Work-life balance, czyli równowaga pomiędzy życiem osobistym, a pracą. Według raportu ADP „People Unboxed”, dla 75% respondentów oddzielenie życia zawodowego od prywatnego stanowi bardzo ważną kwestię. Gdyby jednak przeanalizować potrzeby każdego pracownika z osobna, szybko doszlibyśmy do wniosku, że są one znacznie zróżnicowane. Wobec tego, czym tak naprawdę jest work-life balance?

 

Work-life balance i jego różne oblicza

Czy da się określić, gdzie leży granica pomiędzy równowagą a jej brakiem? Prawda jest taka, że w przypadku work-life balance’u, wiele zależy od kultury, z której wywodzą się poszczególne jednostki oraz od ich indywidualnych postaw względem pracy. Mamy tu na myśli zarówno szeroki aspekt kultury (np. narodowość) jak i wąski (np. system rodzinny). I tak:

  • W kulturze, w której cenione są wartości związane z życiem osobistym, równowaga polega na tym, że ludzie dysponują wystarczającą ilością zasobów (głównie czasowych) by móc angażować się przede wszystkim w aktywności pozazawodowe.
  • Jeżeli praca jest bardziej cenioną wartością, wówczas subiektywny work-life balance pozostaje zachowany nawet wtedy, gdy praca pochłania ponadnormatywne ilości czasu.
  • Wartości te mogą być także wypośrodkowane – wówczas pracownik ceni sobie możliwość poświęcania pracy i życiu osobistemu podobnej ilości energii oraz czasu.

Można zatem powiedzieć, że work-life balance jest zachowane wtedy, gdy pracownik jest zadowolony z proporcji czasu spędzanego w pracy oraz poza nią.

Czasami work-life balance może być zachwiany u niektórych jednostek nawet w zdrowo funkcjonujących organizacjach – ze względu na deficyty w zakresie zdolności organizacyjnych po stronie pracownika. Niektórzy opóźniają realizację kluczowych zadań do czekając do ostatniej chwili lub poświęcają zbyt wiele czasu na inne, poboczne sprawy. Wówczas mogą:

  • Spóźniać się z oddawaniem projektów
  • Zostawać w biurze po godzinach
  • Zabierać pracę do domu

 

Work-life conflict

Chociaż większość ludzi ceni sobie rozdzielenie pracy od prywatności, to jednak oba te obszary często na siebie wpływają. Według wspomnianego wcześniej raportu „People Unboxed”, 58% respondentów deklaruje wpływ życia osobistego na pracę, a 36% z nich uważa, że problemy w pracy wpływają na ich życie osobiste.

Czasami życie osobiste negatywnie odbija się na pracy i odwrotnie – problemy w pracy odbijają się na życiu osobistym. W obu przypadkach cierpi na tym ogólna satysfakcja z życia. Zjawisko to nosi nazwę work-life conflict. Może ono z czasem doprowadzić do wypalenia zawodowego.

W swoim raporcie „Work-life ‘balance’ in Europe”, Rosemary Crompton i Clare Lyonette z City University of London zidentyfikowały czynniki, które mają istotny związek z wystąpieniem zjawiska work-life conflict. Wymieniają one:

  • Długie godziny pracy: osoby pracujące w niepełnym wymiarze godzin relacjonują wyższy poziom work-life balance’u – jest to najsilniejszy ze zweryfikowanych predyktorów
  • Bycie kobietą – jest to kolejny silny predyktor, szczególnie jeśli posiada się przynajmniej jedno dziecko
  • Stres – nie tylko w miejscu pracy, ale także domowy – chodzi tu między innymi o przeciążenie obowiązkami domowymi; wyższy work-life balance relacjonują osoby, które dzielą się obowiązkami z pozostałymi domownikami
  • Stanowisko – do pewnego stopnia menedżerowie mogą mieć większe problemy z zachowaniem work-life balance’u, niż pracownicy niższych szczebli

 

Czynniki związane z work-life balance

David Guest w swoim raporcie „Perspectives on the Study of Work-life Balance” przedstawia czynniki, które potencjalnie mogą wpływać na work-life balance:

  • Wymagania stawiane przez pracę oraz obowiązki domowe
  • Nastawienie (postawa) jednostki względem pracy
  • Cechy osobowości
  • Style radzenia sobie ze stresem
  • Preferowane strategie realizacji zadań
  • Płeć, wiek
  • Role społeczne (w tym rodzinne)
  • Stanowisko
  • Godzinowy wymiar pracy (plus nadgodziny)
  • Prace dodatkowe (np. drugi etat)
  • Czas wolny, urlop
  • Kultura organizacyjna
  • Praktyki HR-owe w firmie
  • Stopień intensywności pracy (np. tempo, ilość obowiązków)

Zdaniem Guesta, subiektywny work-life balance ma wpływ na:

  • Satysfakcję z pracy i życia w ogóle
  • Zdrowie psychiczne i somatyczne
  • Poziom energii i stresu
  • Subiektywny dobrostan
  • Radzenie sobie z wymaganiami zawodowymi oraz osobistymi
  • Zachowanie w miejscu pracy i w domu
  • Relacje zawodowe i osobiste

 

Jak poprawić work-life balance u pracowników?

Na koniec prezentujemy czynniki leżące po stronie organizacji, które mogą sprzyjać optymalnemu poziomowi work-life balance’u u pracowników zatrudnionych w Twojej firmie:

  • Elastyczny czas pracy: określenie przedziału czasowego, w którym pracownicy zobowiązani są przebywać w wyznaczonym miejscu pracy (np. 8 godzin w dolnym przedziale między 7:00 a 19:00) lub rozliczanie za wykonanie zadań
  • Ograniczanie liczby nadgodzin
  • Możliwość pracy zdalnej
  • Obowiązkowy urlop wypoczynkowy
  • Dodatkowe dni urlopowe spoza przysługującej puli
  • Elastyczne zarządzanie realizowaniem obowiązków
  • Zapobieganie wypaleniu zawodowemu
  • Ograniczanie kontaktu z pracownikami w sprawach zawodowych poza godzinami pracy

 

Pamiętaj, że work-life balance każda osoba interpretuje na swój własny sposób. Co więcej – definicja ta może zmieniać się z czasem. Kluczem jest zatem elastyczność i indywidualizacja. Z perspektywy firmy, najlepiej jest stworzyć pracownikom przestrzeń na zaplanowanie realizacji celu w zgodzie z własnym trybem pracy – wówczas wystarczy rozliczać ich z jakości wykonywanych projektów oraz terminowości.