Kierowca tramwaju to osoba, która pomaga nam każdego dnia poruszać się po mieście. Zakres obowiązków motorniczego koncentruje się wokół czynności związanych z prowadzeniem tramwaju. Motorniczy nie tylko kieruje pojazdem, lecz także dba o bezpieczeństwo pasażerów, czy sporządza dokumentację. Poznaj szczegółowy zakres obowiązków motorniczego.
Każdego dnia poruszamy się po mieście w drodze do pracy, uczelni, przychodni, w odwiedziny, czy na zakupy. Komunikację w mieście usprawniają autobusy, tramwaje, koleje, metro, czy w niektórych miejscowościach jeszcze trolejbusy. Każdy z pojazdów obsługuje się w inny sposób, do ich prowadzenia potrzebni są wyszkoleni pracownicy. Jednym z nich jest motorniczy, czyli kierowca tramwaju. Jaki jest jego zakres obowiązków?
Spis treści
Kierowca tramwaju – kim jest motorniczy?
Niewiele osób wie, że w połowie XIX wieku zastosowanie miały tzw. tramwaje konne. Jeszcze dziś można taki rodzaj środka komunikacji spotkać sezonowo w Mrozach. Tramwaj konny również poruszał się po torach, lecz siłę napędową w tym przypadku stanowiły żywe stworzenia, czyli konie. Woźnica, czyli osoba odpowiedzialna za prowadzenie tramwaju konnego dała początek pracy motorniczego, czyli pracownika współcześnie prowadzącego tramwaj elektryczny. To osoba, która świadczy usługi przewozowe na rzecz pasażerów.
Czym zajmuje się motorniczy?
Przede wszystkim przewozi pasażerów w zgodzie z obowiązującym rozkładem jazdy, dba o ich komfort i bezpieczeństwo. Porusza się po ustalonej trasie w zgodzie z własnym grafikiem. W swojej pracy kieruje się przepisami Prawa o ruchu drogowym oraz instrukcjami ustalonymi wewnątrz zakładu pracy. Może się poruszać tramwajem wysokopodłogowym, niskopodłogowym, czy np. historycznym. Czasem z różnych okazji, można spotkać takie pojazdy na ulicach miast. Prowadzenie pojazdu wiąże się z wieloma pobocznymi obowiązkami. Jakimi?
Motorniczy – zakres obowiązków
Zakres obowiązków motorniczego obejmuje takie zadania, jak:
- prowadzenie tramwaju;
- prowadzenie dokumentacji jazdy;
- sprzedaż biletów;
- przestrzeganie rozkładu jazdy;
- kontrola wyposażenia i stanu technicznego składu, sprawdzanie, czy np. działają światła, klimatyzacja;
- oznakowanie pojazdu zgodnie z rodzajem wykonywanej trasy;
- dbanie o dostosowanie do przepisów BHP i czystość pojazdu;
- przestrzeganie przepisów ruchu drogowego w sprawie m.in. prędkości, czy zastosowania znaków;
- obsługa osób niepełnosprawnych, które chcą skorzystać z przewozu, np. rozłożenie rampy dla osoby poruszającej się na wózku;
- informowanie dyspozytora o szczególnych sytuacjach;
- zgłoszenie służbom sytuacji niebezpiecznych;
- obsługa zwrotnic;
- udzielanie pierwszej pomocy;
- wykrywanie uszkodzeń tramwaju i ich zgłaszanie;
- zabezpieczanie składu;
- stworzenie komfortowych warunków przejazdu poprzez np. regulacje oświetlenia;
- udzielanie odpowiedzi na pytanie pasażerów;
- raportowanie o zdarzeniach;
- udział w kursach i szkoleniach w zakresie obsługi pojazdu, czy pierwszej pomocy;
- dbanie o powierzone mienie.
Jak wygląda praca motorniczego?
Motorniczy w dawnych czasach pracowali bez osłony. Obecnie pracują w wygodnych kabinach, gdzie znajduje się ich centrum dowodzenia. Mają komfortowe siedzenie, a na wyciągnięcie ręki znajduje się panel sterowania. Komunikacja miejska stale jest potrzebna, zatem praca motorniczego dobywa się również w weekendy i święta, na trzy zmiany. Wykonuje swoje obowiązki maksymalnie 40 godzin w tygodniu, przez niedługiej niż 10 godzin dziennie. Praca motorniczego polega głównie na obsłudze panelu sterowania, przełączników, pedałów, czy komputera pokładowego. Czasem motorniczy musi opuścić swoją kabinę, aby np. pomóc dostać się osobie niepełnosprawnej na pokład tramwaju.
Czy zawód motorniczego jest trudny?
Ciąży na nim duża odpowiedzialność za zdrowie i życie pasażerów, a często ma kontakt z nieprzyjemnymi klientami, którzy wykłócają się lub wręcz awanturują i stanowią niebezpieczeństwo dla innych. Jest to więc praca generująca stres. Niestety praca ta bywa także niebezpieczna. Pomijając sytuacje, w których to pasażer stanowi zagrożenie, tramwaje obarczone są pewnym ryzykiem wypadków. Ponadto motorniczy może zostać uderzony, podrapany, otarty przez znajdujące się w kabinie przedmioty. Do skrajnych sytuacji niebezpiecznych, lecz wciąż możliwych należy pożar, czy porażenie prądem. Jednak praca ta ma inne minusy, w kabinie jest niestety głośno, czuć wibracje.
