejmuje ZUS. Są też szczególne przypadki, np. w przypadku choroby zakaźnej okres, w którym można uzyskać prawo do zasiłku po ustaniu zatrudnienia, wynosi nawet do 3 miesięcy po zakończeniu ubezpieczenia.
Jakie dokumenty trzeba dostarczyć do ZUS?
Jeśli chodzi o zwolnienie chorobowe po zakończeniu stosunku pracy, część danych trafia do ZUS automatycznie, ale nadal są dokumenty, które trzeba złożyć samodzielnie. Podstawą jest elektroniczne zwolnienie lekarskie. Nie trzeba go dostarczać do ZUS. Lekarz wystawia je w systemie i jest widoczne automatycznie. To ono stanowi punkt wyjścia do dalszej procedury. Ale samo L4 nie wystarczy. Co trzeba złożyć do ZUS?
- Wniosek ZUS ZAS-53 – podstawowy wniosek o zasiłek chorobowy
- Z-10 – oświadczenie o po zakończeniu stosunku pracy i prawie do zasiłku
- W niektórych przypadkach Z-3 (od pracodawcy) – potwierdzenie wynagrodzenia i okresu ubezpieczenia
Bez tych dokumentów ZUS nie wypłaci świadczenia, nawet jeśli istnieje zwolnienie chorobowe. W bardziej złożonych sytuacjach, np. gdy wchodzi w grę świadczenie rehabilitacyjne, dochodzą kolejne dokumenty:
- wniosek o świadczenie rehabilitacyjne,
- dokumentacja medyczna od lekarza,
- orzeczenie lekarza ZUS.
Podsumowanie – zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia
Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia może dawać prawo do pieniędzy, ale tylko w określonych warunkach. Jeżeli spełnione są wymagania ustawowe, to zasiłek chorobowy przysługuje jeszcze po zakończeniu pracy i wypłaca go Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie były pracodawca. Ważne jest jednak to, że niezdolność do pracy musi powstać w odpowiednim czasie. Zwykle w ciągu 14 dni od ustaniu stosunku pracy, a w przypadku niektórych chorób (np. zakaźnych) nawet do 3 miesięcy.
Jeśli ktoś nie spełnia warunków do zasiłku, albo kończy mu się okres pobierania świadczeń chorobowych, pojawia się wizja dalszego zabezpieczenia finansowego. W takich sytuacjach możliwe jest przejście na świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek przedemerytalny albo późniejsze świadczenia przedemerytalne. Jednak to już zupełnie inny system wsparcia, niezwiązany bezpośrednio z samym L4. Osoby, którym zależy na ubezpieczeniu, mogą również rozważyć rejestrację w urzędzie pracy, ponieważ daje to dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego i ewentualnie status bezrobotnego.v
