Rekordowe cofnięcia zasiłków. ZUS monitoruje nawet Facebooka i transakcje bankowe

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaostrza kontrole zwolnień lekarskich, korzystając z nowoczesnych narzędzi do weryfikacji nadużyć. Wzmożone działania inspektorów już doprowadziły do cofnięcia tysięcy zasiłków chorobowych. Sprawdź, jakie metody stosuje ZUS i jakie konsekwencje grożą osobom wykorzystującym L4 niezgodnie z przeznaczeniem.

ZUS zaostrza kontrole zwolnień lekarskich

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził w 2024 roku rekordową liczbę kontroli zwolnień lekarskich, co doprowadziło do cofnięcia zasiłków na kwotę blisko 640 tysięcy złotych. To ponad dwa razy więcej niż w 2020 roku. Wzmożone działania kontrolne wynikają z rosnącej liczby przypadków nadużyć związanych z L4, które generują ogromne straty dla budżetu państwa i pracodawców.

ZUS skupia się nie tylko na tradycyjnych metodach weryfikacji, ale także na nowoczesnych narzędziach śledzenia aktywności osób przebywających na zwolnieniach. Inspektorzy analizują między innymi historię wizyt lekarskich, miejsce pobytu pracownika, a także jego aktywność w mediach społecznościowych i operacje bankowe. Wprowadzone w 2025 roku nowe przepisy pozwalają na jeszcze dokładniejszą kontrolę sposobu wykorzystywania zwolnień lekarskich.

ZUS sprawdza Facebooka i transakcje bankowe

Jak donosi „Dziennik Gazeta Prawna”, kontrole L4 stały się bardziej zaawansowane i obejmują analizę portali społecznościowych, takich jak Facebook czy Instagram. ZUS monitoruje, czy osoby przebywające na zwolnieniu nie prowadzą aktywnego życia towarzyskiego, nie wyjeżdżają na wakacje ani nie angażują się w intensywne aktywności fizyczne, które mogłyby podważyć zasadność L4.

Inspektorzy sprawdzają również transakcje bankowe, co pozwala im wykryć przypadki, w których osoba na zwolnieniu wykonuje pracę zarobkową.

Dzięki nowym narzędziom kontrolnym instytucja jest w stanie precyzyjnie określić, czy zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane zgodnie z jego celem. Każdy przypadek jest analizowany indywidualnie, ale jeśli pojawiają się nieścisłości między dokumentacją lekarską a rzeczywistą aktywnością pracownika, możliwe jest wstrzymanie wypłaty świadczeń.

Fałszywe L4 i nieuczciwi lekarze pod lupą

Nie tylko pracownicy, ale także nieuczciwi lekarze znajdują się na celowniku kontrolerów. Jak wynika z ustaleń „DGP”, w Polsce działają tzw. „fabryki L4”, w których lekarze wystawiają setki zwolnień miesięcznie, często bez rzetelnej weryfikacji stanu zdrowia pacjenta.

– Jeden z lekarzy wystawił ponad 160 druków zwolnienia chorobowego dla jednej firmy, w ciągu jednego miesiąca. Zadzwoniliśmy do niego i nam także sprzedał chorobowe przez telefon. Wartość takiej usługi wahała się między 200 a 300 zł, w zależności od czasu trwania L4 – mówi Mikołaj Zając, prezes Conperio, firmy zajmującej się audytem zwolnień lekarskich.

ZUS zapowiada dalsze zaostrzenie kontroli i ścisłą współpracę z organami ścigania w celu eliminowania nadużyć. Nowe przepisy umożliwiają przeprowadzanie niezapowiedzianych wizyt kontrolnych w miejscu zamieszkania pracownika oraz szczegółową analizę jego aktywności zawodowej i finansowej.

Eksperci przewidują, że w 2025 roku liczba cofniętych zasiłków chorobowych jeszcze wzrośnie, a ZUS będzie kontynuował politykę zero tolerancji dla nadużyć w systemie ubezpieczeń społecznych. Osoby wykorzystujące L4 niezgodnie z przeznaczeniem muszą liczyć się nie tylko z utratą świadczeń, ale także z konsekwencjami prawnymi.

Źródła: Finanse.wp.pl; Rynekzdrowia.pl

Kontrole ZUS. Aktualizacja 2026

7 stycznia 2026 r. podpisano nowelizację, która ma wyczyścić niejasności wokół L4 i jednocześnie usprawnić orzecznictwo oraz kontrole, a zmiany wchodzą etapami, więc ZUS nie musiał czekać latami, by zacząć działać ostrzej.

Co konkretnie się zmienia i dlaczego to ważne dla pracowników?

• ZUS dostał mocniejsze narzędzia procesowe: w kontroli może żądać od ubezpieczonego udzielenia wyjaśnień i informacji, a kontrolerzy mają też formalnie wzmocnione uprawnienia (m.in. legitymowanie, wstęp do miejsca kontroli, pozyskiwanie informacji od ubezpieczonego/płatnika/lekarza).​

• Kontrole obejmą więcej sytuacji niż dotąd: doprecyzowano, że kontrola dotyczy nie tylko klasycznego L4 na chorobę, ale też zwolnień z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny, a także może obejmować osoby po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.​

• Koniec szarej strefy interpretacji: ustawowo zdefiniowano pracę zarobkową oraz aktywność niezgodną z celem zwolnienia, a równocześnie podkreślono, że dozwolone są zwykłe czynności dnia codziennego oraz incydentalne działania w istotnych okolicznościach (np. jednorazowy pilny podpis), o ile nie wynikają z polecenia pracodawcy.