Czym jest grafik motorniczego?
Rytm pracy kierowcy narzuca grafik motorniczego zgodny z Kodeksem pracy i ustawą o czasie pracy kierowców. Pracownik często musi pracować w specjalnym mundurze. Praca motorniczego zwykle stanowi stabilne zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę na pełen etat. Kierowcy tramwajów pracują w firmach z wieloletnią tradycją, oferujących stałe wynagrodzenie, dodatki, nagrody np. uznaniowe, czy jubileuszowe oraz pakiety socjalne i bezpłatne przejazdy komunikacją miejską.
Jak zostać kierowcą tramwaju?
Aby zostać motorniczym, trzeba mieć pozwolenie na kierowanie tramwajem. Aby uzyskać takie pozwolenie należy spełnić kilka warunków. Przede wszystkim kandydat musi mieć ukończone 21 lat. Ważny jest brak przeciwwskazań psychologicznych i zdrowotnych do kierowania tramwajem. W tym celu należy się postarać o orzeczenie lekarskie. Przed uzyskaniem pozwolenia trzeba także odbyć szkolenie i zdać egzamin państwowy z pozytywnym wynikiem. Motorniczy musi także posiadać prawo jazdy kat. B, czy zaświadczenie o niekaralności.
Ośrodki Szkolenia Motorniczych realizują kursy dla przyszłych kierowców tramwajów. Kurs obejmuje zarówno teorie, jak i praktykę. Kandydat uczy się prowadzenia tramwaju, czy zagadnień związanych z jego budową, pierwszą pomocą, czy reagowaniem na określone sytuacje. Zwieńczeniem szkolenia jest egzamin w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Po jego zdaniu kandydat otrzymuje pozwolenie na kierowanie pojazdem.
Wymagania w pracy motorniczego
Wymagania do pracy na stanowisku motorniczego obejmują zarówno predyspozycje psychiczne, jak i fizyczne. Przede wszystkim kandydat powinien być osobą odporną na stres, ponieważ środowisko jego pracy potrafi bardzo obciążać psychicznie. To musi być także osoba, która potrafi nawiązać relacje z innymi człowiekiem, wie, w jaki sposób się komunikować, by nie zaostrzać napiętej atmosfery. W pracy motorniczego przydają się umiejętności rozwiązywania konfliktów.
Ważne by motorniczy respektował zasady regulaminowe. Ze względu na charakter pracy ważna jest umiejętność samokontroli i spostrzegawczość. Po wielu godzinach pracy, jadąc tą samą trasą, nie można poddać się rutynie. Motorniczy to jednoosobowe stanowisko pracy, zatem kluczową cechą kandydata jest samodzielność. Obowiązki motorniczego może pełnić tylko osoba odporna na monotonię.
Motorniczy musi dbać o prawidłowe działanie zmysłów, przede wszystkim wzroku i słuchu. W tym celu co jakiś czas sprawdza się jego zdrowie w ramach badań okresowych. Ważne cechy kandydata to także dobry refleks i dobra koordynacja ruchowa konieczna do szybkich reakcji. Od kandydatów wymaga się również znajomości przepisów prawa ruchu drogowego, przepisów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, BHP i pierwszej pomocy.
Ile zarabia kierowca tramwaju?
Zarobki motorniczych potrafią być bardzo zróżnicowane. To, ile zarabia motorniczy, jest uzależnione m.in. od jego doświadczenia i miejscowości pracy. Najwięcej mogą zarobić pracownicy zatrudnieni jako motorniczy w dużych miastach. Według informacji zgromadzonych na stronie Wynagrodzenia.pl mediana zarobków na stanowisku motorniczego wynosi 6 780 zł brutto, a zatem 5 170 zł netto. Co drugi motorniczy zarabia od 6 110 zł brutto (4 670 zł netto) do 8 220 zł brutto (6 270 zł netto).
Jednak warto zaznaczyć, że motorniczy oprócz stałej pensji może również otrzymać premie, czy dodatki. Zatrudnieni mają stabilną pracę, która daje możliwość rozwoju zawodowego. Często firmy przyznają jubileusze, dodatki stażowe, czy inne nagrody. Na tym stanowisku zatrudniani są zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Praca nie stanowi dużego obciążenia fizycznego i wiąże się z dobrymi zarobkami. Osoby zainteresowane pracą powinny dokładnie rozważyć kandydaturę na to stanowisko, choćby ze względu na zmianowość pracy, stres i ryzyko z nią związane.
Motorniczy jako zawód deficytowy 2026
Motorniczy pozostaje zawodem deficytowym w Polsce w 2026 roku, z brakami we wszystkich województwach według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W Warszawie oferty pracy na to stanowisko mnożą się, a firmy komunikacyjne prowadzą ciągłą rekrutację i reklamę naborów, oferując stabilne zatrudnienie i wysokie stawki.
Aby aplikować, kandydaci muszą posiadać odpowiednie uprawnienia, w tym prawo jazdy kat. D lub specjalne pozwolenie na tramwaj po kursie i egzaminie państwowym. Panie coraz częściej odpowiadają na te oferty. W dużych miastach jak Gdańsk czy Warszawa kobiety stanowią już 20-25% motorniczych, co pokazuje rosnącą popularność zawodu wśród pań.
Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Departament Rynku Pracy. INFODORADCA+. Informacja o zawodzie. Kierujący tramwajem (motorniczy).
